'Zie je wel: de Koran is onveranderbaar'

"Masha'Allah", was er kriskras over de wereld te horen, toen eerder deze week in Birmingham de oudste Koranfragmenten waren ontdekt. Die Arabische uitroep is een islamitische variant op Halleluja, klinkt bij goed nieuws, en betekent zoveel als 'God heeft het zo gewild'. Op Facebook en Twitter was #mashallah een veelgebruikte hashtag, vergezeld van het nieuwsbericht dat onder moslims druk werd gedeeld.

Bij die feestvreugde is wel iets voor te stellen als je hoort wat hoogleraar christendom en islam David Thomas tegen de BBC zei over de auteur van het Koranfragment. "Hij heeft de profeet Mohammed mogelijkerwijs gekend", "hem waarschijnlijk gezien", en: "misschien horen preken." Een moslima uit Engeland, Aisha, liet haar fantasie nog verder de vrije loop. "Misschien heeft Mohammed de tekst wel aangeraakt of gelezen."

Nog een veelgehoorde reactie op het nieuws luidt, kort samengevat: "Zie je wel." Moslims geloven dat de tekst van de Koran in de loop der eeuwen nooit is veranderd. Deze vondst ondersteunt dat geloof, omdat de drie gevonden hoofdstukken vrijwel geen verschil vertonen met de Koran zoals moslims die nu nog lezen en - vooral dat - reciteren.

Het nieuws bereikte islamwetenschapper Zeynep Gultekin, tot voor kort verbonden aan de Universiteit van Leiden, via Facebook. "Ik vind het natuurlijk van groot belang voor de wetenschappelijke bestudering van de islam. Maar voor moslims is de vondst van het fragment helemaal bijzonder. Veel moslims geloven dat de tekst van de Koran niet gewijzigd kan worden. Of niet vernietigd kan worden eigenlijk, totdat God dat zelf wil. En omdat bij deze vondst de verschillen in de tekst minimaal zijn, zien ze er een bewijs in dat hun geloof klopt."

Voor Gultekin's geloof, ze is zelf ook moslima, betekent het ontdekte Koranfragment niet zoveel. "Om heel eerlijk te zijn, raakt het me als gelovige niet echt. Goed, het is wel een semi-bevestiging van de authenticiteit van de Koran. En die is in twijfel getrokken door kritische wetenschappers. Ook het klassieke idee dat Mohammed nog tijdens zijn leven secretarissen de opdracht gaf om te gaan schrijven, lijkt ondersteund te worden. Daar zit dus wel degelijk iets in. Maar of je daar als gelovige ook een bevestiging zoals dit Koranfragment voor nodig hebt?"

Maar ook haar wetenschappelijke blik tempert Gultekin's opwinding. In Jemen, weet ze, liggen nog ouder gedateerde fragmenten. De Sana'a-vellen. "Dat weten niet veel mensen, blijkbaar. Ik begrijp die ethousiaste reacties dus niet zo goed. Het is sowieso een belangrijke vondst, want deze fragmenten behoren tot de oudste die ooit zijn ontdekt."

Het geloof van Arnold Yasin Mol (33), student islamwetenschappen en docent bij zijn eigen Fahm-insituut, is er wel iets steviger op geworden. "Het geeft een extra bevestiging aan het vertrouwen dat ik toch al had in de Koranische teksten."

Hoe hij de opwinding over de vondst verklaart? "Probeer je het gevoel voor te stellen van een katholiek die een stukje hout vindt van het kruis van Golgota. Misschien is dat de oude katholiek in mij - ik ben toevallig in dat geloof opgevoed. De wereld die voor jou alleen maar in verhalen uit de godsdienst bestaat, kun je met dit wetenschappelijke onderzoek toch in stappen."

Hardop denkt Mol verder. "Die inkt is dus door een echt persoon daar aangebracht. Dit is iemands handschrift. Dat is toch bijna als een vingerafdruk. Van iemand van de eerste generatie moslims. Het is alsof die met ons praat. Terwijl van die eerste generaties heel weinig bewaard is."

De 'Wij hebben gelijk-zang' valt niet bij alle moslims goed. Publicist Enis Odaci, voorzitter van de stichting HumanIslam, hekelt die teneur. "Moslims die de Koran zien als een antwoord op de corruptie van het Oude en Nieuwe Testament. Het enige heilige boek waar niet mee geknoeid is. Vooral in de soennitische wereld ziet men dat zo."

Odaci ziet dat anders. Hij is van sjiitisch-alevitische origine. "Ik geloof niet dat alles letterlijk genomen moet worden. Mijn geloof hangt er niet vanaf of het wetenschappelijk bewezen is dat er één versie van de Koran was. Zelfs al zou de Koran er vandaag niet meer zijn, dan zou ik niet plotseling geen moslim meer zijn."

Heilige boeken zijn er niet om tegen elkaar uit te spelen, vervolgt Odaci. "Zodra je een rangorde gaat aanbrengen tussen heilige boeken - je gaat zeggen dat de Koran duizendmaal beter is dan het Evangelie - gaat het mis. Levert het Koranfragment een sfeer op van: 'Heb ik jou even beet', dan is de waarde van deze vondst nul komma nul."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden