Zitten we eigenlijk wel op de wolf te wachten?

Nederlanders houden van 'wilde' natuur, maar de wolf is wel érg wild. Daarbij: het platteland heeft andere belangen dan de stad.

ARJEN BUIJS EN BIRGIT ELANDS | ALTERRA EN WAGENINGEN UNIVERSITY

'De wolf is terug in Nederland', zoemt overal rond. Het droombeeld van ecologen, voor stedelingen het icoon van wilde natuur. Maar zitten we eigenlijk wel op de wolf te wachten? Volgens een boswachter zijn we in Nederland 'helemaal niet klaar voor de wolf'. "We weten niet eens hoe we om moeten gaan met vossen, ganzen en wilde paarden, laat staan met de wolf."

Ook al houden veel Nederlanders van natuur, in het huidige natuurbeleid wordt al te wilde natuur vooral als een bedreiging van maatschappelijke en economische belangen gezien. Kijk naar het Haagse ingrijpen in het beheer van de Oostvaardersplassen. De overheid trekt zich financieel terug uit het natuurbeheer, maar bekritiseert wel het gevoerde beleid als de maatschappelijke discussies te hoog oplopen. Het natuurdebat is de laatste tijd onnodig gepolariseerd. Zal de terugkeer van de wolf dit versterken?

Uit onderzoek blijkt dat een krappe meerderheid van de stedelingen voorstander is van terugkeer van de wolf. Maar zelfs de voorstanders zien een tegenstelling tussen de belangen van de wolf en die van de mens. De wolf vergroot de biodiversiteit en versterkt het natuurlijk evenwicht. Ook zien zij de terugkeer van de wolf als bewijs dat natuurbescherming vruchten begint af te werpen. Maar ze zien ook gevaren voor mens en dier. Alhoewel ze zelf niet bang zijn voor de wolf, denken ze wel dat anderen uit angst voorzichtiger zullen zijn om bijvoorbeeld met hun kinderen of hond de natuur in te trekken. Ook zijn ze bang dat andere charismatische dieren, zoals reeën of weidevogels, last zullen hebben van de wolf. Deze angsten zijn reëel en moeten niet gebagatelliseerd worden.

De terugkeer van de wolf is dus omstreden. Dit wordt ook ervaren in andere landen waar de wolf is teruggekeerd. Bijvoorbeeld in Noorwegen. Ook daar wordt de wolf bewonderd om zijn wilde natuur en sociale gedrag. Hij wordt gezien als intelligent, mooi, strategisch en dominant. Opvallend is dat tegenstanders hetzelfde positieve beeld hebben.

De conflicten ontstaan als de wolf in de buurt komt. Alhoewel iedereen het dier ziet als representant van de wilde natuur, zien sommige groepen hem ook als bedreiging. Ze zijn bang voor de schapen en de honden, voor de reactie in lokale gemeenschappen. De wolf versterkt oude conflicten tussen traditionele plattelandsbewoners die zich verbonden voelen met de agrarische natuur, en nieuwkomers die zelf niet afhankelijk zijn van de natuurlijke omgeving. Mocht de wolf een keer een schaap pakken, dan kunnen critici dat aangrijpen om de jacht op de wolf te openen. Maar dat is dan weer verboden vanuit Brussel. Daarmee dreigt ook in Nederland de wolf een nieuw icoon te worden van de strijd tussen traditionele natuurbeschermers en nieuwe vormen van natuurbeheer, tussen stedelingen en plattelandsbewoners.

Het is dus de vraag of Nederland de wolf welkom heet. Het is niet uitgesloten dat de wolf in de toekomst een nieuwe splijtzwam wordt in het natuurbeleid. We kunnen echter leren van de strijd die elders is gevoerd. In een open dialoog met direct betrokkenen moeten de voor- én nadelen worden bediscussieerd, ook door de voorstanders van terugkeer van de wolf. Daarnaast is specifiek beleid nodig voor de houders van bijvoorbeeld schapen en geiten. Stel vanuit de natuurorganisaties een schadefonds in. Dat fonds zal zelden hoeven uitbetalen, maar kan vooraf veel weerstand wegnemen.

Gebleken is dat het Roodkapje-syndroom geen rol speelt in het beeld dat het verstedelijkte Nederland heeft van de wolf. Maar als het dier vaker wordt gesignaleerd, is tijdige en eerlijke voorlichting onontbeerlijk om te voorkomen dat onnodige angst ontstaat. Maar ook tegenstanders moeten reëel zijn en niet elke beet opblazen tot een wolvenbeet.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden