Zeurstem en lullige vragen

De bedrijvigheid in Ilpendam beperkt zich tot de smid, de autospuiterij, de stoelenbekleder, de slager, de kapper en de televisieprogrammamaker. Die laatste is Frans Bromet. Bekend van de zeurstem en de lullige vragen. Maar ook van de ongecompliceerde manier van televisie maken. Camera op de schouder en vragen maar. Dat zorgde in reportage-series als 'Buren' en 'Gemeenschap & goederen' voor goudeerlijke en dus niet altijd even flatteuze portretten van de ondervraagden. Vanavond begint bij de VPRO een nieuwe Bromet-reeks, 'Verbonden'.

In Ilpendam, een gehucht even boven Amsterdam, heeft de meester van de 'betrokken reportage' zijn intrek genomen in het voormalig dorpshuis tegenover de kerk. Het hele gezin Bromet helpt mee in de zaak. Zijn vrouw schenkt kopjes thee voor de gasten, één dochter doet de montage, de ander de administratie. Bromet heeft ook een zoon, maar die zit nog op school en helpt dus alleen mee aan de website.

Bromet & dochters is een typisch ambachtelijk bedrijf, vinden ze zelf. En niet voor niets zijn ze in een Noord-Hollands dorp gaan zitten, ver van het Gooi. De familie Bromet wil een tegengeluid zijn in de tv-wereld, want in Hilversum spuwen de pretfabrieken al genoeg vrijblijvend amusement uit. ,,Het is niet voor niets dat wij ons helemaal hebben toegelegd op het genre van de betrokken reportage met een hoog realiteitsgehalte. De Hilversumse fabrieksmatige aanpak mondt onvermijdelijk uit in een groot leugenpakket waar de werkelijkheid met het allergrootste gemak van matig tot extreem gemanipuleerd moet worden om het productieniveau op peil te houden.'' Afgaand op hun internetsite hebben Bromet en zijn dochters een pretentieuze missie te vervullen. Maar als de programmamaker gevraagd wordt naar zijn motivatie, haalt hij vermoeid zijn schouders op. ,,Ik maak gewoon wat ik leuk vind.''

In de voormalige raadszaal van Ilpendam, in dezelfde ruimte waar hij ergens in de jaren zestig door een ambtenaar werd getrouwd, laat Bromet zijn jongste boreling zien: 'Verbonden', een 13-delige serie voor de VPRO-televisie. ,,Het gaat over relaties. Over waarom stellen bij elkaar blijven. Dat fascineert me. Die mensen hebben een verbond voor het leven gesloten en ondanks dat ze soms in een crisis terechtkomen, vinden ze een manier om verder te gaan.''

In elke aflevering ondervraagt Bromet een stel. In de eerste aflevering een jongen met een psychiatrisch verleden en zijn vriendin, in de tweede een echtpaar dat al twintig jaar getrouwd is maar in een crisis belandde door hun autistische zoon. Wie nog meer ondervraagd worden, weet Bromet nog niet, de interviews moeten nog worden gehouden.

Bromet is in zijn nieuwste reeks weer goed op dreef. Tegen Vincent, precies op het moment dat die in de eerste aflevering zichzelf en zijn vriendin moed inpraat: ,,Ik heb het gevoel dat er een tijdbom onder jullie relatie ligt. Heb jij dat gevoel ook?'' Leedvermaak? Bromet is zich van geen kwaad bewust. ,,Televisie is altijd amusement, maar ik ben er niet op uit om mensen te kakken te zetten.''

Bromet begon in de jaren zestig als maker van speelfilms. Veelal letterlijk vanuit zijn eigen achtertuin, zoals 'De Noord 20-29' (1971) over zijn buren in Ilpendam en 'Het drielandenpunt' (1974) over zijn familie. In de jaren tachtig werkte Bromet als cameraman mee aan grote producties als 'Ciske de Rat' van Matthijs van Heijningen, maar ook aan films van Wim Verstappen. Uiteindelijk gaf hij de voorkeur aan televisie. ,,Als ik eens lekker wil slapen, ga ik naar een Nederlandse speelfilm.''

Televisie werd het, niet al te hoogdravend, maar gefilmd in de schijnbaar terloopse Bromet-stijl. Rauw gemonteerd, ongepolijst, want de werkelijkheid hoeft niet mooier te worden gemaakt dan ie is. Dit rechttoe-rechtaan filmen wat voor de lens komt, is populair. Het productiebedrijf floreert, Bromet en zijn medewerkers scheiden jaarlijks een bewonderenswaardige hoeveelheid reportages af. Bromet geeft zelfs cursussen 'betrokken reportages maken'. Soms zijn in een week tijd op de publieke zenders verschillende programma's van zijn hand te zien. De VPRO, NCRV, Humanistische Omroep, ze willen allemaal graag iets van Bromet hebben en dat houdt hem aardig van de straat. Maar hij schaamt zich er ook niet voor films te maken voor het bedrijfsleven. Reclamefilmpjes voor de Novib, maar ook voor een computermerk. En een film voor het afscheidsfeest van Cor Boonstra, eerder dit jaar. Of hij een succes is? Hij zou het echt niet weten. ,,Ik draai als cameraman en praat er ook wat bij.''

,,Ik doe zelf geen research. Ik wil zo min mogelijk weten van de mensen waar ik naartoe ga. Ik kom binnen, drink een kopje koffie met ze en dan gaan we aan de slag. Ik stel mijn vragen en verder is het niks bijzonders. Er komen geen lampen of statieven tevoorschijn, daarin zit het grootste verschil met anderen.''

Het is het enige moment in het gesprek dat Bromet eventjes opvlamt. Verder geeft hij kort afgemeten antwoorden. Geen zin? ,,Ik ben niet zo'n prater.'' Waarmee Bromet de deur openzet voor gepsychologiseer van de koude grond. Het verhaal gaat dat hij nog liever verdwaalt dan dat hij een vreemde om de weg vraagt, dus waarschijnlijker dan het veronderstelde 'geen zin' is dat de programmamaker een verlegen man is. Die, eenmaal met de camera op de schouder, geen last van gêne meer heeft. Klopt, zegt Bromet. ,,Dan stel ik de vragen en hoef ik de antwoorden niet te geven. De camera verschaft een alibi, normaal gesproken ben ik niet zo opdringerig. Zo'n serie maken is eenrichtingsverkeer. Dat is ongelijk, maar niet onrechtvaardig.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden