Zieke Tudjman geeft macht niet uit handen

ZAGREB - Dr. Franjo Tudjman mag een ziek man zijn, maar een half jaar nadat hij door de buitenwereld al het graf in geschreven was, is de president nog steeds het onbetwistbare middelpunt van alles wat er gebeurt op politiek gebied in Kroatië: Franjo Tudjman als lijstrekker bij de lokale verkiezingen die aanstaande zondag gehouden worden, en Franjo Tudjman als belangrijk kandidaat voor de presidentsverkiezingen die later dit jaar gehouden worden.

Iedere avond zendt de Kroatische staatstelevisie een herdenkingsprogramma uit waarin in enkele minuten tijd de ontwikkelingen worden geschetst van de bloedige onafhankelijkheidsoorlog in 1991 tegen de Serviërs, - met veel beelden van vernietiging en misère - , tot de wederopbouw en het begin van de economische ontwikkeling nu.

De hoofdrolspeler van deze mini-documentaires is steevast Franjo Tudjman, van vrijheidsstrijder tot vredesstichter. Aan de vooravond van de lokale verkiezingen verraste hij vriend en vijand met een oproep aan de nog resterende ethnische Serviërs in zijn land dat ze welkom waren om als gelijkwaardige burgers in Kroatië te blijven wonen. “Onze overwinning heeft menselijk en economisch gezien een enorme tol geëist, nu moeten we politieke meningsverschillen voortaan in de stemhokjes uitvechten. De oorlogstijd is definitief voorbij”, aldus Franjo Tudjman.

Beter leven

De Kroatische president wil niet alleen in de geschiedenisboekjes komen als de man die de Kroaten hun onafhankelijkheid heeft teruggegeven, maar ook als de man die zijn land van de Balkan naar Europa heeft geleid. “Stabiliteit en een beter leven voor allemaal” roepen de verkiezingsposters van Tudjman's partij, de Kroatische Democratische Unie (HDZ) daarom.

“Een goed leven voor allemaal, niet alleen voor hun” roepen de affiches van de sociaal-democratische partij, de SDP in Zagreb terug, want de manier waarop de president zijn politieke vriendjes heeft beloond met topposities in de financiële - en zakenwereld is een van de belangrijkste verkiezingsthema's van de Kroatische oppositie.

Al in 1995 verloor de HDZ om die reden de meerderheid in de gemeenteraad van Zagreb, maar wist toch aan de macht te blijven door te beweren dat niet de absolute uitslagen bepalend waren, maar de relatieve.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van zondag zal die wisseltruc waarschijnlijk niet langer werken. Ten eerste omdat de verenigde oppositie - Zagreb is een van de weinige plaatsen waar de sterk verdeelde oppositie van sociaal-democraten, liberalen en boeren een coalitie heeft gevormd - hoogst waarschijnlijk een flinke stemmenwinst zal boeken.

Samenwerking

Maar ook omdat de Kroatische president zijn nalatenschap op orde aan het brengen is en steeds meer signalen geeft dat hij met andere partijen zou willen samenwerken. Immers om zijn laatste doel te halen, een stabiel Kroatië in Europa, moet hij zijn HDZ ontdoen van radicale elementen en meer naar het midden van het politieke spectrum manoeuvreren.

Dat diezelfde HDZ nog een lange weg te gaan heeft blijkt wel uit een uitspraak van het constitutionele hof in Zagreb aan de vooravond van de verkiezingen. Smakeloze verkiezingsspotjes waarin sociaal-democraten worden uitgemaakt voor 'neo-communisten', zijn op het laatste moment verboden. Ook de manier waarop de regeringspartij schaamteloos de staatsmedia heeft misbruikt voor eigen reclame wordt sterk bekritiseerd.

De verkiezingen van zondag moeten aangeven in hoeverre de tot nog toe machteloze oppositie in Kroatië tenminste op plaatselijk niveau voet aan de grond weet te krijgen. Daarna zal moeten blijken in hoeverre president Tudjman die partijen de ruimte wil geven.

Westerse diplomaten in Zagreb zien positieve ontwikkelingen in het feit dat Tudjman de afgelopen tijd heeft durven optreden tegen de Kroatische mafia in het Bosnische Mostar, een van de bolwerken van de radicale vleugel van de HDZ. Extremisten op plaatselijke kieslijsten zijn op onverkiesbare posities terecht gekomen. Maar zuivering van eigen gelederen is natuurlijk nog niet hetzelfde als politiek pluralisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden