Column

Zijn dit kleine roestplekjes opde wapenliefde van Amerika?

Emma Gonzalez (links), die de schietpartij op haar middelbare school eerder deze week overleefde, sprak zich in een emotionele speech hard uit tegen de NRA, de National Rifle Association, die zich inzet voor de belangen van wapenbezitters. Beeld AFP

Als ergens in Amerika iemand - boos of gestoord, altijd een man - besluit een stuk of wat mensen dood te schieten, slaken achter honderden bureaus journalisten een diepe zucht. Want ze weten dat er over geschreven moet worden, maar ook dat ze bijna hetzelfde verhaal zullen moeten schrijven als de keer daarvoor, en de keer daarvoor, en de keer daarvoor.

Een manier om daarmee om te gaan is, dat te benoemen, te delen met de lezer. "Er staat niets verrassends in dit artikel, helaas", luidde de onderkop van het bericht in het Britse nieuwsweekblad The Economist over de schietpartij woensdag op een middelbare school in Parkland, Florida, waarbij zeventien mensen omkwamen.

Uitgebreider pakte op de website van het Amerikaanse blad The Atlantic James Fallows het aan. Hij gaf een overzicht – waarbij hij toegaf dat hij het vorig jaar ook al eens had gedebiteerd – van de vaste choreografie van emotie en informatie die het land na elke moordpartij weer laat zien:

- De nieuwszenders kunnen de dag zelf over niets anders praten.

- De NRA, National Rifle Association, machtige lobby tegen elke beperking van vuurwapenbezit, houdt zich een paar dagen muisstil. Dat klopte ook deze keer: op het twitteraccount @NRA werden op de dag van de de schietpartij nog vijf berichten gezet die ergens anders over gingen. Daarna kwam er, tot zondagavond in elk geval, niets meer.

- Politici betuigen hun medeleven, met de standaardformule dat hun 'gedachten en gebeden' uitgaan naar slachtoffers en hun naasten.

- Linkse politici zeggen dat er iets aan het grote wapenbezit in de VS gedaan moet worden, rechtse politici zeggen dat het niet kies is om zo kort na een tragedie de zaak al te politiseren.

- De 'juiste tijd' om die discussie te voeren, aldus een cynische Fallows, blijkt 'nooit' te zijn; de media verplaatsen hun aandacht weer naar elders en het wachten is op de volgende schietpartij.

Houding

Die reactie van journalisten is heel begrijpelijk, en misschien ook wel een kwestie van zelfbescherming. Het is immers gekmakend om je telkens weer te realiseren dat je in een land woont en werkt waar het vrije bezit van wapens zo heilig is verklaard dat het leven en welzijn van kinderen er kennelijk voor moet wijken. Weekblad The New Yorker sprak met verslaggeefster Lulu Ramadan van de Palm Beach Post in Florida, over hoe het is om in drie jaar tijd maar liefst drie schietpartijen op een school te moeten verslaan: "Het moeilijkste is het, mezelf te dwingen hier niet aan gewend te raken", zegt ze. En: "Zo hard en lang werken aan een verhaal met als resultaat dat er nul komma nul verandert... werken aan meerdere massaschietpartijen en dat er dan niets gebeurt? Ik weet niet hoe lang ik dat volhoud."

Maar in die houding zit ook een gevaar: dat een journalist, dat de media, zichzelf niet meer toestaan om hoopvolle tekenen te zien. Dat als bijvoorbeeld de redactie van Trouw met Nederlandse logica vraagt of iedereen nu dan toch gaat inzien dat er iets moet veranderen, de correspondent meteen het standaardantwoord 'heus niet' geeft. Bijna zeker is dat het goede antwoord. Maar als het antwoord ooit anders gaat luiden, wil je het liever niet missen.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Een man bekijkt een AR-15 aanvalsgeweer dat te koop staat in een wapenzaak in Utah. Datzelfde type geweer werd gebruikt door de 19-jarige schutter die op 15 februari een bloedbad aanrichtte op een middelbare school in Florida. Beeld Getty Images

En dus is hier een lijstje met dingen die hoopvol stemmen. Niet met als boodschap dat het binnenkort in Amerika eindelijk een beetje de goede kant op zal gaan met de wapendiscussie, maar omdat hoop nooit helemaal uit mag doven, en omdat dit dingen zijn die ook gebeuren:

- Jongeren laten zich ongebruikelijk luid horen. Om te beginnen natuurlijk in Parkland, maar dankzij sociale media door heel het land.

- Ze hebben krachtige woordvoerders. Probeer maar eens zonder tranen in je ogen, en een open mond van bewondering, de toespraak te beluisteren van Emma Gonzalez, een leerling van de getroffen Douglas High School. Als een volleerd politica sluit ze af met een serie verwijten met een vast refrein, waarin ze de onbeschaafde Engelse krachtterm bullshit, 'gelul' netjes afkort: "Politici die zitten in hun vergulde Huis- en Senaatszetels, gefinancierd door de NRA, die zeggen dat er nooit iets gedaan zal kunnen worden om dit te voorkomen: wij noemen dat B.S. Ze zeggen dat strengere wapenwetten wapengeweld niet voorkomen: wij noemen dat B.S."

- Ze zullen het land deze schietpartij niet laten vergeten. Voor maart en april zijn er scholierenstakingen uitgeroepen.

- Sommige Republikeinse politici lijken onder de indruk. Senator James Lankford, uit het zeer conservatieve Oklahoma, zei zondag in het interviewprogramma Meet the Press van NBC dat hij 'geen probleem heeft' met strenger toezicht op wie wapens koopt - hoewel hij nog wel tegen een verbod keerde van het halfautomatische, op militaire leest geschoeide AR-15 aanvalsgeweer dat in Parkland werd gebruikt. "Er worden drie of vier of vijf keer zoveel misdaden gepleegd met een pistool dan met een geweer", zei hij.

Dat is voor een Republikein toch een stap, in een richting die tot voor kort nog volstrekt taboe was in zijn partij.

Hoopgevend

Dat het zo'n voorzichtige stap is, is op het eerste gezicht vreemd, want ook de meeste Republikeinse kiezers zijn voor een strenger toezicht op wapenaankopen, zonder nu direct het recht op bezit van een wapen aan te tasten. Maar politici laten zich niet alleen leiden door wat hun kiezers vinden, maar ook door hun geldschieters. En daarom is het meest hoopgevende bericht van de afgelopen dagen misschien wel dat een steenrijke inwoner van Florida, Al Hoffmann, die goed was voor miljoenen aan giften aan de partij, nu geen cent meer over heeft voor welke Republikeinse kandidaat dan ook als die zich niet uitspreekt voor een verbod op aanvalsgeweren.

"Genoeg is genoeg", schreef hij in een email aan een aantal prominente Republikeinen. De New York Times meldt dat Hoffman al eerder opvattingen over wapens had die tegen de Republikeinse orthodoxie in gingen, maar daar tot nu toe niet deze consequentie uit trok.

Tenminste één andere rijke geldschieter in Florida, Peter Rummell, heeft gezegd dat hij meedoet. Volgens Hoffman 'moeten we nu echt maar eens een kleine beweging beginnen.”

Lees ook: Politie gaat scholen in Florida beveiligen na schietpartij

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden