Zijn moordenaars zoals Alasam fundamenteel anders dan u en ik?

(VLNR) De officieren van justitie E.P. van Sloten en Oebele Brouwer, rechter L.M.E. Kiezebrink, voorzitter L.H.A.M. Voncken, verdachte Alasam S., rechter P.H.M. Smeets en advocaat M.C. van Linde in de rechtbank.Beeld ANP

'Iedereen wil me dood hebben." Dat was wat Alasam S. dacht toen hij op 13 april 2011 bij het appartement van zijn vriendin Renske in Baflo stond. "Het voelde alsof zij mij dood wilde hebben. Ik wilde haar huis uit, maar ze trok me terug. Het was goed bedoeld, zoals ik haar ken, maar op dat moment voelde het anders." Hij sloeg haar negen keer op haar hoofd met een zware brandblusser. Renske overleed. Daarna dwaalde S. door het dorp, op zoek naar het station.

Politieman Dick Haveman herkende hem van het signalement van de meldkamer. S. vertelt voor de Groningse rechtbank: "Hij trok zijn pistool en schoot. Ik dacht: zie je wel, iedereen wil mij dood hebben." Er volgde een worsteling, waarbij S. het dienstpistool van Haveman in handen kreeg. Hij schoot en sloeg om zich heen. Een omstander en een politieagente raakten gewond. Haveman overleed.

Een 'gewetenloos monster', zo wordt Alasam S. op internet genoemd. En nadat duidelijk was geworden dat het Pieter Baan Centrum S. ten tijde van de moorden volledig toerekeningsvatbaar achtte, twittert iemand: "Mooi, geen verzachtende omstandigheden, executeren dat tuig."

Levenslang
De onderliggende aanname is dat iemand die iets kwaadaardigs doet - zijn vriendin en een agent om het leven brengen, bijvoorbeeld - zelf ook kwaadaardig moet zijn. Hoe kan iemand die zoiets afschuwelijks doet nog een goed of zelfs maar een normaal mens zijn? Ook de officier van justitie gaat uit van dat idee. Hij noemt S. berekenend, iemand die mensen gebruikt, en suggereert dat S. liegt over de gaten in zijn geheugen en zijn psychische problemen. Gisteren bepleitte hij dat er in beide gevallen sprake was van moord met voorbedachte rade. Zijn eis: levenslang.

De verdediging ziet het anders. S. heeft eerder psychoses gehad. Een ingehuurde psychiater van goede naam acht de kans groot dat dit zich die 13de april heeft herhaald. Hoe anders is te verklaren dat hij als klein ventje het pistool van een getrainde politieman wist te pakken? Of dat hij zelfs door vijf kogels niet te stoppen was? Bovendien was er in de weken voorafgaand aan de dubbele moord door zijn psychiater gerommeld met zijn medicatie: dosis verlaagd, daarna toch weer verhoogd. S. slikte een antidepressivum waarvan bekend is dat stoppen of juist te veel slikken in bepaalde situaties kan leiden tot grote angst of agressie.

Monster
De getuigen-deskundigen meldden allemaal keurig dat je nooit kunt zeggen dat dit dé oorzaak van de moorden is. Maar aan de andere kant: wanneer heeft menselijk gedrag ooit één oorzaak? Als de psychologie iets duidelijk maakt, is het dat gedrag een uitermate complex samenspel is van omstandigheden, persoonlijkheid, gemoed, biologie en zelfs toeval. Is Alasam S. in die wetenschap wel een monster te noemen? Zijn moordenaars werkelijk fundamenteel anders dan u en ik?

Wat mij vooral bijblijft, is hoe ontzettend S. moest huilen toen de moeder van Renske het woord nam in de rechtszaal. "Alasam was een natuurlijk onderdeel van ons gezin. Twee jaar lang waren ze samen bezig aan een toekomst. We hebben Alasam vaak bezocht in de gevangenis. De bezoekjes waren zeer emotioneel, maar brachten voor allebei verlichting. Renske zal nooit meer thuiskomen, maar eens zal Alasam dat wel." Kwaadaardigheid leek nog nooit zo menselijk.

 
Mooi, geen verzachtende omstandigheden, executeren dat tuig
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden