Zo fout is disco eigenlijk helemaal niet

Disco, er kleeft toch iets lulligs aan. Je denkt automatisch aan glitterballen, glitterboa's, kleurig oplichtende dansvloeren, met daarop het staafmixende silhouet van John Travolta die losgaat op een net iets te hoog gezongen refreintje. Dan dwalen de gedachten langzaam richting Boney M., en voor je het weet, schalt de tekst van hun hit 'Rasputin' rond in je hoofd. 'Ra-ra-Rasputin, Russia's greatest love machine', zingen ze. En: 'He ruled the Russian land, and never mind the czar, but the kasachok he danced really wunderbar.'

Dat is het moment dat je badend in het zweet weer wakker schrikt uit je mijmering, uit de hedonistisch-ironische hel die de gemiddelde zaterdagavond in de jaren zeventig geweest moet zijn.

Ach, ik heb het zelf niet bewust meegemaakt, dus ik kan alleen maar gissen hoe het was, aan de hand van wat overgeleverde clichés. Maar die clichés wijzen meestal wel dezelfde richting op; er lijkt onder veel muziekliefhebbers een consensus te bestaan, die neerkomt op: 'Disco is fout'. Disco is daarmee in alles het tegenovergestelde van bijvoorbeeld punk, de stroming die ongeveer tegelijkertijd zijn hoogtijdagen beleefde, en die juist als heel verantwoord gold en geldt.

Fout of niet, disco is wel een belangrijke inspiratiebron voor veel artiesten. De afgelopen jaren groeide 'neodisco' uit tot een leidende stroming binnen de dance. Hercules & Love Affair is een bekend kopstuk, dichter bij huis timmert de Belgische producer Aeroplane aan de weg. Of zie de compilatieserie Future Disco, waarvan zojuist deel 5 verscheen. Een beetje vlak klinkt deze aflevering wel, maar hij laat goed horen hoe bepaalde vernieuwingen van de disco school hebben gemaakt, en nu nog doorklinken in veel dansmuziek. Die staccato synthesizerakkoordjes in openingstrack 'Off my mind' van Moon Boots bijvoorbeeld, die zijn duidelijk schatplichtig aan de ritmes die op discoplaten werden uitgedokterd.

De plaats van disco in de evolutie van de dansmuziek laat zich mooi aflezen aan de hand van de heruitgave 'The best is yet to come' van Sandy Barber, oorspronkelijk uit 1977. Disco ontwikkelde zich uit de weelderig georkestreerde Philly Soul die begin jaren zeventig in Philadelphia werd gemaakt. De nummers op deze plaat bevinden zich op het kruispunt tussen soul en disco. Maar werpen ook hun schaduw vooruit: in de jaren negentig had Barber nog een paar househitjes als Sandy B.

Barber zingt als een echte diva, maar het kost moeite om een plaat lang naar dezelfde discozangeres luisteren. Disco is toch in eerste instantie een genre dat op de dansvloer tot zijn recht komt. De dj-mix voelt dus als een natuurlijker eenheid voor de muziek dan het artiestenalbum. Zoals op de compilatie Disco Jamms, bijeengemixt door Johnny D, met het accent op de late disco van rond 1980. Geen Bee Gees of Boney M. hier, maar de bij het grotere publiek iets onbekendere namen.

Ook hier hoort de onbevooroordeelde luisteraar weer veel moois. Als Up Front op het nummer 'Infatuation' (1983) een break inlast, dan met synthesizers langzaam een euforische stemming opbouwt, om vervolgens bij wijze van ontlading de beat weer in te starten, dan horen we, in rudimentaire vorm, een techniek die later een van de pijlers van de house zou worden.

Een beetje gericht op effectbejag is het allemaal wel. Dat hedonistische is ook de charme van veel disco. Maar, om de vergelijking met punk dan nog maar eens te trekken, zijn de Ramones niet ook één en al effectbejag?

Bovendien kende ook disco een intellectuele onderstroom. De avant-garde cellist Arthur Russell was een van de sleutelfiguren uit die scene. Voor de liefhebbers verscheen onlangs een vinylheruitgave van zijn project Dinosaur L. Het is muziek die onmiskenbaar uit het discotijdperk stamt, maar die via de vierkwartsmaat een behoorlijke portie free jazz en minimal music de dansvloer opsmokkelt. Helemaal niet fout, dus. Behoorlijk goed zelfs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden