Zinkstuk op bodem wordt weggehaald

HEINENOORD - Het werk aan de te boren Tweede Heinenoordtunnel onder de Oude Maas ligt stil. En dat door een nog onverklaarbaar verticaal 'gat' in de bodem vóór de boorkop. Een onaangename verrassing. Want deze eerste grote geboorde ondertunneling in de drassige Nederlandse bodem dient als voorbeeld én leerschool voor te boren tunnels in de HSL-route, de Betuwelijn en de Amsterdamse Noordzuidlijn.

HUIB GOUDRIAAN

Toch wil ing. J. Admiraal van Rijkswaterstaat niet horen van 'grote moeilijkheden' door de spontaan ontstane 'lekweg' onder de rivier. “Ik zie dit absoluut niet als een tegenslag, meer als een nieuwe leersituatie in een praktijkproject. Het geeft ons het voordeel dat we ontdekken wat er allemaal mis kan gaan en hoe we de problemen gaandeweg, tijdens het werk, kunnen oplossen.”

Projectmanager Han Admiraal (38) maakt zich wel zorgen over de termijn waarbinnen het 256 miljoen gulden kostende project gereed moet zijn. De Tweede Heinenoordtunnel die de overbelaste A 29 meer capaciteit moet geven, zal volgens plan vóórjaar 1999 worden geopend. “Het zal nu enig kunst- en vliegwerk vergen om de capaciteitsvergroting van de A 29 in het najaar van 1999 te halen.”

Hij geeft een opsomming van de diverse scenario's die een snelle hervatting van het boorproces mogelijk moet maken. Het eerste plan, nu in uitvoering, is het volstorten van het gat om de verbinding die de tunnelboormachine met de rivier heeft gekregen af te dichten. Maar gisteren is ook beslist om - voor het geval dat dit niet lukt - maandag te beginnen met een tweede scenario. Op de bodem van de rivier zal dan gedeeltelijk de afdekking van rijshout en stenen, feitelijk een ouderwets zinkstuk, worden weggehaald. Deze bescherming is er om op langere termijn erosie van het rivierbed te voorkomen. Het uitschuren door de stroming kan ook de laag grond boven de boormachine aantasten. “Doel van dit blootleggen van de rivierbodem is om eventuele verdere ingrepen mogelijk te maken.” Ingrepen op een andere manier dan door het toevoegen van materialen als houtsnippers en kattenbakgrit om de lekweg te verstoppen, zoals nu gebeurt.

Hoe moeten we ons het gat eigenlijk voorstellen? En hoe komt het dat door dit 'lek' het boorproces moest worden gestaakt? Admiraal legt uit dat tussen de zich als een mol een weg gravende boor en de bodem, altijd een laag grond van 8,50 meter aanwezig moet zijn. “Er is luchtdruk nodig om de druk vóór de boor op peil te houden. Op die manier voorkomen we dat de grond vóór de boor instort. Door het gat, dat je kunt zien als een fabrieksschoorsteen, ontsnappen luchtbellen en de boorvloeistof. Vandaar dat deze lekweg eerst dicht moet voordat we verder kunnen.”

De hamvraag voor Rijkswaterstaat is waardoor het gat, met in de ondergrond een diameter van ongeveer één meter en naar boven, naar de rivierbodem toe, van vier bij zes meter, kon ontstaan. Admiraal: “We hebben de grootte getaxeerd op grond van de snelheid waarmee de boorvloeistof wegloopt. We hebben dat ook geverifieerd met onderzoek door duikers. Normaal verwacht je, bij toepassing van hoge druk, eerder een lekweg in de vorm van een stelsel van kleine kanaaltjes in de grond. En die kun je makkelijk met materialen afstoppen.”

“We hebben de oorzaak nog niet kunnen vaststellen. We denken dat er op die plaats iets in de bodem zat dat dit proces heeft ingeleid. Uit bodemarchiefonderzoek zou naar voren kunnen komen, dat er een oude meerpaal heeft gestaan. Een andere manier om te ontdekken wat er aan de hand is, bestaat uit analyse van wat er tijdens onze werkzaamheden is gebeurd, of intern alles volgens de regels is verlopen. En met zo'n onderzoek zijn we nu bezig.”

Er waren al meer problemen bij dit ondertunnelingsproject, heeft Rijkswaterstaat niet allereerst voldoende bodemonderzoek gedaan? “Zeker, er is bodemonderzoek geweest dat bestond uit grondboringen en sonderingen. Maar met geen mogelijkheid is vast te stellen of er vroeger gaten in de bodem hebben gezeten, tenzij alles uit het verleden is vastgelegd. Wat de andere problemen betreft: in mei begon het te lekken aan de achterkant van de boorkop. Maar dat was een defect aan de machine.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden