Ziek van straling, als je het gelooft

Gisteren werd het symposium 'ziek door de omgeving?' gehouden in het VUmc. Psycholoog Jarry Porsius promoveerde daar op de effecten van hoogspanningsmasten op omwonenden. De beleefde effecten weliswaar. Want wie zich geen zorgen maakt, krijgt ook geen lichamelijke klachten.

Elektromagnetische straling is niet aantoonbaar schadelijk, maar mensen lijden onder de 'perceptie'. Aanstellerij dus?

"Nee, ik ben psycholoog, als mensen zeggen dat ze klachten hebben dan is dat ook zo. Ons onderzoek liet ook zien dat mensen die dichterbij wonen, daadwerkelijk meer klachten ervaren. Wij spreken van het nocebo-effect in dit soort gevallen. Dat is een omgekeerd placebo, waarbij juist meer klachten optreden als je gelooft in de risico's. Het gaat vooral om alledaagse klachten zoals rugpijn en vergeetachtigheid."

Wat is de oplossing?

"Omwonenden zien kabels onder de grond als beste oplossing. Dat is alleen erg duur en het is de vraag of je dit maatschappelijk kan verantwoorden. Bewoners denken mogelijk dat er minder risico's zijn wanneer kabels onder de grond liggen, terwijl dit niet is aangetoond en de straling soms juist hoger is."

Wat niet weet, wat niet deert?

"Ja, mensen vinden het geen prettig idee om zo'n grote mast naast hun huis te hebben. Het is vooral de onzekerheid waar mensen onder lijden. Bewoners zijn bang voor waardedaling van hun huis, ze vrezen voor hun uitzicht en maken zich zorgen over hun gezondheid. Communiceer met omwonenden en leg de risico's beter uit. De overheid zaait ook verwarring door aan de ene kant te zeggen dat er geen schadelijke effecten zijn, maar vervolgens wel miljoenen te investeren in het uitkopen van mensen die in de buurt van hoogspanningskabels wonen."

Hoe uniek is uw onderzoek?

"Je ziet vaak vergelijkbare reacties wanneer iets controversieels wordt gebouwd. Dit onderzoek zou je het beste kunnen vergelijken met de aanleg van een windturbine. Maar ook bij de komst van een asielzoekerscentrum zijn veel zorgen van omwonenden. Er ontstaat veel weerstand, maar mensen kunnen in de praktijk weinig doen."

Zou u zelf nog in de buurt van hoogspanningskabels willen wonen?

"Ik zou het zeker niet uitsluiten. De huizen zijn er vaak goedkoper. Ik maak me op basis van de feiten geen zorgen om de risico's. De belangrijkste uitkomst van mijn onderzoek is juist dat mensen die zich geen zorgen maken, ook geen klachten hebben."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden