Zilveren inktstel van wegbereider Bisdom Breda

Adrianus Oomen, een boerenzoon uit het Brabantse Teteringen, die leefde van 1758 tot 1817, wist al op zijn dertiende jaar dat hij priester wilde worden. Daarom ging hij naar de Latijnse school Corsendonk in Turnhout. Adrianus was een echte ’stuud’: zes jaar achtereen was hij de beste leerling van zijn klas.

In 1778 vertrok hij naar de universiteit van Leuven voor een studie filosofie. Twee jaar later werd hij, als beste eindejaarsstudent van 114 medekandidaten, uitgeroepen tot Primus van Leuven. Deze eretitel werd gevierd met kanonschoten en klokgelui. Later volgde in Breda nog een plechtige intocht in een koets met zes paarden.

De Heerlijkheid Teteringen bedacht Oomen met een zilveren schenkblad (dat al zeventig jaar in bezit is van Breda’s Museum). Breda wilde daarbij niet achterblijven en gaf hem een zilveren inktstel cadeau. En dat is ook de reden dat de naam van Adrianus Oomen bijna 200 jaar na zijn dood opduikt in deze rubriek. Het Breda’s Museum heeft dit inktstel onlangs kunnen aankopen. Een aanwinst die van bijzonder belang is voor de West-Brabantse cultuurhistorie en de bisschoppelijke verzameling van Breda’s Museum.

Het zilveren inktstel is in Lodewijk XVI-stijl gemaakt in Den Haag. Aanvankelijk zou de Bredase zilversmid Mattheus van der Laar het stel maken. Maar omdat hij al op leeftijd was speelde hij de opdracht door naar zijn collega Johannes van Toorn in Den Haag. Het inktstel bestaat uit een blad op vier pootjes omgeven door een rand met hekwerk, een inktpotje en een zandstrooier en een houder voor een rol zegelwas. Op het blad prijkt het wapen van Breda met de inscriptie (in het Latijn): ’Magistraat van de Bredase burgerij Adrianus Oomen uit Teteringen bij Breda. De lauwerkroon der wetenschappen. Bij publiek besluit dd. 1780’.

Het inktstel werd tijdens de Art Fair in Den Bosch te koop aangeboden door de Haarlemse Kunsthandel John Endlich. Dankzij de bemiddeling van het Noordbrabants Museum en financiële steun van De Mastboom-Brosens Stichting in Oud-Gastel kon het worden aangekocht voor de bisschoppelijke verzameling van Breda’s Museum.

Een afbeelding of portret van Adrianus Oomen is niet bewaard gebleven. Wel heeft het Breda’s Museum kunnen achterhalen dat de bolleboos na zijn studie secretaris werd van monseigneur De Nelis van het bisdom Antwerpen. De bestuurlijke ervaring die hij in deze periode (1780-1786) opdeed, kwam hem goed van pas bij de oprichting en uitbouw van een eigen seminarie voor de dekenaten Breda en Bergen op Zoom. Oomen was van 1798 tot 1817 president van deze priesteropleiding, die later werd verplaatst naar Hoeven. Mgr. De Nelis benoemde hem in 1789 tot vicaris-generaal voor het Brabantse deel van het Antwerpse bisdom. In een tactisch en strategisch steekspel met de Hollandse en Antwerpse geestelijkheid over de instelling van een eigen vicariaat Breda Stoel voor de dekenaten Breda en Bergen op Zoom kwam hij als overwinnaar uit de bus. De historische betekenis van Adrianus Oomen ligt dan ook vooral in zijn rol van wegbereider voor de oprichting van het Bisdom Breda in 1853. Om dat te onderstrepen heeft monseigneur Muskens, bisschop van Breda, het inktstel onlangs officieel in ontvangst genomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden