Zitting VN: is Rome aansprakelijk voor misbruik in Nederland?

De Vaticaanse VN-ambassadeur Silvano Tomasi, donderdagochtend tijdens de zitting. Beeld EPA
De Vaticaanse VN-ambassadeur Silvano Tomasi, donderdagochtend tijdens de zitting.Beeld EPA

Als een priester in Tilburg, Buenos Aires of New Delhi zich schuldig maakt aan seksueel misbruik, is het Vaticaan dan verantwoordelijk? De kerk vindt van niet. Een zitting van de Verenigde Naties moet duidelijkheid brengen.

Tijdens een hoorzitting in Genève verdedigt de kerk zich donderdag tegen felle kritiek. Volgens een VN-commissie is het kerkelijk bestuurscentrum laks met de implementatie van het Verdrag inzake de rechten van het kind, ook al ratificeerde het Vaticaan dat al in 1990. Het is de niet de eerste misbruikzitting waaraan de kerk deelneemt, maar wel de eerste die volledig om het Vaticaan draait.

Centraal staat een dossier over de rol van het Vaticaan in misbruikzaken. Dat bevat onder meer correspondentie waarin een Franse kardinaal lovend schrijft over een bisschop die een van zijn priesters de hand boven het hoofd hield, ondanks het feit dat de priester seksueel over de schreef was gegaan.

'Vaticaan liet misbruikers hun gang gaan'
Verder blijkt uit officiële documenten dat het Vaticaan pas na enkele decennia maatregelen trof tegen een Mexicaanse geestelijke, ook al was bekend dat die jarenlang misbruik pleegde. Een van de inzendingen citeert volgens persbureau AP zelfs een voormalige staatssecretaris van het Vaticaan. Hij zou gezegd hebben dat bisschoppen hun priesters niet moeten aangeven.

Volgens de kerk is de Vaticaanse terughoudendheid in misbruikzaken eenvoudig te verklaren. 'De Heilige Stoel is geen organisatie waarin alle priesters of leden werknemer zijn', stelt Lombardi tegenover AP. 'Het is een grote religieuze gemeenschap.'

Bovendien is de kerk niet vertegenwoordigd als religieuze organisatie, maar als ministaat. Haar rechten en plichten zouden enkel gelden voor de enkele vierkante kilometers in het hartje van Rome. Buitenlandse kwesties zouden moeten worden afgehandeld door bisschoppen. Vaticaanstad is een soevereine staat en geniet juridische immuniteit.

'Ook buiten de Sint-Pieter is kerk verantwoordelijk'
Slachtoffergroepen zien dat anders. Zij wijzen op een geval waarin de VN-commissie geoordeeld zou hebben dat het verdrag zich niet beperkt tot landgrenzen. Ook verwijten ze het Vaticaan dat het bisschoppen niet opriep om misbruikzaken te melden bij lokale autoriteiten. Wat Rome betreft hoeven ze dat enkel te doen als lokale wetten daartoe verplichten.

Het verdrag roept ondertekenaar op 'passende maatregelen te nemen' om kinderen te beschermen en het belang van het kind boven alles te stellen. Echter: bindend is het verdrag niet. De voormalige Vaticaanse hoofdaanklager seksueel misbruik, bisschop Charles Scicluna, wees er donderdagochtend op dat het verdoezelen van misbruik geen beleid is. 'Maar de Heilige Stoel begrijpt nu dat het sommige zaken anders moet aanpakken.' Op 5 januari presenteert de commissie haar definitieve observaties en aanbevelingen.

null Beeld afp
Beeld afp
null Beeld ap
Beeld ap
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden