Zijn we met onze opgeblazen ego’s wel in staat om echt excuus aan te bieden?

Het was de week van het excuus. Van een bankdirecteur die zichzelf verwijt niet eerder aan de bel te hebben getrokken. Van een wethouder die zijn treurnis uitsprak over de ’ontstane situatie’. Van een burgemeester die juist weigerde zijn excuus aan te bieden. En natuurlijk die van miljoenen mensen die zo langzamerhand een excuus willen horen van al diegenenen die zij verantwoordelijk houden voor de huidige financiële- en economische crisis.

De bankdirecteur is de topman van Van Lanschot, één van de weinige banken die strikt genomen weinig valt te verwijten. De bank heeft zich verre gehouden van dubieuze Amerikaanse hypotheekobligaties en heeft zich evenmin laten strikken door megafraudeur Bernie Madoff. Toch vindt bestuursvoorzitter Floris Decker dat hij tekort geschoten is. Hij wist wat er omging in de banksector. Hij voelde zich daar vaak knap ongemakkelijk bij. Toch verzuimde hij daar aandacht voor te vragen: ,,Dat verwijt ik mezelf (...) daar passen verontschuldigingen bij. Die bied ik hierbij aan.’’

Het excuus van de Rotterdamse wethouders Leonard Geluk is van een andere orde. Hij zag zich geconfronteerd met een conflict met zijn eigen CDA-fractie, dat dreigde uit te groeien tot een crisis en onder die druk betuigde hij spijt voor de ’ontstane situatie’. Hij erkende dat hij beter met zijn fractie had moeten communiceren. In Amsterdam zette burgemeester Cohen echter de hakken in het zand. Hij is ervan overtuigd dat de autoriteiten tijdens terreuralarm correct hebben gehandeld, inclusief het oppakken van verdachten. Excuses zijn daarom niet op zijn plaats.

Nou draait het bij verontschuldigingen altijd om schuld en schuldvereffening. Deckers voelde zich schuldig, omschrijft precies waaruit de schuld bestaat en legt uit wat hij daaraan denkt te doen. Een voorbeeldig excuus, lijkt me; ook al hangt er in zijn geval geen kostenplaatje aan zoals bij andere bankdirecteuren wel het geval is. Dat zal ook wel de reden zijn dat zij de kaken stijf op elkaar houden. Bij wethouder Geluk bleef de schuld vaag. Dat leverde een vaag excuus op. En voor Cohen geldt: geen schuld, dus ook geen excuus.

Het lijkt me dat Cohen redelijk stevig in de schoenen staat. Dat geldt niet voor de vele gevallen waarin het publiek excuses eist, die vervolgens uitblijven. Denk aan de bankdirecteuren, denk aan politici, die er vaak niet over piekeren fouten toe te geven. Srebrenica? Geen excuus. Rawagedeh? Geen excuus. Wel uitingen van treurnis, spijt desnoods. Maar schuld erkennen en zich verontschuldigen? Nee, dus. Waarom niet? Zijn we met onze opgeblazen ego’s soms niet in staat om echt excuus aan te bieden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden