Zij weten raad met plastic afval

Hoe breng je landen als Angola en Sierra Leone aan het recyclen van plastic? De jonge ingenieurs van de Rotterdamse Better Future Factory ontwikkelden een kunststof tegel die eruitziet als marmer, om lokaal te produceren.

Het apparaat heeft wel iets weg van de sinaasappelsapautomaat in de supermarkt. Maar in de grote doorzichtige bakken van het Perpetual Plastic Project zitten geen sinaasappels maar plastic flesjes, die met een shredder worden versnipperd. Van die snippers maakt vervolgens een 3D-printer een ring of ander gadget, in de zo kenmerkende blauwe kleur van waterflesjes. Deze installatie is een van de vele spraakmakende uitvindingen van de Better Future Factory, een groep jonge Delftse ingenieurs met een missie: van afval nieuwe producten maken.

Met het Perpetual Plastic Project trekken zij op festivals als Lowlands veel publiek. "Op festivalterreinen zie je altijd zoveel weggegooide plastic bekers liggen", zegt industrieel ontwerper Laura Klauss terwijl ze langs de doorzichtige installatie loopt die tegen de wand van hun Rotterdamse kantoor staat. Zij is een van de oprichters van de Better Future Factory en won onlangs de publieksprijs van de Prins Friso Ingenieursprijs. Klauss: "Wij willen de bezoekers laten zien dat die lege bekers geen afval zijn, maar dat je er iets nieuws van kunt maken. Dat kun je vertellen, maar als je mensen het zelf laat doen, komt de boodschap beter over. De meeste bezoekers vinden het geweldig om te zien dat de 3D-printer iets leuks print van het bekertje waar zij net bier uit hebben gedronken."

Na hun eerste optreden op Lowlands in 2012 regende het verzoeken bij de pas afgestudeerde Delftse ingenieurs. Andere festivals en evenementen wilden de machine ook. Inmiddels geeft het bedrijf regelmatig demonstraties op scholen en laten ze zich inhuren voor presentaties op bedrijfsborrels van grote bedrijven als Heineken. Tijdens die borrels worden vaak nieuwe contacten gelegd. Daarmee werken de ingenieurs samen in grotere projecten. Zo rolde uit het Perpetual Plastic Project uiteindelijk Refil, een inmiddels zelfstandig bedrijfje dat van oude autodashboards en lege petflessen filament, inkt voor 3D-printers, maakt.

Pruttelend brood

Tegen een andere wand van het kantoor aan de 1e Middellandstraat in Rotterdam staat een ander inmiddels zelfstandig project van de bevlogen Willie Wortels te pruttelen. BroodNodig is een biogasinstallatie die uit oud brood biogas wint. In een glazen bokaal die verbonden is met een vergister borrelt een bruine drab. Niet alle kantoorgenoten zijn blij met dit tweede leven van de sneetjes brood die bij de lunch zijn overgebleven. "Het apparaat laat af en toe hele vieze scheten", waarschuwt Thijs Biersteker, een van de twee creatievelingen binnen het 14-koppige team van Better Future Factory. Hij is afkomstig van de kunstacademie.

Er zijn al zes start-ups uit de Better Future Factory ontstaan. "We zien onszelf als een innovatieclub die iconische projecten bedenkt die mensen aan het denken zetten over het hergebruiken van afval", legt Biersteker uit. "Maar het moet niet bij een leuke vondst blijven met een hoge entertainmentswaarde. Het idee moet op grote schaal toepasbaar zijn en winstgevend. Alleen dan heeft het echt impact."

Die impact zal New Marble, het nieuwste project van de Better Future Factory, zeker hebben, denken ze. Met deze designtegel willen ze het probleem van plastic afval in arme landen als Angola en Sierra Leone te lijf gaan. "Het idee hiervoor ontstond tijdens 'Beat the Mountain', een groot recyclingfestival waar wij met onze Perpetual Plastic installatie stonden", vertelt Laura Klauss. "Heerema, een Nederlands bedrijf dat olieboorplatforms bouwt, en een werf heeft in Angola, wilde daar graag een duurzaam project opzetten. Ze zagen het wel zitten om met onze installatie de berg plastic in Luanda aan te pakken."

Bergen plastic op straat

"Plastic afval wordt in Angola niet opgehaald of gerecycled", vult Biersteker aan. "Het blijft op straat liggen, wijkbewoners maken er grote stapels van die ze eens in de zoveel tijd in brand steken. Wij zien elke vuilnisbelt als een mijn van grondstoffen. Zo willen we ook naar Afrika kijken."

Klauss: "In plaats van zomaar een westerse oplossing over de schutting te gooien, leek het ons beter te kijken wat daar het best werkt." "In een land als Angola, waar de stroom regelmatig uitvalt, heeft het namelijk weinig zin om een 3D-printer te gebruiken", legt haar collega Biersteker uit terwijl hij een vaas van plastic laat zien. "Het printen van zo'n vaas duurt acht tot tien uur. Als de stroom ondertussen uitvalt, kun je weer opnieuw beginnen."

Klauss: "We hebben eerst gekeken waar de meeste behoefte aan was. Omdat Angola een tekort heeft aan bouwmaterialen, kwamen we op het idee om wand- en vloertegels te maken die kleine ondernemers zelf thuis in kleine ovens kunnen bakken."

Ze staat naast zo'n oven en legt uit hoe de tegels worden gebakken. "Je snijdt het plastic in kleine stukjes en laat het daarna in de oven langzaam smelten in een speciale mal waarin het plastic niet blijft plakken. Dan kristalliseert het materiaal en kun je er niet meer doorheen kijken."

Het resultaat is een marmerachtige tegel met verschillende kleurmotieven. "In een tegel gaan zo'n drie petflessen", zegt Klauss. Ze houdt een groenige tegel omhoog. "Voor deze tegel hebben we lege Sprite-flessen gebruikt." In een andere tegel zitten zwarte motieven. "Dat zijn lege vleesbakjes. En zie je deze glinsters hier, dat is aluminiumvijlsel." Het gesmolten plastic kan namelijk ook met andere materialen zoals zand worden gemengd. Het materiaal is keihard en bestand tegen brand, uv-licht en agressieve schoonmaakmiddelen.

Mooie tegels

De techniek is inmiddels al in Angola en Sierra Leone getest. Het plan is nu om de ovens van de zomer via het netwerk van Heerema in Angola te verspreiden en tegelijkertijd workshops te geven over het gebruik ervan. De ovens worden gesubsidieerd door Heerema maar de lokale ondernemers moeten er wel iets voor betalen. Biersteker: "Als je iets gratis weggeeft dan zien mensen de waarde er niet van in."

Het New Marble zal niet alleen in Afrika op de markt komen. "Het zijn zulke mooie tegels, daar is in Europa ook een markt voor", verwacht Klauss. "We zijn daarom nu bezig met een bedrijf uit Leeuwarden om de tegels voor de Nederlandse en Duitse markt te gaan produceren."

In plaats van patent aan te vragen, gaat de Better Future Factory de techniek achter het New Marble en het Perpetual Plastic Project binnenkort delen via open source sites, zodat anderen ervan kunnen profiteren. Klauss: "Sommige bedrijven hebben één idee dat ze vervolgens groot gaan maken. Wij gaan weer door naar het volgende project. Bovendien vinden wij dat als je echt de wereld wil verbeteren, dat je je ideeën niet voor jezelf moet willen houden."

Laura Klauss (witte trui)en Thijs Biersteker (blauw jasje) van de Better Future Factory, een innovatief bedrijf van jonge ingenieurs.

De kleur van de tegels hangt af van het gebruikte plastic afval.

Peruaanse weefsters weven met plastic

Behalve in Afrika is de Better Future Factory ook actief in Peru. Als oplossing voor het probleem van plastic afval daar, bedachten de ingenieurs de Petsnijder. Met dit blokje hout voorzien van een stanleymes en een aluminium hoekprofiel kunnen arme weefsters uit de omgeving van Cuzco eenvoudig draden uit afgedankte plastic flessen snijden. Met die draden kunnen ze onder andere kleden, hangmatten en touw weven. Momenteel loopt er een proefproject in Peru dat Rewire heet. Als dat een succes is wil de Better Future Factory Rewire ook gaan opzetten in landen als Nepal en India, die ook een weeftraditie en een probleem met plastic afval hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden