Zijn snelle hersenen echt slimmer?

Dat zou je denken; vlotte contacten tussen zenuwcellen helpen je om prikkels sneller te verwerken en ze beter in te schatten. Cerebrale sloomheid zal je intelligentie in elk geval niet verhogen, redeneren we zo voor de vuist weg.

Maar hoe beoordeel je of hersenen snel zijn? Moeten ze, net als een processor, een hoge kloksnelheid hebben? Bij het brein kun je die uitdrukken in de Alfa piek frequentie, de standaardfrequentie van hersengolven bij mensen in rust. Een hoge frequentie biedt een hoge verwerkingssnelheid, en dito IQ.

Door die boerenlogica haalden onderzoekers van de VU in 2001 een streep: hun tweelingenstudies lieten zien dat er geen verband bestaat tussen IQ en Alfa piek. Wel ontdekten ze dat intelligentie samengaat met een korte inspectietijd. Dat is de tijd die je verbruikt om over iets simpels te beslissen. Bijvoorbeeld over de vraag welke van de twee pootjes van de Griekse letter pi het langste is: waarnemers die aan het kortstondig oplichten van verschillende pi’s genoeg hebben, blijken een hoog IQ te hebben.

Waaraan dankt het brein die snelle observatie? Hebben de neuronen een ongewoon dikke isolatielaag, waardoor ze vliegensvlug prikkels naar elkaar kunnen doorsturen? Dat zal best, beweren onderzoekers van de universiteit van Amsterdam, maar een hoge geleidingssnelheid leidt niet zonder meer tot bovenmatige prestaties van boven. We moeten er preciezer op inzoomen: het intelligente brein maakt bij de eerste verwerking van een prikkel nog geen vaart, maar pas enkele stappen verderop. Het interpreteert en analyseert sneller.

Volgens de Amsterdammers zit het zo: het beeld van een vallende jampot schiet van het netvlies in een tiende van een seconde de lagere visuele gebieden van het brein door. Vandaar flitst het signaal naar de motorschors, die zorgt dat je met je voet in een reflex de pot opvangt.

We hebben het hier over de feedforward-verbindingen: de heenweg van de prikkel. Maar na tienden van seconden sturen hogere hersenkernen een signaal terug naar de lagere gebieden, en pas op het moment van die feedback-verbindingen worden we ons de vallende pot bewust. Wellicht beseffen we dan dat die voetreflex niet nodig was, zo’n dikke pot breekt toch niet.

De Amsterdamse hersenwetenschappers tonen binnenkort in Neuroreport aan dat slimme breinen vooral snel zijn in het nader analyseren van prikkels. In feedback dus. Zij lieten studenten op een beeldscherm achtergronden zien, met variërende streepjes- of ruitjespatronen, waarbij ze hun hersensnelheid maten.Dat gebeurde als de studenten louter toekeken, en actief, als ze bij het oplichten van een ruitjespatroon snel een toets moesten indrukken. Dat laatste vereist analyse van het patroon. Verder vulden de studenten een IQ-test in. Degenen die daar hoog op scoorden, waren ook sneller met de druktoets.Kortom, intelligente breinen analyseren iets sneller. Nou ja, in die richting moeten we het gaan zoeken, denken de Amsterdammers. Al beseffen ze dat deze rubriek nog jaren voort moet, want de vraag of snelle (en grote) hersenen werkelijk slimmer zijn, behoeft nog vele antwoorden.Martin van der LaanNeuroreport aan dat slimme breinen vooral snel zijn in het nader analyseren van prikkels. In feedback dus. Zij lieten studenten op een beeldscherm achtergronden zien, met variërende streepjes- of ruitjespatronen, waarbij ze hun hersensnelheid maten.

Dat gebeurde als de studenten louter toekeken, en actief, als ze bij het oplichten van een ruitjespatroon snel een toets moesten indrukken. Dat laatste vereist analyse van het patroon. Verder vulden de studenten een IQ-test in. Degenen die daar hoog op scoorden, waren ook sneller met de druktoets.

Kortom, intelligente breinen analyseren iets sneller. Nou ja, in die richting moeten we het gaan zoeken, denken de Amsterdammers. Al beseffen ze dat deze rubriek nog jaren voort moet, want de vraag of snelle (en grote) hersenen werkelijk slimmer zijn, behoeft nog vele antwoorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden