Naschrift

Zijn jeugd in het tehuis werd een bron van motivatie voor Huib Winkel (1952-2019)

Huib Winkel met zoon Jasper en beste vriend Huig de Groot Beeld Privé-archief

Als geen ander kende hij de misstanden in kindertehuizen in Nederland. Op Franse rivieren en kanalen zocht en vond Huib Winkel rust.

Het kruisje dat de non vlak voordat hij ging slapen met haar vingers op zijn voorhoofd tekende, was zo'n beetje het enige lichamelijke contact dat Huib in zijn jeugd mocht ervaren. Een aai over z'n bol, een arm over z'n schouder, een liefkozing, een zoen - hij wist amper wat het was.

Al op zijn derde werd hij uit zijn ouderlijk huis in Den Haag geplaatst, net als zijn zes broers en zusters. De kinderbescherming greep in, want vader was vaak gewelddadig en moeder verwaarloosde haar kinderen. Toen na de scheiding pa hertrouwde, mochten de broers en zusters naar hem terug, Huib niet.

Bij zijn moeder was hij evenmin welkom; zij had hem altijd als de lastigste van haar kroost beschouwd, vond hem brutaal en onhandelbaar. Omgekeerd hing Huib sterk aan haar; talloze keren liep hij weg uit de kindertehuizen en klopte hij aan bij zijn moeder, die hem net zo vaak weer terugreed of bij het politiebureau afleverde. Huib leerde maar al te goed hoe het is om door je moeder afgewezen te worden. Dat hij het zo vaak probeerde, gaf aan dat hij niet zomaar bij de pakken neerzat, een eigenschap waar hij in zijn latere leven regelmatig blijk van gaf.

Toen hij 17 jaar was, kwam er een eind aan die naargeestige tocht langs de tehuizen. Huib mocht op kamers gaan wonen in zijn geboorteplaats Den Haag. Hij ging naar de Sociale Academie. Huib kon goed leren, was slim, sociaal heel vaardig, maar geen jongen om lang achter de boeken te zitten; hij zou de opleiding dan ook niet afmaken. Intussen had hij een baan gekregen als groepsleider in een tehuis in Leiden; de jongen die zo veel inrichtingen van binnen had gezien, kwam nu aan de andere kant, als hulpverlener.

De moeizame jeugd zonder affectie en ouderliefde eiste toch z'n tol: Huib liep vast in zijn werk en studie, belandde in de ziektewet en uiteindelijk in de WAO. Hij bleek een jeugdtrauma te hebben, en besloot zich te laten behandelen. Huib onderging de zogeheten primaltherapie, een nogal heftige confrontatie met onderdrukte gevoelens in de jeugd. Het deed hem goed; de onrust die hij steeds voelde, ebde langzaam weg, hij leerde beter omgaan met wat hem als kind was overkomen.

Huib als twintiger. Beeld Privé-archief

Op een dag zag Huib in Den Haag een aankondiging van een vergadering die zijn leven zou veranderen. Het ging om de pas opgerichte Belangenvereniging Minderjarigen (BM). Een vakbond voor kinderen en jongeren in tehuizen, daar moet ik bij zijn, dacht hij. Huib werd een van de steunpilaren van de BM, samen met Huig de Groot, die een halve eeuw lang zijn beste vriend was.

Huib en Huig brachten misstanden in de tehuizen naar buiten waar kinderen voor de geringste aanleiding in isoleercellen werden gestopt, waar geen openheid was en willekeur heerste. Ze wisten de progressieve pers te interesseren, zodat die artikelen publiceerde over wat er in de jeugdzorg en bij de kinderbescherming allemaal misging. De BM eiste en kreeg overleg met directies van tehuizen over de leefomstandigheden daar, en zelfs met de betrokken staatssecretaris, de D'66'er Henk Zeevalking. Toen de bewindsman tijdens een vergadering Huig de Groot in de rede viel, snauwde Huib hem toe: "Wilt u hem wel even laten uitpraten?". De geschrokken Zeevalking hield schielijk zijn mond. Het tekende de straatvechter Huib, die voor de duvel nog niet bang was. Hij kon dominant zijn, maar was ook innemend, een man met veel charisma en menseninzicht.

Zwartboek

De BM richtte haar aandacht op de Heldring-stichting, een inrichting voor meisjes in het Betuwse Zetten, waar wantoestanden zouden heersen: gedwongen medicatie, langdurige opsluiting in de isoleercel en seksueel misbruik. De vakbond ging in 1974 over tot een bezetting en publiceerde een zwartboek ('Zetten, Zat, Gezeten') met schokkende getuigenissen van de meisjes over de behandeling die zij hadden moeten ondergaan. Een commissie deed onderzoek, kwam met wat aanbevelingen, maar de gewraakte psychiater Theo Finkensieper mocht aanblijven. Sterker: hij kreeg zelfs promotie.

Huig en Huib (met hoed) Beeld Privé-archief

Huib verhuisde naar Amsterdam, naar zijn vriendin Judith die hij tijdens de therapie had leren kennen. Ze betrokken na een tijdje een woonboot op de Amstel, schuin tegenover theater Carré, een mooiere plek kun je nauwelijks bedenken. Daar ontstond de liefde voor het water. Ze kregen een zoon: Jasper. Huib schreeuwde het uit van blijdschap toen Judith hem vertelde dat ze zwanger was: "Ik word vader! Ik word vader!" Wat hem was overkomen in zijn jeugd, zou hij zijn kind niet laten gebeuren, nam hij zich stellig voor; Huib wilde voor alles een betrokken vader zijn.

Ook in Amsterdam bleef hij zich inzetten voor kinderen en jongeren die geen echt thuis hadden. Hij richtte het Jozo op, een opvangcentrum voor kinderen die waren weggelopen uit tehuizen. Dat was geen makkelijke groep, wist Huib uit eigen ervaring. Maar hij zat nu aan de andere kant, hij moest regels opstellen en toepassen waar hij vroeger soms tegen geageerd had; dat was weleens lastig.

Midden jaren tachtig kaartte de BM de situatie in de Heldringstichting weer aan met een nieuw zwartboek. Een oud-bewoonster richtte in twee boeken haar pijlen op psychiater Finkensieper, die meisjes die aan zijn zorg waren toevertrouwd tot seksuele handelingen zou dwingen. Die besloot tot een juridische tegenaanval om zijn naam te zuiveren. De zaak escaleerde toen de politie de klokkenluider midden in de nacht van haar bed lichtte en arresteerde. Een woedende Huib belde zijn vriend Huig, die in het buitenland verbleef en halsoverkop terugkwam. Met de oud-bewoonster en een groep sympathisanten begonnen ze een buitengewoon succesvolle actie. Ze wisten op een effectieve manier de publieke opinie te bewerken; ze deden dat via een reeks miniadvertenties in onder andere Trouw en de Volkskrant.

Uiteindelijk kwam Finkensieper voor de rechter. Hij werd tot zes jaar cel veroordeeld. Tot tevredenheid van Huib, die dit vonnis - dat ook in hoger beroep standhield - als een persoonlijke overwinning zag; het recht had z'n loop gehad. Voor hem symboliseerde Finkensieper al het kwaad in de kinderbescherming: willekeur, machtsmisbruik, emotionele verwaarlozing, geweld, opsluiting in isoleercellen, seksueel misbruik. Dat laatste had hij zelf niet meegemaakt, maar hij kende de verhalen maar al te goed, ook van heel dichtbij.

Bourgondiër

Met deze veroordeling was het voor Huib wel klaar, hij ging zich helemaal richten op het varen. De relatie met Judith was stukgelopen en met zijn nieuwe vriendin Door kocht hij een varende woonboot, waarmee ze in de zomer naar Frankrijk gingen; in de wintermaanden meerden ze aan in Nederland.

Ze namen gasten aan boord die voor zo'n tien dagen meevoeren op de Franse rivieren en kanalen, een soort b&b op het water: 's ochtends een ontbijt in de kombuis, 's avonds steak met frieten in een dorpsrestaurant. Of schipper Huib schotelde ze een maaltijd voor, want hij kon goed koken: uit de Franse keuken, of gewoon stamppot met gehaktballen. Hij was een bourgondiër, maar genoot evenzeer van de rust en het Franse landschap.

Huib bij het schutten van een sluis. Beeld Privé-archief

Helaas liep het ook met Door mis, zij wilde anders dan Huib niet de hele tijd op het water zijn, maar ook een bestaan aan de wal leiden. Het was een pijnlijke scheiding die beiden veel verdriet deed. Met hulp van vrienden kocht hij twee jaar later een nieuw schip, de MS Dwaalgast, waarmee hij ook naar Frankrijk voer.

Huib zette filmpjes van de tochten op zijn Facebookpagina, sprak ze in met zijn sonore stem ('baai en zwaai'), schreef er stukjes bij, en adverteerde zo ook. Op den duur had hij een hele schare gasten die graag met hem meegingen. Via een van zijn grote hobby's, het klaverjassen, leerde hij Boendy kennen, met wie hij een latrelatie kreeg; ze hoopten ooit een huisje aan het water te kunnen kopen, zodat ze dichter en vaker bij elkaar konden zijn.

Een kleine twee maanden geleden kwam Huig bij Huib op bezoek in de haven van Wijk bij Duurstede. Het was zoals altijd heel gezellig: ze bespraken de wereld, haalden herinneringen op en bekeken Huibs Facebookpagina. Het ging goed met hem, al had hij sinds een val op zijn schip, tien dagen eerder, wel wat last van duizelingen. Rond etenstijd zochten ze een restaurant op in de stad, daarna ging Huig naar huis. Huib besloot nog een afzakkertje te nemen. Bij terugkomst in de haven raakte hij te water. De volgende avond werd zijn lichaam gevonden.

Huib Winkel werd geboren op 4 augustus 1952 in Den Haag en overleed op 15 maart 2019 in Wijk bij Duurstede.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden