Zihni Özdil en GroenLinks dreven steeds verder uiteen

Zihni Özdil. Beeld Phil Nijhuis

Zihni Özdil was bij zijn komst naar het Binnenhof in 2017 bekend als columnist, opiniemaker. Hij had geen enkele ervaring in de politiek. Nu, twee jaar later, vertrekt hij met slaande deuren. Er is sprake van een vertrouwensbreuk tussen Özdil en GroenLinks. Hoe heeft het zo mis kunnen gaan?

Zihni Özdil (37) werd door GroenLinks binnengehaald als dwarse denker. Toenmalig partijvoorzitter Marjolein Meijer zag in de historicus een aanwinst. Özdil was publicist en universitair docent, hij roerde zich nadrukkelijk in de opgelaaide identiteitsdiscussie. Via plek acht op de kandidatenlijst belandde Özdil in de Tweede Kamerfractie van GroenLinks, als woordvoerder onderwijs.

Daar heeft hij de afgelopen twee jaar nooit kunnen aarden. Zijn aanvankelijke enthousiasme voor partijleider Jesse Klaver (door Özdil geprezen vanwege diens strijd tegen het ‘economisme’) maakte plaats voor ongemak en zelfs irritatie. Özdil, liefhebber van het open debat, ondervond dat er zoiets bestaat als fractiediscipline.

Verraden

Klaver verstuurde dinsdagavond een verklaring over de breuk, waarin hij schreef: “Iedereen binnen GroenLinks staat het vrij een discussie te openen of een afwijkend standpunt in te nemen. Maar aan het eind van de dag werken we als fractie als een hecht team.”

De directe aanleiding voor het conflict is het interview dat Özdil eerder deze maand aan Trouw gaf en waarin hij zijn handen aftrok van het leenstelsel voor studenten in het hoger onderwijs (‘een verrot systeem’). Dat leenstelsel is in 2015 ingevoerd, nota bene dankzij Klaver. De GroenLinks-leider sloot er destijds een akkoord over met VVD, PvdA en D66. Dat interview had Özdil niet afgestemd met de partij. Klaver voelde zich verraden.

Özdil werd door het onderwijsveld bewonderd voor zijn moed, de sympathie lag bij hem. Dat bleek uit de vele steunbetuigingen, van binnen en buiten de partij. Twee dagen later zag GroenLinks geen andere optie dan zich alsnog achter de woorden van Özdil te scharen. Zo liet een van de architecten van het leenstelsel het systeem vallen. En zo leek de strijd binnen de partij beslecht in het voordeel van Özdil.

Achter de schermen bleef het rommelen. De partijtop had al langer moeite met zijn functioneren als Kamerlid. Hij zou zich in debatten niet altijd aan de partijlijn houden, afspraken niet nakomen en slecht bereikbaar zijn voor overleg. Partijgenoten namen het hem kwalijk dat hij vorige maand, na afloop van een hoorzitting in de Kamer, lachend op de foto ging met de rechtse opiniemaker Sid Lukkassen. De partijleiding verzocht Özdil hier vooral niet over te twitteren.

In de knoop

De ergernis was wederzijds. Özdil op zijn beurt vond dat de partij veel te veel wordt opgehangen aan één persoon, aanvoerder Jesse Klaver. Met als gevolg dat de ruimte voor andere Kamerleden te beperkt is. Klaver en Özdil spraken vorige week over de situatie, in het bijzonder over het leenstelsel-interview. Özdil heeft geprobeerd dat gesprek met zijn fractieleider op te nemen. Klaver kreeg dit naderhand te horen van een collega-Kamerlid dat door Özdil in vertrouwen was ingelicht. Zo barstte de bom alsnog.

Dinsdagavond kwam de fractie van GroenLinks bijeen, waar werd besloten dat hij de fractie moest verlaten. Volgens Klaver ‘vertoonde Özdil ontoelaatbaar gedrag waardoor collega’s zich niet meer veilig voelden’. “Er is iets grondig misgegaan en dat vinden we enorm spijtig. Zihni is een creatief denker, iemand met veel talent, maar als Kamerlid kwam hij in de knoop. We hebben ons uiterste best gedaan hem te ondersteunen en voor de fractie te behouden. Dat is niet gelukt en daar balen wij van.”

Özdil geeft de zetel terug aan GroenLinks, ‘de partij waar ik veel aan te danken heb’. Maar hij vertrekt wel met een uitbrander: “Politiek gaat over meer dan fractiediscipline. Het gaat over authenticiteit, over koers houden. Zonder last of ruggespraak. Ik vind het ontzettend jammer dat de partijleiding voor karaktermoord heeft gekozen.”

Lees ook:

GroenLinks-Kamerlid Özdil trekt steun voor leenstelsel in: ‘Het is een verrot systeem’

GroenLinks hielp het leenstelsel voor studenten in 2015 aan een meerderheid. Nu moet het van tafel, zegt onderwijswoordvoerder Zihni Özdil van diezelfde partij in een interview met deze krant.

Kamerlid Zihni Özdil (GroenLinks): een cynicus die optimist werd

Kamerleden zoeken hun plek op het Binnenhof. Op wie moeten wij de komende jaren extra letten? Vandaag: Zihni Özdil van GroenLinks, die iedereen als Nederlander aanspreekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden