Zij maakt dezelfde tocht als arts en feminist Aletta Jacobs

Step Vaessen (r) naast burgemeester Risma van Surabaya. Beeld -
Step Vaessen (r) naast burgemeester Risma van Surabaya.Beeld -

Journalist Step Vaessen maakt in een tv-serie dezelfde tocht die arts en feminist Aletta Jacobs in 1911 om de wereld voerde.

Ze slaakt een diepe zucht. Sri Rumiati mag dan gepensioneerd zijn, nog altijd windt ze zich op over de toelatings­eisen voor de Indonesische politieacademie. In haar land moeten vrouwen namelijk niet alleen intelligentietesten maken en aan een bepaalde lengte voldoen om agent te worden. Ze moeten ook maagd zijn.

Met twee vingers in de vagina van een vrouwelijke kandidaat speurt de toelatingscommissie naar sporen van seks. Geen maagdenvlies? Geen baan. En dat terwijl mannelijke hoerenlopers met open armen worden ontvangen op de academie. Hypocriet, zo vindt Ru­miati. Ze klopte bij de politietop aan om de selectiemethode ter discussie te stellen.

In het tv-programma ‘Aletta’s reis’ zoekt journalist Step Vaessen naar dappere maar onbekende strijders tegen het patriarchaat. Om te vieren dat het donderdag honderd jaar geleden is dat in Nederland het wetsvoorstel Vrouwenkiesrecht in de Tweede Kamer werd aangenomen, de kroon op het werk van arts en feminist Aletta Jacobs, trekt ze in vijf afleveringen de wereld over om met vrouwen als Rumiati te praten over de positie van de vrouw.

“Het uitgangspunt is de tocht die Jacobs in 1911 maakte”, zegt Vaessen, die als correspondent voor de Arabische nieuwszender Al Jazeera onlangs Jakarta verruilde voor Moskou. “Ik wist dat niet, maar Aletta is indertijd met krakkemikkige bootjes de wereld overgegaan om haar feministische boodschap te verspreiden.”

Met Jacobs’ reisbrieven in de hand volgt Vaessen de route die de feminist heeft afgelegd. Iedere aflevering heeft een ander thema. Zo praat ze met Zuid-Afrikaanse vrouwen over politieke macht, voelt ze Israëliërs aan de tand over het religieuze huwelijk en gaat ze in China op zoek naar het verband tussen emancipatie en onderwijs.

Wat hebben de feministen die u hebt ontmoet gemeen?

“Het viel me op dat veel van hen door hun vaders zijn gestimuleerd om op te komen voor hun rechten. Grappig hè? Hun vader is hun held. Ook zijn het stuk voor stuk vrouwen met een indrukwekkend incasseringsvermogen. Ze geven nooit op, al worden ze net als Aletta door velen verguisd.

“Bovendien heb ik geleerd dat compromissen sluiten noodzakelijk is voor verandering. De feministen die de grootste successen boeken hebben zich eerst ingevochten in het systeem, om dat vervolgens van binnenuit te kenteren. In Nederland krijg je het direct te horen wanneer je niet ten volste vasthoudt aan je principes. Maar wil je een systeem op de schop gooien, zo heb ik ontdekt, dan moet je de korte klap verruilen voor een langetermijnvisie.”

In de laatste aflevering trekt u door ­Nederland. Wat heeft een eeuw ­vrouwenkiesrecht ons gebracht? Zou Jacobs trots zijn?

“Ik woon al ruim 22 jaar in het buitenland en heb veel gereisd. Naar mijn idee heeft Nederland nog veel te winnen als het gaat om vrouwenemancipatie. Zo heb ik in mijn eentje een zoon grootgebracht terwijl ik keihard kluste aan mijn carrière. Nederlanders trokken daar hun wenkbrauwen over op, er is mij vaak duidelijk gemaakt dat ik een slechte moeder was. In Azië en Amerika reageerde men heel anders, daar is het moederschap in mindere mate verweven met opoffering, schuld en lijden.”

Wat hoopt u dat de kijker ziet?

“Het doel van ‘Aletta’s reis’ is de anti-patriarchale stroming een zwieper te geven. Ik hoop dat de serie mensen inspireert, ze aanzet om een beetje meer als Aletta te zijn. Tijdens het maken van de serie heb ik me steeds afgevraagd of zij en ik vriendinnen zouden zijn. Ik denk dat onze karakters gebotst zouden hebben. Zij kwam uit een deftig nest uit Groningen, ik ben een Zuid-Limburgse boerendochter.

“Wel zijn we allebei dol op reizen en ik houd er net als zij van om tegen de stroom in te zwemmen. Onlangs ben ik verhuisd naar Rusland, een echt mannenland, waar ik vooral verslag doe van masculiene onderwerpen als defensie en geopolitiek. Die beslissing is misschien ook wel een beetje beïnvloed door Jacobs en dit programma.”

De NTR zendt ‘Aletta’s reis’ vanaf ­zondag 12 mei rond 21.15 uit op NPO2.

Lees ook:

Fidan Ekiz: ‘Het huidige feminismedebat wordt vervuild door aanstellerig geneuzel’

De vrouwenbeweging van nu mist perspectief, stelt Fidan Ekiz. Voorvechters van de eerste en tweede feministische golf, díe hadden pas reden tot onvrede. In de tv-serie ‘Vrouw op Mars’ , terug te kijken via NPO Start, duikt ze in de geschiedenis van vrouwenemancipatie in Nederland.

Het werk van Aletta Jacobs is nog niet af

Er moeten meer vrouwen in de Tweede Kamer, vindt Marianne Thieme, fractievoorzitter Partij voor de Dieren. Voor Trouw schreef zij een opiniestuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden