Review

Zijn roeping tot regenmaker

Peter Weber: Der Wettermacher. Suhrkamp Verlag, Frankfurt/Main; 316 blz. - DM 39,80. Bij uitgeverij Arena verschijnt in januari de Nederlandse vertaling van 'Der Wettermacher'.

In Peter Webers debuutroman draait zeer veel om de verteller, August Abraham Abderhalden. Over deze verteller wordt gezegd dat “hij principieel en definitief geen woord meer kon uitbrengen, dat hij gesloten is en zich gereserveerd opstelt, herhaaldelijk op zijn mond valt, zijn tong afbijt, z'n kaak breekt, maar op zijn twintigste verjaardag regenmaker ('Wettermacher') wordt.”

De roman speelt voornamelijk in het zogenaamde Toggenburg, een deel van het noordelijk gelegen Zwitserse kanton Sankt Gallen. De belangrijkste plaats van handeling is Unterwasser, aan de bron van de Thur. De verteller brengt het grootste deel van zijn jeugd in Unterwasser door. Voor zijn schrijverschap dat ten nauwste samenhangt met zijn roeping om Wettermacher te worden, is 31 maart 1990 van het grootste belang. Het is de vooravond van zijn twintigste verjaardag. Hij krijgt van zijn ouders 'een echte zwarte conducteurspet van de Zwitserse Bondsspoorwegen' cadeau. Ook tussen stations, sporen en 'Wettermachen' moet een bepaald verband zijn.

De eerste vraag die de geïnteresseerde lezer stelt, is die naar de betekenis van het 'Wettermachen' voor de omgang van de verteller met mensen, landschappen, plaatsjes en ook met de taal. De verwijzingen naar het Wettermachen zijn speels verstrooid over de gehele roman. In de meeste gevallen heeft de verteller dat behendig gedaan, soms echter doet de actualisering van de romantitel gekunsteld aan. Een van de eerste passages waarin de titel van commentaar wordt voorzien luidt: “Jullie allemaal, mijn dierbaren, zeg ik, dat de 'Wettermacher' weer maakt, doordat hij over het weer spreekt, dat de Wettermacher weer maakt, om verschillende dingen in het juiste en passende licht te plaatsen, en dat het weer zijn woorden teruggeeft.”

Het weer is niet slechts een metafoor voor stemmingen en voor ontwikkelingen van sociale aard, het symboliseert ook een gebied van vrijheid voor de verteller. Het weer schept een vrije ruimte om te scheppen, om de wereld opnieuw te ordenen. Met behulp van het weer wordt de tijd speelplaats voor vertelexperimenten en het vertellen wordt een vrolijk en tegelijk ernstig gegoochel. De Wettermacher is - om met Thomas Mann te spreken - een soort geest van de vertelling.

Hij zoekt naar een toverformule om zich tegen de destructieve wereld van de autosnelwegen en de verstedelijking van de natuur te weer te stellen. De verteller is een soort mythische protestant, een profeet en goochelaar tegelijk, nauw verwant met de grote Huldrych Zwingli.

Op het niveau van het vertelde verhaal, dus wat de eerste rode draad betreft, geldt de belangstelling van de verteller wil hun sporen de sporen van Melchior en Ute Abderhalden, voordat hij over zichzelf begint te spreken. Het leven van de verteller blijft echter steeds in de schaduw van het levensverhaal van zijn ouders. De 'draad van de ouders' verdwijnt nooit helemaal, ook niet wanneer de verteller als programma verkondigt: “En nu duik ik op!”

'Der Wettermacher' is op veel plaatsen een geestig, humoristisch boek. Het bevat vele espritvolle, intelligente formuleringen en tevens boeiende episoden. Helaas ontbreekt de noodzakelijke structuur, de echt zichtbare draad. De verteller laat zich meedrijven op de stroom van zijn geestige invallen. Dat kan heel aardig zijn, als er ergens maar enig houvast is.

'Der Wettermacher' is een voortzetting van herkenbare literaire tradities. De roman bezit vele stilistische kenmerken die aan de Barok van de zeventiende eeuw laten denken. Ook het Barok-genre van de schelmenroman is present. Literair-historisch is de roman ongetwijfeld een goudmijn. Maar het was mij toch liever geweest wanneer de begaafde Peter Weber zijn epische talenten op kleinere vormen had getoetst, bij voorbeeld in de zin zoals Robert Walser dat vroeger deed of vergelijkbaar met wat Thomas Hürlimann tegenwoordig doet. Ik ben een beetje bang dat de lof die Peter Weber voor zijn roman in Duitsland en Zwitserland heeft geoogst hem eerder in de gekozen richting zal bevestigen dan hem zal terugfluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden