Ziekenhuizen kunnen goedkoper uit zijn bij winstuitkeringen

Een demonstratie om de zorgverleners van het MC Zuiderzee ziekenhuis een hart onder de riem steken. Verzet tegen marktwerking in de zorg, waarvan winstuitkeringen het sluitstuk zijn, laaide op tijdens de faillissementen van de Zuiderzee ziekenhuizen. Beeld ANP

Winst en zorg, die combinatie zorgt al snel voor verhitte koppen bij voor- en tegenstanders. Vandaag probeerde VVD-Kamerlid Arno Rutte het idee voor winstuitkeringen in ziekenhuizen op te warmen. Wat zijn de voor- en nadelen van winst in ziekenhuizen?

Op dit moment mogen ziekenhuizen al winst maken. Sterker, als zij dat niet zouden doen, is er geen geld voor investeringen en gaat een ziekenhuis failliet. Waar het om gaat zijn de winstuitkeringen. Of nog specifieker: het aantrekken van risicodragend kapitaal. Dat geld komt van investeerders, en die willen daar wel iets voor terug.

Op dit moment zijn het de banken die voor leningen aan ziekenhuizen zorgen. Maar ziekenhuizen zijn vooral sinds de economische crisis minder aantrekkelijk voor banken. De regels voor langlopende leningen aan zorginstellingen zijn aangescherpt en er geldt een maximum leenbedrag van 70 miljoen euro per bank. Ook is de rente die ziekenhuizen betalen gestegen.

Voordeel

Een voordeel van winstuitkeringen voor ziekenhuizen is dat de afhankelijkheid van banken kleiner wordt, zegt zorgeconoom aan de universiteit van Maastricht Wim Groot. “Banken willen op vastgestelde tijden hun rente ontvangen. Risicodragend kapitaal beweegt mee met prestaties van het ziekenhuis. Is er winst, dan stijgt de uitkering, is er verlies, dan kan het zijn dat de kapitaalverstrekkers niets krijgen.”

Dat kan een voordeel zijn voor ziekenhuizen, zeker in zware tijden. Groot haalt het Limburgse Zuyderland Ziekenhuis aan, dat een forse schuld heeft bij de bank. “Dat ziekenhuis ging door bankenleningen en rente bijna failliet. Elk jaar moet het Zuyderland 40 miljoen euro aan rente betalen. Dat is een zware last.” Volgens Groot zou het Zuyderland met risicodragend kapitaal wellicht goedkoper uit zijn geweest.

Nadelen

Er zijn ook nadelen aan winstuitkeringen in ziekenhuizen. Zoals het gevaar dat een investeerder de kostbare delen van een zorginstelling verkoopt, incasseert en vervolgens weer vertrekt. Ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ-instellingen hebben vaak panden op dure grond. In de bossen bijvoorbeeld, of op interessante locaties in de stad. Het risico bestaat dat kapitaalverstrekkers vooral interesse hebben in het vastgoed en de panden en grond willen verkopen om zo de winst te verhogen. Ook Groot vindt dat onwenselijk. “Je moet je afvragen of bestuurders in de zorg over voldoende kennis beschikken om dat soort kapitaalverstrekkers buiten de deur te houden.”

Een ander veelgehoord bezwaar is dat een winstuitkering ziekenhuizen prikkelt om zoveel mogelijk patiënten te helpen, zelfs als dat niet in het belang is van de patiënt. Denk bijvoorbeeld aan een dure behandeling terwijl goedkope medicijnen hetzelfde resultaat hebben. Groot ziet een belangrijke taak voor zorgverzekeraars om deze ongewenste prikkel tegen te gaan. Maar op dit moment staan zorgverzekeraars nog te zwak tegenover ziekenhuizen. “Bij onderhandelingen zijn verzekeraars altijd de onderliggende partij.”

Bang dat ‘onrendabele patiëntgroepen’ voortaan niet meer welkom zijn in ziekenhuizen is Groot niet. Als ziekenhuizen niet voldoende geld krijgen voor bepaalde patiënten, zullen ze volgens hem aankloppen bij de verzekeraar om behandelingen toch kostendekkend te maken.

Lees ook:

Arno Rutte (VVD): Winstverbod hindert financiële gezondheid van ziekenhuizen

Ziekenhuizen moeten winst kunnen maken, vindt de VVD. De Eerste Kamer neemt de komende tijd een besluit over deze gevoelige discussie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden