interview

Zij was in 1999 klaar om marinier te worden - maar de marine niet

Schipper Jet van Gemert bij de Zr. Ms. Rotterdam, dat mariniers, uitrusting en voorraden vervoert.Beeld Olaf Kraak

Jet van Gemert had al in 1999 marinier kunnen zijn, maar zij mocht de opleiding niet afronden met een examen.

"Ik was helemaal klaar om de eerste vrouwelijke marinier van Nederland worden, maar het mocht niet in 1999." Jet van Gemert heeft nu de rang van schipper bij de marine (te vergelijken met de rang majoor bij de landmacht) op de Zr.Ms. Rotterdam. Ze draagt het blauwe uniform van het vlootpersoneel; het groene uniform van het korps mariniers kreeg ze nooit.

Onlangs werd bekend dat de eerste vrouw die de marineopleiding deed, afhaakte om blessures. De opleiding is pas vorig jaar januari opengesteld voor vrouwen door toenmalig minister Jeanine Hennis. Het duurde nog een jaar tot een vrouw het aandurfde.

Dat deze anoniem gebleven dame is neergezet als eerste vrouw in deze opleiding, schoot bij collega's van Van Gemert (49) in het verkeerde keelgat. Zij volgde de opleiding in 1999 al vier maanden met succes. Dat heette een 'omscholingscursus' te zijn en omdat het vrouwen niet was toegestaan marinier te worden, mocht ze geen slotexamen doen. Haar sporten waren judo, turnen en hardlopen. Ze is nog altijd in topvorm, aan boord is ze sportinstructeur: "Ik was er toen klaar voor, ik ben er altijd klaar voor." Bij de Vierdaagse wandelt ze om elf uur 's ochtends binnen, fris als een hoentje.

Aanpoten

Iedereen hield haar in 1999 bij de marineopleiding in de gaten. "Dat maakte mij niet uit. Dat maakt de uitdaging alleen maar groter." Niemand twijfelde aan haar kunnen, maar de tijd zat niet mee. Of zat Defensie tegen? "Ze dachten dat ik met mijn 29 jaar wel uit zou vallen."

De Commissie Gelijke Behandeling, het huidige College voor de Rechten van de Mens, kwam eraan te pas. De marine was niet ingericht op gelijkheid. In die discussie wilde ze trouwens geen partij zijn. Laat haar werken op het dek. "Het is echt aanpoten, daar hou ik van. De trossen, het dek, zwaar werk dat ze vrouwen niet zagen doen."

Na negen maanden opleiding tot landingsvaartuigbestuurder wilde de toenmalige kwartiermeester - als tweede vrouw in die functie - in 2000 door met de berg- en koudweertraining, net als haar collega's. Ook dat mocht niet. Ze mocht drie jaar trainingsvaartuigen besturen bij Texel, maar bedankte voor die eer. "Ik ging terug naar het blauwe vlootuniform, mariniers ondersteunen."

Beeld Olaf Kraak

Wie is nou echt Nederlands eerste vrouwelijke marinier? De onbekende dame of 'ons Jetje'? Formeel niemand, een vrouw mocht de opleiding niet doen en niet afstuderen, klaar. Die afloop was zuur, dat kan het vette accent van de Brabantse niet verbergen: "Maar in een hoekje huilen werkt niet, zeker niet bij de marine. Je moet er je eigen draai aan geven, zodat het werk leuk blijft."

Waarom wilde ze ooit graag bij de marine? En wat vonden haar ouders in Geldrop ervan? "Wij zijn met ons zevenen heel goed opgevoed: wat jongens kunnen, kunnen meisjes ook." Dat ze naar Den Helder ging, vonden ze niet leuk. "Het avontuur trok. Op kantoor zit je tussen muren. Ik heb trips gemaakt naar de Middellandse Zee, het Caribisch gebied, Eritrea, Noorwegen."

Van Gemert werd van kwartiermeester bootsman (toen kreeg ze een derde streep op haar schouder) en schipper (vierde streep). In december kwam ze met de Rotterdam na vier maanden terug uit Somalië. Op 140 bemanningsleden zijn er 24 vrouwen. Daarbij kan de Rotterdam zeshonderd mariniers vervoeren.

Avontuurlijk

Het schip moest voor restauratie naar een droogdok in Amsterdam en is net terug in Den Helder. De schipper toont het helikopterdek, de bakkerij en wasserij. Het schip kan water innemen en zakken, zodat vaartuigen binnen kunnen aanmeren. "Sinds 1992 werk ik bij de nautische dienst, die laadt olie en doet al het dokwerk: het binnenhalen van voer- en vaartuigen."

Anderhalf jaar na Jet kwam haar tweelingzus bij de marine, die nu ook de rang van schipper heeft. "Zij is duiker tot 60 meter op Curaçao." Zelf werkte Van Gemert drie jaar op Curaçao, waar zij kustwachters opleidde, en drie jaar op Aruba als gebouwenbeheerder. "Alles maakt je sterker." Van Gemert bofte, haar man kon mee naar het buitenland, met een terugkeergarantie van zijn bedrijf. Zij leerde hem twintig jaar terug kennen op bevoorradingsschip de Zuiderkruis. Kinderen heeft ze nooit gewild. "Ik ben veertien keer tante: verwennen en teruggeven."

Een reclamefilmpje met veel lange haren, make-up, glimlachjes en zelfs tranen moet vrouwen werven voor Defensie. Waarom zou een vrouw solliciteren? De vlag hangt er nu anders bij, de leiding is jonger en dat maakt uit, zegt Van Gemert. "In de vloot is het inmiddels normaal dat vrouwen en mannen samenwerken. Wij zijn veel verder dan de marine. Je kunt hier je dromen najagen, nu dus ook bij de mariniers. Een mooiere, avontuurlijker baan vind je niet."

Lees ook:

Vrouwen bij de marine, het was geen grap voor Julia Hamblet (1916-2017)

Vorig jaar overleed Julia Hamblet. Als directeur van Woman Marines leek zij haar reputatie te hebben gevestigd, maar als vrouw binnen het Amerikaanse leger werd ze  amper serieus genomen. 

De jonge militair die vooruit wil, kiest toch maar voor een gewone baan

Beperkte carrièrekansen, een disbalans tussen werk en privé: de jonge militair wil het niet meer. Dus heeft Defensie moeite om personeel vast te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden