Ziekenbezoek bij grove dennen en fijnsparren op de Holterberg

Sallandse heuvelrug Op de Sallandse heuvelrug zijn er wandelmogelijkheden te over. Bij het bezoekerscentrum van staatsbosbeheer beginnen drie beschreven en gemarkeerde routes van ongeveer vijf kilometer. Ook de Zure Regen Route van 5 kilometer is hier verkrijgbaar. Een andere mogelijkheid is een Van- station-naar-station-route van 14 kilometer die begint bij station Nijverdal en eindigt in Holten. Verder doorkruist het Pieterpad (rood wit gemarkeerd) het gebied. De hier beschreven route is samengesteld aan de hand van de Falkplan Suurland kaart 'Overijsselse heuvelrug en Salland (schaal 1:50 000) en is voor 7,50 gulden verkrijgbaar in de boekhandel. De tocht is ongeveer 25 kilometer lang en begint bij restaurant 't Losse Hoes'.

Staatsbosbeheer heeft bij de Holterberg speciaal een korte tocht uitgezet langs slechte stukjes bos. Er is al zoveel over zure regen geschreven, vindt staatsbosbeheer, maar je moet het zelf gezien hebben om ten volle te beseffen wat er werkelijk aan de hand is. Dus op naar het bos in nood.

Het stencil van de groene man op het bezoekerscentrum leidt wandelaars eerst naar een clubje trieste Douglassparren. Normaal dringen de zonnestralen in een bos als dit niet door tot de grond, maar de toppen van de sparren zijn dun, en dus is ook de bodem fel verlicht door een late herfstzon. De spar behoudt normaal zijn naalden zo'n zeven jaar, maar deze bomen hebben slechts naalden van een jaar of vier. Om dat verlies aan naalden een beetje te compenseren, vormen de slachtoffers zogenaamde noodscheuten, kleine takjes op de grote takken. Het valt niet op, je wandelt er gewoon voorbij, maar met die Zure Regen Route-beschrijving lijkt het een afwijking van de ergste soort.

Het ziekenbezoek gaat verder, langs bruine grove dennen die eigenlijk groen behoren te zijn, langs een zielig bosje fijnsparren, of wat daar van over is: ze zijn over de gehele lengte te kaal. Dan volgt een stelletje hongerige Corsicaanse dennen, die normaal voldoende hebben aan de

dselaanmaak in de naalden, maar door het gebrek daaraan nu letterlijk omkomen van de honger. Dan is de Abies Grandis aan de beurt voor medelijden. Hij heeft normaal al iets afhangende takken, maar in deze bossage hangen ze wel erg ver naar beneden. Tot slot nog op bezoek bij een treurige eik met weer van die noodscheuten en met gaten in de kroon. Staatsbosbeheer heeft gelijk, je kunt uren praten over zure regen, maar een wandeling van vijf kilometer langs deze ellende zegt meer.

Gelukkig staan grote delen van de Sallandse heuvelrug tussen Nijverdal en Holten er beter bij. Die Zure Regen Route hoeft slechts een korte onderbreking te zijn van een lange tocht door een uitermate rijk en gevarieerd natuurgebied. De heuvelrug is eigenlijk opgebouwd uit een aantal hoogtes als de Holterberg, de Noetselerberg en de Haarlerberg en de uitgestekte bossen worden afgewisseld door enorme heuvelachtige heidevelden. Wie zijn tocht in het zuiden bij Holten begint, loopt eerst kilometers op stijgende en dalende paden door eiken- en sparrenbossen. In de herfstmaanden zijn de paden omzoomd met de lage struiken van de vossebes, zoals de rode bosbes met witte bloemen hier wordt genoemd, en allerlei soorten mos; zelfs rendiermos komt hier voor. Het lijkt wel of je hier in een groot kerststukje rondwandelt. Mensen uit de omgeving weten wat ze met die bosbessen kunnen doen, ze maken er jam van, en zitten op zondagmiddag gehurkt langs de kant van het pad en plukken totdat hun plastic tas vol is.

In de percelen met meer schaduw nemen de paddestoelen de rol van kleurmaker over. In de bermen staan honderden grote parasolzwammen, stinkzwammen, eekhoorntjesbrood, en vliegenzwam. Ze zijn geel, dan weer diep paars, en af en toe staat er een rode met witte stippen brutaal op het pad. En niemand die het in zijn hoofd haalt daar een flinke trap tegen te geven.

Aan de noordzijde van de Holterberg en later ook bij de boswachterij Haarle, duikt de heide op. Oktober is niet eens zo'n bijzonder seizoen voor heide, in het voorjaar en bij sneeuw moet de aanblik fantastisch zijn, toch is het uitzicht ook nu indrukwekkend. Vooral als het bezoekerscentrum gepasseerd is en de route via de Grote Koningsbelt weer zuidelijk gaat, is het landschap van een ongerepte weidsheid die je nog zelden in Nederland aantreft. Altijd is er wel een kerktoren, of zo'n elektriciteitsmast. Hier is niks, ja, en af en toe een verdwaalde, fiere jeneverbes. Maar verder alleen maar heide.

De wandelpaden kronkelen voornamelijk om de heide heen, oversteken is verboden om de korhoenders die hier nog leven, hun rust te gunnen. Er moeten nog enige tientallen van die vogels in de heide verscholen zitten, liefhebbers zullen met het verrekijker in het gras moeten gaan liggen. Verdwalen is ook een mogelijkheid. Wie bij de Grote Koningsbelt het pad naar rechts neemt, merkt na een halve kilometer dat dit dood loopt, en 'moet' dan wel dwars over de hei. Heel vervelend, en verboden natuurlijk, maar het moet gezegd; de aanblik van een wegvliegend korhoen is de moeite waard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden