Zijn naam, haar naam, onze naam

Als man mag je de achternaam

Je bent man, getrouwd en je gebruikt de achternaam van je vrouw. Modern en goed dat het kan natuurlijk, maar het gebeurt nog erg weinig. Geen Katja en Thijs Römer-Schuurman – beiden gebruiken een dubbele achternaam – die daar verandering in kunnen brengen, tenminste niet op korte termijn. Maar is afwijken van de traditie eigenlijk wel zo praktisch?

Lucy Beker kan het zich nog levendig herinneren. „Zo’n zes jaar geleden wilde ik met mijn zoon een tienerrekening openen bij de bank. Nadat alles was ingevuld, vroeg de adviseur aan mij: ’Hoe kan het nu dat uw kind een andere achternaam heeft?’. Mijn antwoord was: ’Maar meneer, moeders heten toch per definitie anders dan de kinderen!’ Hij had blijkbaar niet door dat vrouwen hun eigen achternaam kunnen houden als ze trouwen.”

Sinds 1998 hebben ook mannen wettelijk de mogelijkheid de naam van de geregistreerde of huwelijkspartner te voeren. Daarmee hebben vrouwen en mannen elk vier keuzes: de naam van de partner; de eigen naam; de naam van de partner en dan de eigen naam; de eigen naam en dan de naam van de partner.

Kijk je naar grote gemeentes zoals Tilburg en Haarlem, dan blijkt uit gegevens dat van de mensen die daar hun huwelijk hebben afgesloten tussen 1998 en eind 2007, het aantal getrouwde mannen dat de naam van hun vrouw aannam of een dubbele achternaam gebruikte, gering is. In Haarlem waren dat 107 mannen van in totaal 7123 stellen die in deze stad met elkaar trouwden. In Tilburg waren dat 194 mannen van de in totaal 8091 stellen.

In de praktijk blijkt het nog steeds vaak de vrouw die de naam van de man overneemt. Zo blijkt uit recent onderzoek van de universiteit van Tilburg dat 83 procent van de vrouwen een voorkeur heeft voor het gebruiken van de naam van de man of voor een dubbele achternaam. Maar liefst 82 procent van de mannen geeft aan het fijn te vinden als de vrouw de naam van de man aanneemt.

Voor het onderzoek werden 100 Tilburgse studenten, zowel mannen als vrouwen, ondervraagd. Het onderzoek is daarmee zeker niet representatief. Het zegt echter wel iets over hoe jonge hoogopgeleiden omgaan met de huwelijkse achternaam. Interessant, zeker als je kijkt naar een recent experimenteel onderzoek van Tilburg Institute for Behavorial Economics (Tiber). Daaruit blijkt dat vrouwen die na het huwelijk de naam van de man aannemen, door diezelfde hoogopgeleiden worden gezien als minder ambitieus, afhankelijker en minder intelligent.

Volgens onderzoekster Marret Noordewier van Tiber is de uitslag van 83 procent zeker verrassend te noemen. „Zo’n traditie zit blijkbaar nog erg diep. De meeste mensen zien het als iets symbolisch. Een wettelijke mogelijkheid verandert dat niet. Veel mensen doen het denk ik omdat het zo hoort en omdat je het om je heen ziet.”

Doe je het anders, dan kan dat onverbloemde reacties opleveren. Daarvan getuigt een van de vele anekdotes die de onderzoekster ter ore kwamen. „Een vrouw die haar eigen naam had gehouden, vertelde me dat haar werd gevraagd of ze wel voldoende van haar man hield.”

Zelfs wanneer je de traditie volgt, kan dat in de praktijk voor verwarring zorgen zodra je de Nederlandse grens passeert. Dat ondervonden Yvonne en Ralph Quicken, die na een paar jaar in het Zweedse Stockholm,, nu in Barcelona wonen. Yvonne: „In mijn Nederlandse paspoort staat, zoals bij iedereen, mijn meisjesnaam: Van der Loo. In het paspoort van mijn dochter staat echter Quicken. Dat zorgde een tijdje geleden bij de douane van Zwitserland voor veel verwarring. Ik kon alleen maar aantonen dat Emma mijn dochter was door mijn (Zweedse) rijbewijs te laten zien. Daarin staat namelijk mijn getrouwde naam Quicken. En niet, zoals in het Nederlandse rijbewijs, mijn meisjesnaam Van der Loo.”

Je huwelijksnaam wordt in Nederland vastgelegd in de Gemeentelijke Basis Administratie bij de huwelijksaangifte. Volgens een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken –- belangenbehartiger en adviseur van gemeenten inzake burgerzaken – zijn er de afgelopen tien jaar geen problemen bekend met de uitvoering van de naamwet bij trouwen. „Gegevens over naamgebruik hoeven alleen in de GBA te worden ingevoerd. Qua uitvoering is het dus niet moeilijk.”

Volgens de woordvoerder zijn gemeentes wel zelf verantwoordelijk voor de vorm van veel formulieren, waaronder die voor de ondertrouw. „Verwarring over de jongens- of de meisjesnaam zie ik niet snel ontstaan. Dat zijn vooral begrippen uit de volksmond. Er is wel een tendens naar standaardisering. Ook zijn we bezig met elektronische formulieren, waarbij er een koppeling is met de GBA. De essentie is dat mensen steeds minder hoeven in te vullen en dat op die manier fouten worden voorkomen.”

Overheidsinstellingen zoals de Belastingdienst maken gebruik van deze GBA-gegevens. Wil je ook door je bank of bij de sportschool worden aangeschreven met je nieuwe naam, dan moet je dat zelf aangeven.

Praktisch of niet, onderzoekster Marret Noordewier houdt als ze ooit trouwt in ieder geval haar eigen naam: „Als je iets wil veranderen, dan zul je ook zelf iets moeten doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden