Zijn duiven nou echt zo dom?

“Ik heb me altijd al afgevraagd waarom duiven zoveel dommer lijken dan andere vogels“, schrijft mevrouw Korpershoek uit Amsterdam. “Ze vliegen of lopen altijd precies de verkeerde kant op. Je moet vaak echt je best doen om ze niet omver te fietsen.“

Sander Becker

Duiven blijven inderdaad tot het laatste moment zitten als je op ze afkomt, beaamt Tom Smulders, een Vlaamse bioloog die werkt aan de vakgroep psychologie, hersenen en gedrag van de universiteit van Newcastle. Maar meeuwen, kraaien en eksters doen volgens hem exact hetzelfde. Kortom: nonchalant verkeersgedrag is niet uitsluitend des duifs.

Dom is het wel, of niet? Smulders aarzelt. “Het is speculatie hoor“, antwoordt hij dan, “maar ik zie dit gedrag juist als een teken van intelligentie: de vogels hebben geleerd dat fietsers toch wel stoppen en dus geen gevaar vormen.“

In de praktijk missen veel stadsduiven niettemin een half pootje. Wijst dat er toch niet op dat ze te lang blijven zitten, bijvoorbeeld voor de tram? Welnee, relativeert Carel ten Cate, hoogleraar gedragsbiologie aan de Leidse universiteit. “Ik kan me nauwelijks voorstellen dat die pootjes eraf zijn gereden. Het lijkt me waarschijnlijker dat ze nooit goed ontwikkeld zijn, als gevolg van de slechte stadsvoeding, of dat er sprake is geweest van een ziekte.“

Goed, in het verkeer gedragen duiven zich dus even snugger als andere vogels. Maar daarbuiten? Het lijken op het eerste gezicht toch nogal onbeholpen dieren. Neem alleen al hun klungelige tred, gekenmerkt door een reeks overbodige kopbewegingen. Zijn het dus wel degelijk 'domme' beesten?

Integendeel, zegt Ten Cate. “Duiven worden van oudsher veel gebruikt bij onderzoek naar leerprocessen. Ze zijn goed in het herkennen van patronen. Daarom zou ik ze zeker niet dom noemen.“

Uit onderzoek is gebleken dat duiven 725 verschillende visuele patronen kunnen onthouden. Ze kunnen zelfs een Monet van een Picasso onderscheiden, ook al hebben ze de betreffende schilderijen nog nooit gezien. Ze vatten dus het conceptuele verschil tussen impressionisme en kubisme.

Ook Smulders geeft hoog op van het IQ van de duif, al staat dit dier volgens hem niet 'aan de top' in de vogelwereld. Het beest moet onder meer de kraai laten voorgaan, maar die geldt dan ook als bijzonder slim. De kraai doet zelfs niet onder voor de chimpansee, blijkt uit onderzoek waarin dieren een slimme oplossing moesten bedenken om moeilijk bereikbaar voedsel te pakken te krijgen.

De laatste jaren zijn wetenschappers de geestelijke vermogens van vogels steeds meer gaan waarderen. Ze veronderstellen nu dat 'slimheid' zich in de loop van de evolutie tweemaal heeft ontwikkeld: bij zoogdieren én bij vogels. In de praktijk blijken beide groepen redelijk aan elkaar gewaagd, al hebben de meeste mensen nog steeds het idee dat vogels puur volgens hun instinct leven.

Vooral de duif lijdt onder dat negatieve imago, meent Smulders. Het dier wordt volgens hem zwaar onderschat, bijvoorbeeld wat betreft zijn leervermogen. “Als je duivenvangers voortaan laat rondrijden op de fiets, zul je eens zien hoe snel duiven doorhebben dat ze voor fietsers moeten wegvliegen.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden