Ziektekosten / Hoogervorst gokt op concurrentie

Netjes afhechten, daar gaat het om bij de basisverzekering voor de gezondheidszorg die het kabinet komend jaar door de Tweede Kamer wil loodsen. Dus geen grote inkomenseffecten, want dat verlaagt de kans op acceptatie.

AMSTERDAM - Als minister van financiën constateerde Hans Hoogervorst (VVD) twee jaar geleden al dat de zorg 'één groot collectief, onbetaalbaar monstrum' dreigt te worden. Als minister van volksgezondheid poogt hij dat verschrikkelijke monster te temmen, door te schrappen in overheidsregels en de concurrentie te bevorderen tussen zorgverleners als ziekenhuizen en verzekeraars. Daarin is de nieuwe basisverzekering een onmisbare schakel.

De basisverzekering vervangt het ziekenfonds en de particuliere verzekering en zorgt ervoor dat iedere Nederlander met ingang van 1 januari 2006 in feite dezelfde ziektekostenpolis heeft. De polis moet, zo wil het kabinet, inzet worden van een felle concurrentiestrijd tussen verzekeraars. Met als resultaat: lagere kosten en een hogere kwaliteit van de zorg.

De stelselherziening waaraan Hoogervorst werkt kent evenwel een beladen geschiedenis. In ruim dertig jaar tijd zijn diverse pogingen tot stelselherziening in de gezondheidszorg ondernomen, maar nimmer heeft dat geleid tot die ene collectieve basisverzekering die alle deskundigen al tientallen jaren bepleiten. Het plan-Hendriks, plan-Dekker of het plan-Simons; geen van deze wetsvoorstellen wist het Staatsblad (ter officiële afkondiging van nieuwe wetten) te bereiken.

Want de gezondheidszorg (huidige omzet: 45 miljard euro) is al decennialang een bestuurlijk monstrum. De zorg is immers van iedereen, dus iedereen wil meepraten en heeft zijn eigen belangen. Wat komt er bijvoorbeeld precies in het basispakket -waarbij de belangen van consumenten en verzekeraars heftig kunnen botsen-, hoe hoog wordt de premie en welk deel daarvan betaalt de werkgever?

Vooral die laatste vragen kunnen tot grote politieke strubbeling leiden. Hans Simons, staatssecretaris in het PvdA/CDA-kabinet-Lubbers III, ging zo in 1992 kopje-onder in de Senaat nadat hij stuitte op een gezamenlijke lobby van verzekeraars en werkgevers, die een forse lastenverzwaring vreesden. De PvdA-staatssecretaris werd ook door coalitiegenoot CDA verweten inkomenspolitiek te bedrijven.

Maar het nodige politieke reparatiewerk lijkt dit keer onvermijdelijk nu blijkt dat de premie voor de basisverzekering op maximaal 1067 euro is vastgesteld. Fiks hoger dan de 730 euro die ziekenfondsverzekerden thans ten hoogste betalen. Het is nog maar de vraag of de concurrentiekracht van verzekeraars groot genoeg is om dat gat mede te dichten. Tot op heden concurreren verzekeraars op kousenvoeten -het is een verklaring waarom Nederlanders slechts zelden wisselen van ziekenfonds- en er zal waarschijnlijk wel een paar jaar overheen gaan voordat dat verandert.

Het kabinet wil in ieder geval de inkomenseffecten zo beperkt mogelijk houden. Een speciale zorgtoeslag (die kan oplopen tot 400 euro) moet daarvoor gaan zorgen, opgeteld met een 'fiscale compensatie' van maximaal 200 euro voor 'veelgebruikers' als chronisch zieken of ouderen met hoge ziektekosten.

Of dat afdoende is, zal moeten blijken. Koopkrachtdoorberekeningen liggen op het ministerie, maar worden nog niet vrijgegeven.

Uiteindelijk zijn het ook de eerder opgesomde fysiek zwakkere groepen die hard getroffen werden door andere kabinetsmaatregelen als eigen bijdragen. Electoraal lijkt het in ieder geval belangrijk, hiermee rekening te houden. Hoogervorst dient sowieso klaar te spelen dat de hervorming niet te veel tijdverlies oploopt. Mochten de verkiezingen, normaal gesproken in 2007, een andere coalitie opleveren, dan is de kans reëel dat het plan-Hoogervorst hetzelfde lot is beschoren als het plan-Simons: de bureaulade.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden