Zie je Bassie gaan, dan komt Adriaan eraan

Nederlands beroemdste clowns-duo, Bassie en Adriaan, kreeg zondag een eervolle onderscheiding op het filmfestival van Oostende. De broers Van Toor hadden er voor het succes van die act al een leven in de variété op zitten.

Bij de kinderserie voor tv die hen onsterfelijk maakte, bestond over de onderlinge rolverdeling geen enkele twijfel. "Adriaan is acrobaat en Bassie zit vol kattekwaad", klonk het steevast al in de begintune. Een ietwat onnozele, ondernemende clown moest keer op keer uit de penarie worden gehaald door zijn bravere en wijzere kompaan.

Ooit waren de gebroeders Van Toor allebei acrobaat. En nam de in 1935 geboren Bas zijn zeven jaar jongere broer Aad op sleeptouw. Het artiestenvak, daarin konden ze samen een mooie boterham verdienen, vond Bas.

Vader Hannes van Toor was begin 1945 met een groep andere mannen uit Maassluis afgevoerd door de Duitsers. Lange marsen eisten hun tol en de dertiger belandde in een ziekenhuis in Praag, waar hij in april 1945 overleed. Het achtergebleven gezin leefde voortaan van de steun.

Een paar jaar later kon Bas, na zijn lagere school, gaan werken. Hij had een hele reeks baantjes: fabrieksarbeider, balensjouwer in de haven, schoonmaker van scheepsruimen en bediende in een drankenhandel. Ondertussen trok de wereld van het amusement. Hij beproefde zijn geluk als muzikant met The Harmonica Rascals en had daarnaast een voorliefde voor acrobatiek. Om de geur van de piste op te snuiven, werkte hij een tijdlang als tentenbouwer bij circus Boltini.

Bas zag in zijn nog jonge broer Aad een goede partner. Samen begonnen ze te oefenen, thuis in de keuken, soms ten koste van de spullen van hun moeder. Later schaafden ze nog verder aan hun kunsten onder begeleiding van oud-acrobaat Ferry Assendorfer.

In eerste instantie was het optreden een mooie bijverdienste. In 1959 werden ze professionals. Als The Melton Brothers hadden ze een komische acrobatenact. Als The Crocksons balanceerden ze op en met stoelen. Handig, want zo kon je als ingehuurde artiesten twee keer optreden op een en dezelfde feestavond.

In 1964 schreven ze op verzoek een clownsnummer voor een show van Rudi Carrell, waarin Cor Witschge ('Pipo de Clown') moest schitteren. Toen kort voor de opvoering nog niet voorzien was in de twee andere rollen, speelden ze zelf die clowns. Met succes.

De Van Toors begonnen als acrobaten ook op te treden in de rest van Europa en in Zuid-Amerika. In het opkomende Benidorm traden ze op voor kinderen.

Waar de horizon van veel variété-artiesten niet verder reikte dan enkele maanden, hooguit een paar jaar, waren de Van Toors zakelijk genoeg om ook na te denken over hun verdere toekomst. Ze begrepen dat een bestaan als acrobaat met zijn voortdurende aanslagen op het lichaam eindig is. Ze stelden zichzelf een doel: in 1980, als ze 25 jaar hadden opgetreden, wilden ze stoppen als acrobaat. Voor die tijd moesten ze een nieuwe richting inslaan. Die van de clownerie lag, gezien de inmiddels opgedane ervaringen, het meest voor de hand.

Het grootste podium van Nederland, de televisie, bezorgde het duo zijn doorbraak. Het idee voor een serie sloot aan bij een kleine traditie van kinderprogramma's rond kolderieke clowns. Na 'Pipo' hadden ook 'Peppi & Kokki' grote successen geboekt. Toch kostte het nog enige moeite om een omroep enthousiast te krijgen. Het lukte via de contacten van een oude bekende uit het schnabbelcircuit, Joop van den Ende (voormalig conferencier, clown en Batman) bij de Tros. Hij werd de producent van hun eerste reeks 'Bassie en Adriaan en de plaaggeest'. Van den Ende maakte daarna nog drie series met de twee. Uiteindelijk namen ze de zaken (rechten, marketing en merchandise) steeds meer in eigen hand.

Slim, want de clown en de acrobaat boekten grote successen op tv en bij optredens. Hun beeltenis deed het goed op ontelbare producten. Uiteindelijk kochten ze ook de rechten die nog in het bezit waren van Van den Ende over van de producent. Zo was alles echt voor Bassie... en Adriaan natuurlijk.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden