'Zijn betekenis wordt er echt niet minder om'

Moeten de geschiedenisboeken worden herschreven, nu we weten dat Willem van Oranje de beroemde woorden niet heeft gesproken?

Judith Pollmann, hoogleraar vroegmoderne Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Leiden: "Dat lijkt me overdreven. De laatste woorden van Willem van Oranje leken al te mooi om waar te zijn. Daar staat tegenover dat deze woorden al heel snel in omloop kwamen. Ze staan al genoemd in de notulen van de Staten-Generaal op de dag van de moord. Je zou daarom kunnen denken dat er te weinig tijd is geweest voor deze mystificatie. Nu is er medisch bewijs dat hij op slag dood was. Maar zo'n rapport roept vast ook vragen op."

Waarom werd de zin dan in omloop gebracht?
"Dat is heel begrijpelijk. De strijd tegen de Spanjaarden verliep op dat moment heel slecht. En toen werd de leider van de opstand vermoord. Zestiende-eeuwers zagen daar al gauw een godsoordeel in. In die tijd werd ook gehecht aan een goed sterfbed dat toonde dat je er spiritueel klaar voor bent. Dan is het niet gek dat iemand denkt: 'Hij had dit gezegd kunnen hebben. Laten we het zo naar buiten brengen.' Dat de zin toen al een grote propagandistische waarde had, blijkt uit de reactie van de Spanjaarden. Die riepen meteen dat het een leugen was."

Speelde propaganda een rol in de Tachtigjarige Oorlog?
"Ja, de zin paste juist heel goed bij de propagandatechnieken van de prins. Een goed leger had hij niet, maar hij voerde wel een goede mediaoorlog. Hij presenteerde zich als Vader des Vaderlands. De Nederlandse identiteit werd uitgevonden door zijn spindoctors."

Wat is de consequentie van het wegvallen van deze zin?
"Die valt wel mee. Alleen het Prinsenhof moet zijn rondleidingen aanpassen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden