Zie immigranten ondanks alle verschillen als mens

asielzoekers | Het immigratiedebat wordt gedomineerd door tegenstel- lingen, stereotypen, wantrouwen en frustratie, schrijft Christa Compas. Volgens haar komen we alleen verder als we migranten humaan bejegenen.

Wat komen ze doen, we hebben al genoeg sores? En wie doet er een keer wat voor ons?" Een kennis van mij verweerde zich stellig tegen de komst van migranten. Maar toen er toch een vluchteling in haar buurthuis arriveerde, was zij de eerste die zich over hem ontfermde. In de praktijk blijkt soms wat er echt toe doet.

Een week later was ik op Malta. Een jonge migrant met wie ik daar in gesprek raakte, koesterde conservatieve opvattingen over vrouwen. Bovendien kon hij zich niet voorstellen dat je zonder God een moreel mens kon zijn. Ik weersprak hem. Ondanks de afkeurende blikken van omstanders toonde hij zich geïnteresseerd in mijn verhaal. In ons gesprek telde uiteindelijk meer dan meningen en vooroordelen.

undefined

Complex

De migratiekwestie is het urgentste en meest complexe thema in onze samenleving. Helaas wordt in discussies over open of gesloten grenzen de meest reele vraag niet gesteld: hoe geven we vanuit een toevallige en vaak ongemakkelijke lotsverbondenheid met anderen tóch vorm aan een toekomstbestendige samenleving?

In veel hoeken van de samenleving wordt met het antwoord op die vraag geëxperimenteerd, ondanks alle zorgen die mensen hebben. Maar het publieke debat wordt gedomineerd door tegenstellingen, stereotypen, wantrouwen en frustratie. De vraag 'wat moeten we met elkaar?' is even relevant geworden als de vraag 'wat moeten we met de vluchtelingen?'

undefined

Stille meerderheid

Zolang onze situatie vooral in beeld komt als onderwerp van een onverzoenlijke (woorden)strijd, baseren mensen hun ideeën sneller op tegengestelde, dominante meningen over de voorgestelde situatie. Intussen is het onze opgave om die situatie te delen. De concrete praktijk waar dat gebeurt, moeten we voeden en in beeld brengen. Wat daarbij telt, is onze humaniteit, die zich dwars door alle woordenstrijd realiseert in een ontmoeting tussen mensen. Daarom steunt het Humanistisch Verbond de campagne 'Stay Human', van organisaties als Humanitas, Amnesty International en Oxfam Novib.

Het is hoog tijd om alle bestaande initiatieven te bundelen en de stille meerderheid een stem te geven. Omwille van een reëel beeld van onze situatie, een beter gespreksklimaat, meer draagvlak voor een humane opvang en een nieuw bindend geluid. Daarvoor hebben we geen naïef open-armen-comité nodig, en ook geen eigen-volk-eerst mentaliteit, maar een ferme humaniteit. Echte humaniteit is altijd ferm: bereid om ondanks verschillende opvattingen de ander als volwaardig mens te erkennen; én, waar die houding op het spel staat, tegelijk bereid om tot op het bot lastig, assertief en weerbaar te zijn. Of het nu gaat om boze, schreeuwende Nederlanders, of om migranten die in azc's homo's bedreigen, ongelovigen intimideren en vrouwen als minderwaardig benaderen. Door ferm in te staan voor wederzijds respect, brengen we onze waarden in praktijk en nemen we anderen serieus.

undefined

Doorbraak

Een oplossing is daarmee niet gegeven. We doen er juist goed aan om het weerbarstige en tragische van de huidige ontwikkelingen te onderkennen. Want als een evidente uitweg blijkt te ontbreken, leren we onze weg vaak pas zien: de zoektocht naar een doorbraak van het (mede)menselijke in een weerbarstige wereld. Die doorbraak is nooit vanzelfsprekend of definitief, maar is wel op elk moment en in elke hoek van de samenleving mogelijk.

Zo kán een migratietegenstander in een toevallig gesprek ontdekken dat hij met mensen te maken heeft; iemand die xenofobie verafschuwt, kan ervaren dat niet alle bezorgde demonstranten even onverdraagzaam zijn als Geert Wilders; een conservatief-religieuze migrant leert in de ontmoeting anders denken over vrouwen en ongelovigen; en regeringsleiders herkennen elkaar in de oprechte zoektocht naar nieuwe wegen en antwoorden. Dat alles is mogelijk - en ook gebeuren. Een happy end is niet gegarandeerd. Het is aan ons.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden