Zij-instromen gaat stroef

Minister Hermans heeft zijn hoop gevestigd op de komst van carrière-switchers om nog iets uit te richten tegen het almaar oplopende lerarentekort. Het reservoir aan herintreders is vrijwel uitgeput, nu in twee jaar tijd meer dan drieduizend oud-onderwijzeressen weer aan de slag gingen.

Volgens Hermans is er veel belangstelling voor de nieuwe route van het 'zij-instromen': een sterk ingekorte pabo-opleiding en tegelijk voor de klas. Hoeveel mensen uit het bedrijfsleven hun baan tot nu toe opgaven voor het onderwijs weet zijn ministerie echter niet.

In Amsterdam lijkt de operatie een succes te worden. Amsterdam wachtte als enige gemeente niet op goedkeuring van de Tweede Kamer afgelopen zomer en begon vorig jaar met een zij-instromersproject, zodat hier nu al zicht is op de resultaten. De Initiatiefgroep Lerarentekort Amsterdam (ILA) vulde tot nu toe 45 vacatures in het basisonderwijs met een zij-instromer. Dat is behoorlijk wat, want Amsterdam telt 200 basisscholen. En de ILA heeft nog 100 kandidaten voor een assessment (geschiktheidstest) achter de hand.

Diny Bosvelt van de Onderwijs BV van uitzendbureau Vedior -die ook de werving deed voor het Amsterdam- verwacht de komende jaren nog 'enkele duizenden' krachten uit het bedrijfsleven 'weg te zetten' in het onderwijs. In alle onderwijssectoren, welteverstaan, van basischool tot beroepsonderwijs. Er is echter nog wel een probleem: de liefde komt vaak niet van twee kanten. ILA-projectleider Jan Kerkhof probeert nu met moeite nog zes mensen onder dak te brengen die al aan de opleiding zijn begonnen, maar nog geen school vonden. ,,Wij hadden gedacht dat ze in de rij zouden staan'', geeft Kerhof toe. ,,Maar veel scholen zijn bang dat een zij-instromer te veel begeleiding kost. Ik probeer ze ervan te overtuigen dat dit voor de enige manier voor ze is om nog mensen te krijgen.''

Eén schooldirecteur vertrouwde een kandidaat van Kerkhof toe dat híj het wel zag zitten, maar zijn team niet. Het inkomen van zij-instromers wordt namelijk vastgesteld aan de hand van het laatstverdiende salaris. Kerkhof: ,,Dat geeft scheve ogen, omdat sommigen op die manier gelijk in de top van het onderwijssalarisgebouw worden geparachuteerd. Maar als je dat niet doet, krijg je ook geen mensen.''

Ook de zij-instroom in het voortgezet onderwijs kent een stroeve start. De Besturenraad deed dit voorjaar een oproep aan kandidaten uit het bedrijfsleven die toe waren aan 'een nieuwe uitdaging'. Wie wilde zich laten omscholen tot leraar voortgezet onderwijs, met behoud van salaris? De belangstelling was overdonderend. Er belden tweeduizend belangstellenden waarvan er 700 serieus bleken. Maar een grondige schifting leverde uiteindelijk maar twee kleine klasjes op. Aan de VU in Amsterdam en de hogeschool Windesheim in Zwolle wordt nu een select gezelschap van ruim dertig mensen opgeleid. Op één na hebben deze zij-instromers nu een school gevonden. De andere belangstellenden deed de Besturenraad over aan het Sectorbestuur onderwijs en arbeidsmarkt (SBO), een club van het ministerie, de onderwijsbonden en de schoolbesturen.

In augustus werd contact gezocht met de bijna 700 kandidaten en gevraagd of ze nog steeds belangstelling hadden en zich wilden melden voor een gesprek. Tussen de 150 en 200 mensen bleken inderdaad nog steeds serieus belangstelling te hebben voor een overstap naar het onderwijs. Peter Moerkens van de SBO: ,,Voor deze mensen wordt een baan gezocht maar dat gaat nog mondjesmaat. Ik schat dat het nu in enkele tientallen gevallen is gelukt. Een zij-instromer is natuurlijk een dure optie voor scholen en zolang ze nog op een andere manier aan personeel kunnen komen, zullen ze geen zij-instromers nemen.''

,,Maar hoe hoger de druk is, hoe minder de weerstand tegen de zij-instromers zal worden'', benadrukt Moerkens. ,,In de randstad lukt het al beter zij-instromers te plaatsen dan in regio's waar nog wel leerkrachten te vinden zijn. Het verschilt ook per vak. De tekorten zijn lokaal maar je kunt wel zeggen dat leraren voor de technische vakken, economie en klassieke talen, nu eigenlijk overal worden gevraagd. Ook voor het vmbo zijn veel mensen nodig. De zij-instromers hebben meestal een voorkeur voor een baan in het voortgezet onderwijs.''

,,Klein beginnen is niet zo erg'', vindt Peter van der Laan van de Besturenraad. ,,Scholen moeten nog erg wennen en de vakbonden zijn tweeslachtig omdat het zittende personeel terughoudend reageert vanwege die salariskwestie.''

De nieuwkomers worden niet overal even hartelijk ontvangen, weet ook Van der Laan. ,,Soms zelfs ronduit vijandig.'' Die houding kunnen scholen zich niet veroorloven: ,,Het wordt in sommige regio's zo moeilijk vacatures op te vullen ze niet meer buiten de zij-instromers kunnen. Het is in ieder geval geen kwestie van gebrek aan belangstelling, want animo voor het onderwijs is er blijkbaar genoeg.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden