Zij willen verder als Westerwolde

Wens burgemeesters voor kleine gemeente druist in tegen advies

Wat wordt het advies over de herindeling van Groningen? Precies een jaar nadat een commissie onder leiding van oud-commissaris van de koningin van Overijssel Geert Jansen Groningen adviseerde van 23 naar zes gemeentes te gaan, komt dezelfde Jansen donderdag met een nieuw advies.

In het voorbije jaar gaven de Groningse gemeentes zich over aan snuffelen, aantrekken en afstoten. Wil men in zee met de voorgestelde fusiekandidaten of liever andere partners? Voor de onderste helft van de provincie is er nog altijd geen eenduidig beeld. De provincie en de Vereniging van Groninger Gemeenten hebben Jansens hulp weer ingeroepen.

Bellingwedde en Vlagtwedde veroorzaken de meeste hoofdbrekens. De twee kiezen onverbiddellijk voor elkaar. Ze willen verder als Westerwolde, naar de naam van hun regio. Vorige week besloten de gemeenteraden de officiële fusieprocedure te beginnen.

Jansen I had voor hen een andere toekomst uitgestippeld. Het Westerwolde-duo zou met Oldambt en Stadskanaal de nieuwe gemeente Oost-Groningen (werktitel) worden met tachtig- tot honderdduizend inwoners, een grootte die Jansen nodig acht om nieuwe gemeentelijke taken op gebied van jeugd, werk en langdurige zorg aan te kunnen.

Bellingwedde en Vlagtwedde hebben samen 25.000 inwoners en vinden dat groot genoeg. Burgemeester Leontien Kompier (PvdA) van Vlagtwedde en Janneke Snijder (VVD) van Bellingwedde zeggen dat de wens om klein te blijven vooral bij de inwoners vandaan komt. Snijder: "Op informatieavonden en bij enquêtes die we hielden bleek dat overweldigend." Inwoners willen korte bestuurlijke lijnen, maar koesteren vooral de eigenheid van Westerwolde dat meer op Drenthe lijkt dan op Groningen. Die bewoners zijn oorspronkelijke Westerwolders, maar ook westerlingen die op de rust en het landschap zijn afgekomen. Kompier: "Zij vinden hier Italië." Westerwolde dingt naar het 'cittaslowkeurmerk', een uit Italië afkomstig predikaat voor gemeentes die hun identiteit, cultureel erfgoed en natuur bewust koesteren.

Bellingwedde en Vlagtwedde lieten Bureau Berenschot de fusie doorrekenen. Kompier: "We besparen onmiddellijk een aantal miljoenen per jaar, en er komt geen lastenverhoging voor de inwoners." Voor omvangrijke nieuwe gemeentelijk taken wil het tweetal grotere samenwerkingsverbanden. Kompier: "Groter dan de leidraad van honderdduizend van Jansen, misschien wel op provincieschaal." Als de buurgemeentes niet willen, dan zou Emmen ook kunnen, de stad Groningen of zelfs Duitsland.

Het rapport Jansen II gaat donderdag in op de droom van Bellingwedde en Vlagtwedde. Daarnaast is op verzoek van vooral Hoogezand-Sappemeer en Oldambt, gekeken naar een andere indeling van Oost-Groningen. In deze variant zouden Slochteren, Menterwolde, Hoogezand-Sappemeer en Oldambt samengaan. In de zuidpunt van de provincie worden Bellingwedde, Vlagtwedde, Pekela, Veendam en Stadskanaal samengevoegd. Jansen I stelt een opdeling voor met links de gemeente De Compagnie, waarin Hoogezand-Sappemeer opgaat, en rechts Oost-Groningen met Oldambt (zie kaartje).

De kans op een hoera van Jansen II voor een fusie Bellingwedde-Vlagtwedde lijkt nul. Al was het maar omdat door zo'n fusie de rest van de door Jansen I en II bedachte constellaties als een kaartenhuis ineen zijgen. De Groningse gedeputeerde Bote Wilpstra (D66) zegt dat de provincie minister Plasterk (binnenlandse zaken) negatief zal adviseren over de Westerwoldse wens.

De Tweede Kamer beslist uiteindelijk over de herindelingsvoorstellen. Burgemeester Leontien Kompier put er hoop uit dat klein nog altijd overheerst. "Er zijn 188 gemeentes van 25.000 inwoners of minder, en maar 25 met honderdduizend of meer inwoners."

Van Lauwerszee tot Dollard Tou
Verbijstering in de gemeente Eemsmond bij het verschijnen van 'Grenzeloos gunnen', het eerste rapport van de commissie Jansen. In het noorden van Groningen wil de commissie negen (stukken van) gemeentes laten opgaan in Hogeland en Eemsdelta. Eemsmond werd hierbij ¿beroofd¿ van haar haven- en industrieterrein.

Een jaar later ligt er een voorstel dat onder aanvoering van Eemsmond is ontstaan: Zeven van de negen gemeentes (Eemsmond, Delfzijl, De Marne, Winsum, Bedum, Loppersum, Appingedam) willen een 'supergemeente' vormen met de aan het Groningse volkslied ontleende werktitel Van Lauwerszee tot Dollard Tou. Honderdduizend inwoners ongeveer, maar vooral 'super' door het oppervlak, inclusief water, van bijna 1300 vierkante kilometer. Daarmee zou het de meest uitgestrekte gemeente van Nederland worden.

Zo'n supergemeente was ook het aanvankelijke idee van de commissie Jansen, zegt burgemeester Marijke van Beek van Eemsmond. Die durfde er volgens haar zelf niet mee te komen. De commissie vond het vanwege de uitgestrektheid een te groot waagstuk.

De supergemeente kan burgers beter en efficiënter bedienen, meent burgemeester Emme Groot van Delfzijl. Maar twijfel van de fusiepartners is er nog steeds. "We proberen onszelf nu te overtuigen van de haalbaarheid." De zeven hebben tot de zomer de tijd gekregen om met uitgewerkte plannen te komen. Het provinciebestuur ziet het in principe zitten, Provinciale Staten hadden afgelopen woensdag nog grote vraagtekens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden