'Ziekenhuis loopt achter bij pijnbestrijding'

null Beeld rv
Beeld rv

Betere scholing van artsen en verpleegkundigen kan patiënten een hoop pijn en ander leed schelen.

De medische stand is inmiddels eensgezind: palliatieve zorg, die ingaat als een curatieve ofwel genezende behandeling geen kans meer maakt, bespaart de patiënt veel klachten: naast pijn bijvoorbeeld ook benauwdheid, misselijkheid en depressie. Maar terwijl huisartsen grondig geschoold worden op dit front, blijven artsen en verpleegkundigen in het ziekenhuis achter, constateert interniste Marieke van den Beuken. Vandaag spreekt ze haar oratie uit als hoogleraar palliatieve zorg aan het Maastricht UMC.

Voor huisartsen is er een tweejarige opleiding waarna ze zich kunnen inschrijven als 'kaderarts', een specialist die door collega's is te raadplegen. Medisch specialisten moeten het doen met een training van acht dagen. "Een cursus is geen opleiding", concludeert Van den Beuken.

De opleiding bevat onder meer kennis over pijnbestrijding. Volgens wereldgezondheidsorganisatie WHO zou de pijn bij 85 tot 90 procent van de patiënten onder controle moeten zijn, maar onderzoek laat zien dat het vaak niet zo is. Van mensen met gevorderde kanker bijvoorbeeld blijkt de helft te veel pijn te hebben. "Ook doordat patiënten zelf hun klachten niet noemen", zegt Van den Beuken. "Vaak zijn ze bang dat ze dan niet meer in aanmerking komen voor bijvoorbeeld behandeling van een tumor."

Doorvragen

Gesprekstechnieken zijn een belangrijk onderdeel van de bijscholing. Van den Beuken geeft het onder dokters bekende voorbeeld van de oudere patiënte die 's ochtends aan de ziekenhuisarts desgevraagd vertelt dat ze slecht heeft geslapen. De dokter geeft haar extra slaapmiddel, met grote kans op sufheid, terwijl de geestelijk verzorger die later langskomt van de patiënte hoort dat ze de hele nacht aan haar onlangs overleden man heeft gedacht. "Artsen hoeven geen geestelijk verzorger te worden, maar je moet wel beseffen dat patiënten naast medische problemen ook spirituele vragen hebben."

Teamwerk

Sinds kort is ieder ziekenhuis dat kankerbehandelingen geeft verplicht een zogenoemd palliatief team te vormen. "Dat zou ook uitgebreid moeten worden naar hart- en vaatziekten en ademhalingsziekten als COPD", zegt Van den Beuken. "En het is mooi als er een team is, dat moet wel deskundig worden."

Niet iedere arts hoeft zich wat haar betreft bij te scholen. "Minstens twee kaderartsen palliatieve zorg per ziekenhuis is al een begin. Het belangrijkste is overleg. Want we zien in de praktijk dat de ene dokter vaak heel goed is in denken aan een genezende behandeling, terwijl de ander palliatief sterk is. Dat is niet altijd verenigbaar. Daarom moeten die twee artsen overlegggen."

Net als de palliatief geschoolde huisarts zou ziekenhuispersoneel zich wat Van den Beuken betreft moeten registeren, met de verplichting om bij de tijd te blijven en een minimum aantal patiënten per jaar te behandelen.

Vier misverstanden over palliatieve zorg

'Ik krijg palliatieve zorg, dus ik ga snel dood.'

Dat is volgens de Maastrichtse arts het grootste misverstand. Neem mensen met COPD. Ook al is die ademhalingsziekte ongeneeslijk, dan kan men er nog jaren mee leven, ondersteund met palliatieve zorg.

'De dokter kan niets meer voor hem betekenen. Hij is uitbehandeld.'

Dat wordt vaak gezegd als iemand niet meer te genezen blijkt. Veel (palliatieve) artsen is die uitspraak een gruwel, want de dokter kan meestal nog veel betekenen, zoals pijnbestrijding. Van den Beuken: "De ziekte is uitbehandeld, de mens nooit".

'Als je doodgaat en euthanasie is geen optie, dan krijg je palliatieve sedatie.'

Wie verwacht dat de combinatie van slaapmiddel en pijnstillers altijd gegeven wordt, komt bedrogen uit. Van den Beuken: "Artsen mogen dat alleen aanbieden wanneer de verwachting is dat iemand nog maar veertien dagen te leven heeft, en wanneer zware klachten echt niet anders meer aan te pakken zijn."

'Palliatieve zorg is soft, het handje vasthouden van de patiënt.'

Om pijn te verlichten wordt vaak ook 'harde medische zorg' ingezet, zoals chemotherapie om de allerpijnlijkste effecten van tumoren te onderdrukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden