Zijn alle wilde dieren ook werkelijk de circustent uit?

Een circusleeuw in Kiev.Beeld REUTERS

Olifanten of leeuwen in een circustent kunnen niet meer. Sterker nog: vanaf 15 september is het zelfs verboden. Stichting Wilde Dieren de Tent Uit maakte gisteren bekend zichzelf op te heffen omdat ze, naar eigen zeggen, 'haar doel heeft behaald'. Na het besluit van staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken) vorig jaar, kregen de circussen een jaar de tijd om hun dieren kwijt te raken. Maar is het ook gelukt om voor alle dieren een veilig heenkomen te vinden?

"Voor de meesten wel, ja", zegt Leonie Vestering van Stichting Wilde Dieren de Tent Uit. "Maar er zijn op dit moment nog vijf Aziatische olifanten, één Afrikaanse olifant, drie tijgers en twee zebra's waar nog een plekje voor moet worden gevonden." De rest van de dieren is inmiddels ondergebracht, vooral in het buitenland. De stichting heeft de afgelopen jaren een actieve rol gespeeld bij het zoeken naar gepaste opvang voor de circusdieren. Dat is soms nog een hele toer, vertelt Vestering: "We zoeken altijd naar opvang die aansluit bij de behoefte van het dier. Zo kan het zijn dat een Afrikaanse olifant eigenlijk het best tot zijn recht komt in de opvang in Afrika, maar dat het fysiek de reis niet meer aankan. Dan moet je toch wat anders verzinnen." Het gaat inmiddels om honderden dieren uit circussen wereldwijd die terecht zijn gekomen in een opvang.

De grens over vluchten
Vestering heeft geen idee hoe de circussen die nu nog wilde dieren hebben, die de komende dagen denken kwijt te raken. De overgebleven dieren zijn verdeeld over vier circussen, waarvan drie internationaal. "Het zou kunnen dat die dit weekend de grens met Duitsland over vluchten, daar zijn wilde dieren nog niet verboden", aldus Vestering.

De drie tijgers zijn volgens Vestering in het bezit van circus Belly Wien. "Begin dit jaar waren het er nog vijf; er waren ook nog twee welpjes. Die tijgers krijgen aan de lopende band jongen en we hebben geen idee waar die allemaal blijven. Ook de welpjes van dit jaar zijn verdwenen." Volgens Verstering heeft circus Belly Wien al laten weten dat ze niet van plan zijn de tijgers weg te doen en ze heeft geen idee hoe ze dan wel van plan zijn het op lossen. "En drie tijgers raak je niet zomaar even kwijt." Circus Belly Wien was niet bereikbaar voor commentaar.

De Nederlandse Voedsel en Waren Authoriteit (NVWA) gaat namens het ministerie het verbod handhaven. "We hebben een toezichthoudende functie", zegt woordvoerster Paula de Jonge. Bij overtredingen zal de NVWA eerst waarschuwen en als circussen dan niet binnen twee weken hun dieren hebben ondergebracht op een locatie waar ze niet worden vertoond, volgen er maatregelen. Uiteindelijk kunnen de dieren in beslag worden genomen en volgt er een boete. De Jonge kan niet zeggen hoe actief er zal worden gecontroleerd. "We kunnen niet zeggen of, wanneer en waar er inspecties zullen zijn."

Faillissementen
Het feit dat de laatste tijd veel circussen op de fles gaan heeft volgens Vestering niets te maken met het verbod op wilde dieren. "Een circus heeft geen wilde dieren nodig om te verwonderen. Zo'n show met tijgers of olifanten duurt misschien vijf minuten in een show van 2,5 uur. Ook een circus moet zichzelf blijven vernieuwen, net als elk ander bedrijf. Iedereen kent natuurlijk het voorbeeld van Cirque du Soleil, maar zo zijn er talloze voorbeelden. Neem bijvoorbeeld Roncalli, een circus dat nog authentiek met de trein reist. Dat trekt heus genoeg bezoekers."

Helemaal dierloos zijn circussen overigens niet na volgende week. Huis-tuin-en-keukendieren zoals honden en paarden zullen nog gewoon de bezoekers amuseren. Volgens Vestering kan het ook voorkomen dat er problemen ontstaan bij deze groep dieren, maar hun behoeftes zijn minder gecompliceerd. "Er is nu eenmaal verschil tussen de behoefte van een hond en een tijger."

Katachtigen in Zuid-Afrika
De dieren die inmiddels zijn ondergebracht maken het goed volgens Vestering. De stichting Viervoeters heeft geholpen bij het onderbrengen van in totaal 25 leeuwen, tijgers en andere grote katten zoals luipaarden. Eerst in hun eigen opvang in Friesland en waar mogelijk in een speciaal reservaat in Zuid-Afrika. "Niet alle dieren waren fysiek in staat om de reis te maken", vertelt hoofd communicatie Karen Jansen.

Dertien leeuwen zitten inmiddels in het reservaat Lionsrock in Zuid-Afrika. Ze benadrukt dat de dieren daar in veiligheid kunnen leven. Niet in het wild, maar in een park van 1250 hectare met een hek erom. Er zitten al meer dan 100 dieren die zijn opgegroeid in gevangenschap. "De dieren gaan in het reservaat weer natuurlijk gedrag vertonen. Ook de dieren die hier onder erbarmelijke omstandigheden werden gehouden", zegt Jansen. "Als je het vergelijkt met de dieren in het circus gaan ze er aanzienlijk op vooruit." Het natuurlijk gedrag wordt ook gestimuleerd met spellen en speciaal materiaal, zodat ze zich niet gaan vervelen en weer leren hun territorium te verdedigen. "Je zou het inderdaad leeuwentherapie kunnen noemen."

Een blije tijger in Lionsrock.Beeld Stichting Viervoeters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden