Verkiezingskoorts

Zijn Trump en Clinton wel in één debat te vangen?

Clinton antwoordde op vragen van de interviewer en het publiek. Beeld AP
Clinton antwoordde op vragen van de interviewer en het publiek.Beeld AP

Een debat was het nog niet - daarvoor kijkt politiek Amerika reikhalzend uit naar 26 september - maar het kwam in de buurt. Korte tijd na elkaar maakten woensdagavond Hillary Clinton en Donald Trump hun opwachting in het Intrepid Sea, Air and Space Museum in New York. Aan de oever van de Hudson, omringd door onder meer een slagschip, een onderzeeër en een ruimteveer, beantwoordden ze vragen van NBC-presentator Matt Lauer en van ex-militairen.

Bas den Hond

Je kreeg daar al wel een goede indruk hoe zo'n debat zou kunnen gaan. En vooral: wat een interessant paar tegenstanders Clinton en Trump zijn. Allebei hebben ze zo hun problemen, maar die zijn totaal onvergelijkbaar.

Dat van Hillary Clinton is haar email-verleden. Haar keuze om, als minister van buitenlandse zaken, veel emailverkeer over een privéserver te laten lopen, leverde de afgelopen weken telkens weer pijnlijk nieuws op. Er werden nieuwe emails ontdekt waarvan iedereen dacht dat ze die gewist had, en de FBI publiceerde details van het onderzoek dat tot haar vervolging had kunnen leiden - en daarmee tot het einde van haar presidentiële ambities.

Ze moest er van het halve uur dat ze had een groot deel aan besteden. De scherpste opmerking kwam van een marine-officier. "Ik had de hoogste informatie-bevoegdheid. Dat gaf me toegang tot materiaal en informatie die enorm gevoelig was met betrekking tot onze strijdmiddelen. Had ik die informatie niet laten lopen volgens de voorschriften, dan zou ik zijn berecht en in de gevangenis zijn beland."

Clintons reactie was uitgebreid en concreet: "Jij en ik weten dat geheime informatie gemerkt is. Er staat een regel boven zodat er geen twijfel is dat wat er gecommuniceerd wordt geheim is."

Dat soort materiaal ging nooit via haar email systeem, hield ze vol. Daar werd zwaarder geschut voor ingezet: "Over geheime informatie communiceerde ik op een compleet afgescheiden systeem. Ik nam dat heel ernstig. Als ik op reis was, dan ging ik in een van die kleine tentjes die jij ook vast wel overal in de wereld hebt gezien, omdat we niet wilden dat iemand ergens een camera had verstopt om te proberen te zien wat ik zag en wat duidelijk als geheim was gekenmerkt."

Het was een heldere verdediging, met als bonus nog dat je het helemaal voor je ziet, Clinton die in een hotelkamer in een tentje kruipt. Maar het ging niet in op mails die via haar server liepen, en waarin minder helder gemerkte geheime informatie stond. CNN-commentator Nia-Malika Henderson noemde het na afloop 'defensief' en 'advocatentaal'.

Donald Trump legt nogmaals uit wat hij wil bereiken met Amerika. Beeld REUTERS
Donald Trump legt nogmaals uit wat hij wil bereiken met Amerika.Beeld REUTERS

Zo kun je het zien, maar je moet er mee oppassen. Dat is namelijk bijna steeds het beeld dat media de afgelopen jaren Clinton zijn gaan schetsen: ze voelt zich snel aangevallen, en haar antwoorden op vragen zijn vaak zo slim geformuleerd, dat je het gevoel krijgt dat je niet de hele waarheid hoort. Voor je het weet, zie en hoor je alles wat ze doet en zegt volgens dat sjabloon.

Juist niet subtiel
Donald Trump is wat dat betreft het tegenovergestelde, en dat liet hij ook woensdag weer zien. Wat hij zegt, is niet subtiel of doordacht, hij zoekt met wat plaagstootjes, schimpscheuten of beloften de richting waarin hij bijval krijgt van zijn aanhangers, en haalt dan maximaal uit.

De ochtend voor het forum hield hij bijvoorbeeld een toespraak waarin hij een stevige uitbreiding beloofde van de Amerikaanse krijgsmacht: meer mensen, meer schepen, de beste technologie. Niet dat die krijgsmacht nog veel ingezet moet worden in het buitenland, want aan invallen in andere landen om er de regering af te zetten heeft Trump een broertje dood. Op één uitzondering na dan: hij wil na zijn verkiezing binnen dertig dagen van zijn generaals horen hoe ze IS zullen vernietigen.

Over dat laatste kreeg hij op het NBC-forum een voor de hand liggende vraag. Maanden geleden zei hij dat hij zelf een plan had om IS te vernietigen, maar dat hij het geheim hield omdat de vijand natuurlijk niet mag weten wat je van plan bent. Matt Lauer: "Dus is het plan dat u niet wilde verklappen al die tijd geweest dat u iemand anders om zijn plan ging vragen?" Het antwoord was klassiek Trumpiaans: "Nee. Maar als er een plan komt dat mij goed lijkt en dat misschien overeenkomt met het mijne, of misschien wel niet - misschien vind ik het geweldig waar de generaals mee komen aanzetten." Even later bleek ook 'een combinatie van mijn plan en dat van de generaals, als ik het goed vind', een mogelijkheid.

Lauer vroeg Trump ook hoe hij zich voorbereidde op het presidentschap, wat hij aan het lezen was. Acht jaar geleden was een soortgelijke vraag het begin van het einde van de Republikeinse kandidaat voor het vice-presidentschap, Sarah Palin. Ze kon nog niet één dagblad noemen. "Allemaal", stamelde ze toen maar.

Trump bracht het er nauwelijks beter van af. "Daar op de eerste rij zitten vier generaals. Er zijn admiraals. We hebben hier overal in de zaal mensen zitten waar ik mee te maken heb. Er is vandaag een lijst afgedrukt van 88 admiraals en generaals waar ik mee vergader en mee praat."

Lauer: "Hoeveel tijd besteedt u daaraan?"

Trump: "Veel. En ik doe veel verschillende dingen. Vergeet niet, we runnen een grote campagne. Het gaat ontzettend goed. En ik doe ook - ik geef veel aan mijn kinderen en mijn staf ter uitvoering. En een deel van mijn tijd run ik een bedrijf. Ik voer campagne en ik run een bedrijf. Ik heb een hoop petten op momenteel."

En ach, leren is maar betrekkelijk: "Ik denk ook, ik heb zeker... ik heb echt het gevoel dat ik gezond verstand heb voor de verschillende onderwerpen waar je het over hebt, Matt."

En dat schetst de avond: de kandidaat die je over de campagnethema's te veel vertelt, in woorden waar je wat achter zoekt, en de kandidaat die over die thema's te veel belooft, in woorden waar vaak geen touw aan vast te knopen is. Kan dat een zinnig debat opleveren? Op 26 september weten we het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden