Update

Zijlstra: 'houd op met Turkse stammenstrijd'

Halbe Zijlstra aan het woord.Beeld ANP

De laatste Algemene Politieke Beschouwingen van Rutte II zijn ook meteen het eerste politieke verkiezingsdebat. Wie zegt wat, waar botst het? Dag 1 van de debatten in de Tweede Kamer in verschillende quotes.

'Waar vindt u de kabouters die dat gaan betalen?'
SP-leider Emile Roemer kreeg vandaag als eerste het woord. Na tien minuten in zijn betoog kwam de eerste interruptie, niet onverwacht precies op het moment dat Roemer het over het eigen risico in de zorg had. De SP is groot voorstander van het afschaffen van de 'boete op ziek zijn', zoals Roemer het eigen risico noemt, en de discussie zal naar verwachting een belangrijk verkiezingspunt worden.

D66-leider Alexander Pechtold was de eerste die forse kritiek uitte. Hij vroeg zich af waar het geld dat het kost om het eigen risico af te schaffen vandaan moet komen. Of, in zijn woorden, waar zijn de kaboutertjes met de rode puntmutsjes?

Was het voorheen nog wel eens een probleem, Roemer kende dit keer wel zijn cijfers. Hij presenteerde drie bedragen (1,5 miljard door afschaffen zorgverzekeraars, 1,3 miljard weghalen door minder bureaucratie en weg met woekerwinsten farmaceutische industrie voor 750 miljoen), en om overal vanaf te komen verwees hij naar de website van het nationaal zorgfonds, waar 'alle cijfers over het zorgplan staan doorberekend'.

Andere partijen waren vooral bezorgd over de stelselwijziging die Roemer wil doorvoeren. Voordat die wijziging is doorgevoerd, is Nederland jaren verder én veel geld kwijt, zo stelde onder meer Jesse Klaver van GroenLinks. "Dat kost zes miljard euro. Ziet u daar bewegingsruimte?"

Geert Wilders van de PVV vroeg zich af of het niet mogelijk is om ontwikkelingshulp in te zetten. Roemer wil echter 'zeker niet aan het geld voor ontwikkelingssamenwerking zitten'.

Diederik Samsom (PvdA) wachtte even af, maar ging er met iets voor 12.00 uur met gestrekt been in. Hij bekeek op zijn eigen iPad de website nationaalzorgfonds.nl, maar kon geen doorrekening vinden. "En dat terwijl u hier nu al twee dagen de tent afbreekt over het eigen risico." De opmerking van Roemer dat 'de heer Samsom detailtjes en cijfertjes gebruikt om een verhaal te maken', leidde tot rumoer in de Kamer - en maakte het betoog van Roemer een stuk minder geloofwaardig.

"De PVV zijn weglopers, ik zie het niet gebeuren dat we met hen samenwerken"
Halbe Zijlstra (VVD) hield als tweede spreker zijn termijn. Hij kwam, na een klein debat met Wilders ('Het is wel duidelijk dat de VVD weer met de PvdA gaat regeren), al snel D66-leider Pechtold tegen, die wilde weten of de VVD bij de komende verkiezingen de PVV uitsluit. Pechtold: "We hebben drie uur Zomergasten gekeken om te zien of premier Rutte die coalitie uitsloot, maar het kwam net niet."

Zijlstra zei dat hij graag praat met partijen die verantwoordelijkheid willen nemen. Met de PVV ziet hij dat niet gebeuren, aldus de VVD-fractievoorzitter, die gelijk nog sneerde dat Wilders 'als een kat in het donker meteen wegliep toen het in het Catshuis misliep (in 2013 red)'.

Bij het begin van de Algemene Politieke Beschouwingen werd er nog gelachen.Beeld ANP

"We moeten een stapje meer lef hebben"
Veiligheid is de kern waar mensen zich nu zorgen over maken, zei CDA-leider Buma. Hij wilde dat Zijlstra verder gaat dan alleen de woorden 'je mag denken wat je wil'. "Organisaties die democratie willen ondermijnen en geweld verheerlijken, moeten we verbieden." Zijlstra zegt dat als organisaties strafbare feiten plegen, dat er dan actie wordt ondernomen.

Buma mengde zich in een debat dat Zijlstra en Wilders kort daarvoor voerden. Wilders predikte wederom dat Nederland bevrijd moet worden van de islam. "Anders is Nederland er straks niet meer."

Zijlstra zei dat hij ver met Wilders mee wil als het gaat om het aanpakken van radicaal gedachtegoed. "Maar we gaan onze waarden in Nederland, waar we godsdienstvrijheid met bloed hebben moeten bevechten, niet inperken. Als we onze waarden weggooien, is dat het einde van ons land."

Iets verderop in zijn betoog zei Zijlstra niet te snappen dat Turken op de Erasmusbrug steun betuigden aan de 'autoritaire leider' Erdogan. "Dat vind ik idioot. Je bent hier, houd op met je vastklampen aan het verleden. Houd eens op met een Turkse stammenstrijd. Richt je op de toekomst."

Dat vond Buma dan weer vreemd. "U zegt net nog dat vrijheid van meningsuiting absoluut is. Met zowel leuke als minder leuke kanten. En nu zegt u dat die Turken weer naar hun eigen land moeten. Daarom zit uw verhaal klem."

"Het is niet 'geen woorden maar daden', maar 'geen daden maar woorden'"
Sybrand Buma trad met zijn speech bijna in de voetsporen van Alexis de Tocqueville. De Franse filosoof uit de negentiende eeuw omschreef tijdens een reis in de VS dat land als een plek waarin er twee gevaren waren voor de democratie: individualisering en bureaucratie. "En de wereld van nu komt daar beangstigend dicht bij in de buurt."

Buma wil dat belangrijke waarden weer de boventoon voeren. Hij noemde nogmaals de herinvoering van de dienstplicht, zoals hij dat ook al in de zomer deed. Politici zouden niet mee moeten doen met schelden en daarna sorry zeggen, zei hij tot slot. Hij draaide de bekende zin uit het clublied van Feyenoord voor om: dit kabinet was er een van 'geen daden maar woorden'.

In de tijd dat de CDA-fractievoorzitter zelf aan het woord is, noemde hij nogmaals dat er grenzen zijn aan de vrijheid van meningsuiting. "De vraag waar is de grens is zo ver gelegd dat mensen nu tegen de politie zeggen 'je kan me niks maken'. Maar we hebben waarden waar we in dit land aan moeten hechten. Politieagenten beledigen doe je niet. En als dat inperking van de vrijheid van meningsuiting betekent... so be it."

Die opmerking kwam Buma meteen op forse kritiek te staan. D66-leider Pechtold stond meerdere malen met de handen omhoog. Volgens hem gaat het CDA op die manier 'terug in de tijd'.

"Onderwijs"
"Onderwijs", zo verzuchtte D66-leider Pechtold tijdens het betoog van PvdA-leider Diederik Samsom. Hij ruziede met de PvdA'er of er nou echt meer geld in de klas komt. Volgens D66 wordt er juist tweehonderd miljoen euro bezuinigd in plaats van dat er tweehonderd miljoen euro bijkomt. "De hoeveelheid geld per leerling, in elke categorie van onderwijs, neemt toe", reageerde Samsom. Pechtold hield vol dat het geld in de cao geregeld is en dat het geld dus niet naar de klas gaat.

Het getiktak tussen Samsom en Pechtold eindigde met de conclusies dat beide fractievoorzitters er nog eens goed naar gaan kijken. Pechtold: "Laten we bezuinigingen terugdraaien." Samsom: "Dat komt goed."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden