ZIONISME

Podium brengt deze zomer het feuilleton van de Nederlandse identiteit. Vandaag: Ronnie Naftaniel.

Tot 1967 kende Nederland relatief het grootste aantal emigranten naar de Joodse staat van de westerse wereld. Terwijl nu overal de relatie tussen diaspora en Israël bekoelt blijven 40 000 Nederlandse Joden gebiologeerd door alles wat er in Israël gebeurt. De stampvolle Rai in Amsterdam bij Vijftig Jaar Israël en de felle discussies over het beleid jegens de Palestijnen zijn daar symptomen van. Zou Heine toch gelijk hebben dat Nederland altijd vijftig jaar achter loopt? Ik betwijfel het. Het fundamentele begrip in Nederland voor het verlangen van het Joodse volk een eigen veilige staat te hebben, maakt het voor de Joodse gemeenschap mogelijk je honderd procent Nederlander te voelen én diep verbonden te zijn met Israël.

Toch roept die verbondenheid vragen op - ook bij Joden zelf. Joden raken geïrriteerd als ze door vrienden of collega's worden aangesproken op de Israëlische politiek. Dat gebeurde tijdens de Israelische inval in Libanon in 1982, toen sommige vooral linkse groepen hun Joodse vrienden min of meer verantwoordelijk stelden voor het drama in Sabra en Chatilla.

Dit transformeren van Nederlandse Joden tot Israëlische staatburgers die als zodanig op hun daden aangesproken worden is uiteraard absurd. Joden in de diaspora dragen geen verantwoordelijkheid voor hetgeen Israël doet en willen die ook niet dragen, zolang ze de nationaliteit van hun woonland verkiezen boven de Israëlische. Anderzijds moeten Joden ook niet bang zijn hun mening te geven als die gevraagd wordt. Als je zo met Israël meeleeft mag je niet wegkijken bij zaken die minder naar je zin zijn. Dat zou van een te eenzijdige aanhankelijkheid getuigen. Zeggen wat je vindt, is ook de drijfveer voor al die jaren in mijn werk voor Israël.

Vooral de oudere generatie Nederlandse Joden ziet Israël als potentieel immigratieland. Dit komt door het grote trauma van de Tweede Wereldoorlog. Op enkele uitzonderingen na toonden de niet-Joden, zeker de elite toen, zich niet bereid hun vervolgde landgenoten te hulp te komen. Nederland heeft aan de bezetting een collectief schaamtegevoel overgehouden; Joden een gevoel van onzekerheid. Afgezien van de bittere oorlogsjaren hebben Joden eeuwen rustig en in voorspoed in Nederland gewoond. Ze zijn in alle opzichten goed geïntegreerd, met dezelfde eigenaardigheden als andere Nederlanders. Ze zijn verzuild, gezagsgetrouw en compromisgezind. Alleen op religieus terrein wordt onderling regelmatig de confrontatie gezocht, maar ook dat is in ons land normaal. Van antisemitisme of nieuwe gevaren van buitenaf is in Nederland nauwelijks sprake. Toch blijft Israël voor hen de 'blanco cheque', zoals Abel Herzberg (met zijn hart in Israël en zijn hoofd hier) zei: je kunt die op elk gewenst moment inwisselen.

De gerichtheid van de Joodse gemeenschap op Israël vindt zijn evenknie in de band van naar Israël geemigreerde Nederlandse Joden met hun oude vaderland. Hollandse kaas blijft een 'must' en vrienden worden gek gezeurd om drop mee te nemen. Van de 10 000 Nederlanders in Israël heeft een groot deel zijn Nederlandse nationaliteit behouden. Voor hen blijft de hunkering naar het sappige landschap, de Hollandse zuinigheid, de onbezorgde gezelligheid.

Gelukkig maken vliegverbindingen en e-mail de afstand tussen Israël en Nederland steeds simpeler te overbruggen. Je hoeft nu minder te mijmeren over Jeruzalem als je in Amsterdam bent, of over Amsterdam als je in Jeruzalem bent, zoals Jacob Israël de Haan. Je pakt het vliegtuig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden