Zij hebben gevoeld wat je moet voelen

De routiniers van Oranje weten wat het betekent om in een WK-finale te staan, maar of deze ervaring gaat lonen...

SALVADOR - Nu het WK zijn laatste week ingaat, kan het interessant zijn om de toch curieuze mengeling nog eens te belichten die Louis van Gaal bij Oranje tot stand heeft gebracht - en de voordelen die daarin zouden kunnen schuilen. De nationale ploeg, in de momentopnamen van deze weken al een van 's werelds beste acht, bestaat uit twee voorlopig in toenemende verbondenheid samengevoegde delen: een groep neo-internationals en de juist zeer ervaren kern waarvan de eerste spelers elf jaar geleden debuteerden.

Dat waren Arjen Robben en Wesley Sneijder, die beiden eind april 2003 door de toenmalige bondscoach Dick Advocaat tot international werden bevorderd. Ook Nigel de Jong deed, bijna een jaar later, onder hem zijn intrede. Dirk Kuijt volgde in september 2004 aan de hand van Marco van Basten, die in juni 2005 Robin van Persie liet debuteren. Inmiddels zijn Sneijder (103 interlands) en Kuijt (100) tot Oranje's eregalerij toegetreden. Van Persie staat op 88 interlands, Robben op 79 en de geblesseerde De Jong, die vandaag de kwartfinale tegen Costa Rica mist, op 75.

Dat is nogal wat ervaring bij elkaar - meer dan het gevoel over deze ploeg, gauw door het contingent aan eredivisievoetballers getekend, in eerste instantie misschien ingeeft. Langzamerhand kunnen de gedachten in dit slotstadium van het WK dan teruggaan naar overpeinzingen van de vorige bondscoach Bert van Marwijk na het toernooi van 2010. Van Marwijk was in al zijn overwegingen na de van Spanje verloren finale tot de conclusie gekomen dat het zijn Oranje, dat toch op papier tamelijk ervaren was, wellicht aan een bepaald soort routine had ontbroken.

Zijn spelers hadden de finale als vastomlijnd doel bereikt, stap voor stap en op en top geladen. Maar vurig zo ver willen komen en plechtig daartoe de handen ineenslaan - het is toch nog iets anders dan precies te weten wat het inhoudt om zo'n vol stadion, het Soccer City van Johannesburg in dit geval, op dat onvergelijkbare podium te betreden.

"Er zijn allerlei psychologische foefjes te verzinnen, maar wat kunnen ze nog waard zijn als je zo'n stadion binnenkomt", zei Van Marwijk eind 2010, nadat hij alles had laten bezinken. "Shakira heeft net gespeeld, de hele wereld kijkt, twaalfenhalf miljoen mensen in Nederland. Dat moet je meegemaakt hebben. Dezelfde staf, dezelfde spelers - het zal ons niet nog eens gebeuren, zo'n begin als tegen Spanje. We moeten zelf onze beste psycholoog zijn."

Dat lukte Van Marwijk niet, en vanwege zijn ongecompliceerdheid mocht dat niet verbazen. Hij beging al een kardinale mentale misser door zijn spelers bij het begin van zijn tweede cyclus, die naar het EK 2012, ruiterlijk te zeggen dat hij er na het ingrijpende WK nog niet gemotiveerd voor was. Twee jaar later mislukte het EK jammerlijk, maar daarmee alleen kon de WK-ervaring van zijn spelers niet gebroken zijn. Met ergens nog die bagage onderwierpen ze zich aan een nieuwe coach, met andere accenten en methodieken.

Aan de ene kant was voor Van Gaal de last niet licht: het sof-EK diende zo snel mogelijk verwerkt te worden. Daar stond tegenover dat alleen die opdracht al voor mentale prikkels kon zorgen - prikkels of foefjes, zoals hij het zelf zei, die Van Marwijk na de voorspoed van het WK eerst niet en later moeilijk had kunnen bedenken. In één opzicht bediende hij zich van een typische Van Marwijk-wijsheid. Een psycholoog in zijn toch uitgebreide staf vond ook Van Gaal niet nodig, zij het met een nogal andere grondhouding dan die van zijn voorganger.

Van Gaal vond niet dat 'wij onze beste psycholoog moesten zijn' , zoals Van Marwijk, hij vond - en was daarvan overtuigd - dat hij zelf met hulp van enige vertrouwelingen de beste psycholoog zou zijn. Hij liet de spelers hun vrouwen en kinderen treffen, frequenter dan Van Marwijk en vooral met meer aplomb. Maar Van Gaal zal altijd in eerste aanleg de voetbalinhoudelijke vakman blijven. Het gewichtigste onderdeel van zijn aanpak was dat op het trainingsveld, waar hij zijn spelers, jong én oud, van zijn wensen doordrong in de weken waarin hij ze eindelijk langer bij zich kon hebben - en waarnaar hij daarom zo lang had vooruitgekeken.

Aanvoerder Van Persie wordt niet moe te memoren dat zo'n beetje alles uitkomt wat Van Gaal zegt. Kuijt, de oudste van het stel, zegt nog te leren van dingen die hij niet eerder in zijn interlandcarrière heeft meegekregen. "Deze coach geeft een extra dimensie aan tactiek", zei hij laatst letterlijk. Ze krijgen er iets bij, of ze hebben op z'n minst dat gevoel, en alle vijf hebben de routiniers van Oranje in een WK-finale gestaan. Ze hebben gevoeld wat je eerst moet voelen, zoals Van Marwijk het uiteindelijk onder woorden bracht, om zo'n wedstrijd later ook eens te kunnen winnen. Zo ver is het nog niet, en komt het misschien ook niet, in deze fase waarin kan worden bezien of en hoe de ervaring van Oranje kan lonen - te beginnen misschien wel juist vandaag, in wat met een weinig gerenommeerde opponent de moeilijkste wedstrijden kunnen zijn, of de meest ondankbare.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden