Zitten en stil zijn in de Bijlmerbajeskerk

Welkom in de Bijlmerbajes.Beeld Nynke Sietsma

Trouw trekt door Nederland en test 'tempels' van velerlei soort. Vandaag: Bijlmerbajes, Amsterdam.

Het eerste wat opvalt
De soberheid. Het is een troosteloze ochtend. Het regent pijpenstelen en de omgeving rondom de gevangenis lijkt uitgestorven. De parkeergarage is vrijwel leeg. Niemand te bekennen bij het fort dat Bijlmerbajes heet. Op een zingende merel na.

Er is dus een kerk in de bajes?
Ja. Nou ja, meer een kerkzaal. Maar voordat ik daar binnenstap, moet ik me eerst twee keer legitimeren. Mijn tas gaat in een kluisje, en ik stap door zo'n bodyscan-apparaat. Wat ik wel meeneem, moet in een bakje en door het röntgenapparaat. Net als op Schiphol. Alleen is dit geen Schiphol. Het is hier geen komen en gaan, maar vooral heel lang blijven. En stil. Sereen bijna. Een jonge cipier loodst me door de gangen. Het schijnt dat ziekenhuizen ongezellig zijn omdat patiënten er anders te lang willen blijven. Dit is de meest sobere variant hiervan. Alles is hier kleurloos en prikkelarm. Weer een glazen kantoor met cipiers en bewakingscamera's erin. We lopen naar een brede gang, die de Kalverstraat' wordt genoemd. Hij verbindt de zes torens met elkaar: de inrichtingen, met namen als 'De Weg' en 'De Schans'. Rechts in de gang hangt een bordje met 'kerk' erop. Hier is het. Justitiepredikant Dorien Bosheide staat al bij de ingang. Ze geeft een ferme hand. Gelukkig is het kerkzaaltje niet zo kleurloos als de rest van de bajes. Glimmende, houten stoelen en een orgeltje in de hoek. Een jarenzeventig-kansel en wandkleden met bijbelse taferelen. En kaarsjes. Achterin liggen opgerolde Perzische tapijtjes. Hier wordt duidelijk met iedereen rekening gehouden. Vanochtend is er een gelegenheidsbandje, van een pinksterkerk in Den Hoorn. Ze treden regelmatig op voor de gevangenen. Vanochtend spelen ze liedjes als 'Dit is de dag', 'I saw the light' en 'Amazing grace'. Koffie en koekjes staan klaar. En de liturgieën. En roze rozen. Voor iedere gevangene één.

Wie komen er naar de dienst?
Of ik tussen de gevangenen in wil gaan zitten, is het verzoek. Daar komen ze. Een stuk of twintig jongens en mannen. Joggingbroeken, slippers, T-shirts, sportschoenen. Nieuwsgierige blikken, vriendelijke knikjes. De sfeer is ontspannen en gespannen tegelijk. Dit is het enige moment waarop ze elkaar treffen. De meesten kijken stilletjes voor zich uit en toch lijkt iedereen elkaar in de gaten te houden. Een paar mompelen wat. Daar treedt de dominee direct kordaat tegen op. Tijdens de dienst geen kletspraatjes. Maar er zijn ook gedetineerden die zichtbaar luisteren en meezingen. De dominee preekt over de ziel, gebaseerd op een alternatieve versie van Psalm 23. "Bij God kun je altijd je ziel terugvinden." Na de dienst praat ik even met Simon. Hij kent Psalm 23 uit zijn hoofd, zegt hij. Dat de dominee er een alternatief vers van heeft gemaakt vindt-ie maar zo-zo. Hij vindt de diensten mooi, ze doen hem denken aan vroeger, toen hij op een evangelische school zat. De dienst mag van hem wel wat heftiger, met klappen en opstaan en 'amen' roepen. "Ik zou soms wel iets willen zeggen, maar dat durf ik dan toch niet."

Reden om niet te gaan
Je wilt hier natuurlijk niet zitten. Want dan bent je waarschijnlijk een gedetineerde. Voor publiek zijn de diensten alleen toegankelijk bij hoge uitzondering - en met toestemming.

Reden om wel te gaan
Als ik gevangen zat, zou ik hier iedere week naartoe gaan om uit de mond van dominee Dorien te horen dat ik er mag zijn.

Bijlmerbajes
De Bijlmerbajes heet officieel Penitentiaire Inrichting (PI) Amsterdam Over-Amstel en bestaat uit zes torens, waarin een Huis van Bewaring (HvB) en een Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC) gevestigd zijn. Op zondag zijn er drie kerkdiensten tussen 9:00 en 12:15 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden