Zimbabwe blijft stuurloos

(Trouw)Beeld AFP

Zimbabwe’s eenheidsregering zit al een jaar in een crisis. Vervroegde verkiezingen zijn de oplossing, maar dat wil president Mugabe niet.

Zimbabwe staat op een kruispunt: het kan óf een succes worden, óf terugvallen in chaos, zei de Amerikaanse ambassadeur Charles Rey dinsdag toen het Zuid-Afrikaanse staatshoofd Jacob Zuma in Harare arriveerde.

Zuma doet een zoveelste poging om te bemiddelen in de vastgelopen onderhandelingen tussen president Robert Mugabe en zijn aartsrivaal, premier Morgan Tsvangirai.

Mugabe (86) is al sinds 1980 onafgebroken aan de macht. De dictatoriale president werd bij de gewelddadige verkiezingen van 2008 in feite verslagen door Tsvangirai, maar weigerde zijn greep op Zimbabwe uit handen te geven.

Onder zware internationale druk kwam een jaar geleden een eenheidsregering tot stand. Dat bracht relatieve rust. De gierende inflatie werd ingedamd en de economie vertoont voor het eerst in jaren weer enige groei.

Echter, Mugabe was vanaf het begin niet van plan de macht daadwerkelijk te delen met zijn opponent, die hij als een marionet van het Westen beschouwt. De president houdt de touwtjes stevig in handen. Hij benoemt eigenmachtig politieke vrienden op belangrijke posten en komt gemaakte afspraken met de tegenpartij niet na. Dit tot frustratie van Tsvangirai, die zich in oktober al drie weken onttrok aan de eenheidsregering.

Zuma moet nu namens de Zuidelijk Afrikaanse landen opnieuw proberen het onderhandelingsproces vlot te trekken. Maar de kans dat hij daar in slaagt, is gering. Mugabe zet zijn hakken in het zand en eist dat het Westen eerst de persoonlijke sancties tegen hem en zijn vazallen opheft, vóórdat hij een handreiking doet aan Tsvangirai. Tegelijkertijd weet hij heel goed dat de westerse landen die sancties pas opheffen als er democratische vooruitgang is te zien in Zimbabwe.

Mugabe lijkt de onderhandelingen vooral tegen te werken omdat de eenheidsregering uiteindelijk moet leiden tot nieuwe vrije verkiezingen. Dat hij het daarin zal afleggen tegen de partij van Tsvangirai, staat bij voorbaat vast. Echte vooruitgang in het onderhandelingsproces is dan ook niet te verwachten. De meest logische oplossing zou nu zijn, het hele proces te staken en de geplande vrije verkiezingen te vervroegen. Iets waar Zuma naar verluidt op zou aansturen.

Maar het is de vraag hoeveel druk hij hierin kan uitoefenen. Zuma heeft zich impliciet al achter Mugabe geschaard; hij drong bij zijn recente staatsbezoek in Engeland al aan op het opheffen van de sancties. Het meest reële scenario is dan ook dat er weinig verandert en het gespannen onderhandelingsproces zich nog een lange tijd blijft voortslepen.

President Jacob Zuma van Zuid-Afrika (links) en collega Robert Mugabe van Zimbabwe op het vliegveld van Harare. (FOTO AFP)Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden