Zijn Trump-onderzoek was niet eenvoudig, maar Robert Mueller heeft voor hetere vuren gestaan

Robert Mueller komt aan bij zijn kantoor, 17 april 2019. Beeld REUTERS

Ook als hij niet was benoemd  als speciaal aanklager, was hij een van de bekendste juristen van de VS geweest. Onderzoeken of de president met Rusland heeft samengewerkt om zijn post te veroveren is geen peulenschil, maar aan Robert Mueller was die klus wel besteed.

Hij is even oud als Donald Trump en had net als de president rijke ouders, die hem naar een goede school en daarna naar een top-universiteit konden sturen. Maar terwijl Trump om - algemeen betwijfelde - medische redenen werd afgekeurd voor de dienstplicht en zo uitzending naar Vietnam ontliep, nam Mueller na zijn rechtenstudie in Princeton vrijwillig dienst. Voor zijn wapenfeiten daar, zoals gewond doorvechten tijdens een confrontatie met de VietCong, kreeg hij diverse onderscheidingen.

In een toespraak tot de eindexamenklas van zijn kleindochter noemde hij het Korps Mariniers een van zijn drie families. Hij had er dingen geleerd die hij nergens anders had kunnen leren en die hij in veertig jaar tijd nooit was vergeten: “Teamwerk, zelfopoffering, discipline”.

De andere twee fundamenten van zijn bestaan zijn zijn eigen gezin en de FBI. Na zijn terugkeer in het burgerleven pakte Mueller zijn rechtenstudie weer op. Hij werd aanklager, eerst in San Francisco en daarna in Boston. In 1988 ging hij op het ministerie van justitie in Washington werken. Daar hield zich bezig met de vervolging van de Panamese dictator Manuel Noriega, die in de VS vastzat voor drugshandel, en van de verdachten van de aanslag op vlucht Pan Am 103, die in 1988 neerstortte bij Lockerbie in Schotland. 

Toen George W. Bush hem in 2001 voordroeg als directeur van die nationale politiedienst, keurde de Senaat die benoeming met algemene stemmen goed. 

Hoger doel

President Bush beëdigde Mueller op 4 september. Een week later, op 9/11, boorden twee gekaapte vliegtuigen zich in de torens van het World Trade Center in New York, een ander vloog in op het Pentagon bij Washington en een laatste stortte neer op een akker in Pennsylvania. In een toespraak in 2014 vertelde Mueller dat de president hem kort na de aanslagen vroeg wat de FBI deed om de volgende terreuraanval te voorkomen, en dat hij op die vraag geen antwoord had.

Dat was het begin van een grondige hervorming van de FBI. Die had tot dan toe vooral op misdadigers gejaagd, maar werd nu een anti-terreurorganisatie. Regelmatig kregen de Amerikanen te horen hoe FBI-agenten zich voordeden als terroristen of wapenhandelaren om aspirant-aanslagplegers in de val te lokken voor ze tot actie konden overgaan.

Maar Mueller was niet tot alles bereid om het land te beschermen. Naleven van de wet is voor hem een hoger doel. In 2004 oordeelde het ministerie van justitie dat het wettelijk niet door de beugel kon dat het telefoonverkeer van Amerikanen voortdurend in de gaten werd gehouden. Na 9/11 was daarmee begonnen. Toen het Witte Huis er toch mee door wilde gaan, dreigde hij samen met fungerend minister van justitie James Comey af te treden. Daarop bond George W. Bush in.

Diezelfde Comey volgde hem op als FBI-directeur toen Mueller na twaalf jaar – alleen Edgar Hoover deed het langer – met pensioen ging. Barack Obama benoemde Comey in 2013, voor de gebruikelijke tien jaar, maar Donald Trump ontsloeg hem in 2017, zoals hij zelf zei ‘vanwege dat Rusland-gedoe’. Of dat een strafbare belemmering was van het onderzoek naar de Russische inmenging in de verkiezingen, dat is een van de vragen die zijn oud-collega Robert Mueller heeft proberen te beantwoorden.

Lees ook: 

Het Mueller-rapport wordt vandaag deels openbaar, wat betekent dat voor Trump?

Wordt Donald Trump vandaag zwartgemaakt? Of zullen er eerder vele pagina’s zwart en onleesbaar zijn gemaakt in het rapport van speciaal aanklager Robert Mueller? Vanmiddag wordt het duidelijk.

De dag dat Amerika het Mueller-rapport te zien krijgt, wordt geen mooie dag voor Trump

Alles is nog mogelijk. Maar dat de dag van publicatie een mooie dag voor Donald Trump wordt, dat lijkt er niet in te zitten, schreef Amerika-correspondent Bas den Hond eerder al. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden