Prinsjesprijs

Zeurkous? Nee, zo vasthoudend moet een Kamerlid zijn!

Pieter Omtzigt, CDABeeld anp

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt heeft vrijdagavond de Prinsjesprijs gekregen en juryvoorzitter Wim Deetman vindt dat voor alle politieke partijen een signaal: koester de Kamerleden die zich als een terriër vastbijten in onderwerpen en niet rusten voordat ze alle informatie hebben van het kabinet.

"Die houding is essentieel voor het gezag van het parlement en de stabiliteit van de democratie", zei Deetman in een toelichting op de Prinsjesprijs, die voor de vierde keer werd uitgereikt tijdens het Prinsjesfestival voorafgaand aan Prinsjesdag, dinsdag.

Deetman benadrukt dat het de volksvertegenwoordiging is die het kabinet ter verantwoording moet roepen als burgers de dupe worden van fouten. "Dat is óók belangrijk om het wantrouwen van burgers tegen de overheid te overwinnen", zegt de juryvoorzitter. "Wat individuele burgers zeggen en schrijven doet er toe. Kleine letters betekenen vaak veel meer voor burgers dan we denken."

Tot twee keer toe stelt de jury in het korte rapport dat de bijters het in het parlement niet makkelijk hebben. Hun vasthoudendheid maakt hen niet geliefd. Niet bij de ministers die ze aan de tand voelen, maar ook niet bij hun collega's en hun partijgenoten. "Men wordt snel gezien als een zeurkous die alles in de war schopt", weet de jury, die dat de prijs noemt die zo'n 'foxterriër' betaalt.

Erkenning
De 42-jarige Omtzigt zit daar totaal niet mee. Als hij weer naar de interruptiemicrofoon loopt voor nóg een aanvullende vraag aan de minister, dan hoort hij weleens: "O, daar heb je hem weer. "Maar ik zit meestal wel diep genoeg in een onderwerp om te weten dat ik wat te pakken heb", zegt hij. "Je moet ze soms overtuigen, dat hoort erbij. En trouwens, wie moeten je aardig vinden, je collega's van de VVD of de kiezers?"

De Prinsjesprijs is voor het CDA-kamerlid een nieuwe erkenning van zijn manier van werken. Hij was van 2003 tot 2010 Kamerlid, maar werd in 2012 gepasseerd voor een nieuwe periode. De Twent veroverde dankzij een eigen campagne een plek op de lijst, zij het een onverkiesbare. Met ruim 37.000 voorkeursstemmen kon het CDA niet meer om hem heen: hij kwam in de Kamer. Ook nu nog ziet hij dat als de grootste waardering die hij ooit gekregen heeft, al vindt hij het ook prachtig dat hij nu een vierde plek staat op de kandidatenlijst voor de komende verkiezingen.

Verrast
Wim Deetman, ook CDA, wil zich over die episode niet al te fors uitlaten, maar hij was wel 'verrast' toen hij hoorde dat de partij juist met Omtzigt niet verder wilde. "De prijs zegt genoeg", zegt de 71-jarige oud-burgemeester van Den Haag, die zelf jaren Kamerlid was, voorzitter van de Tweede Kamer en minister.

De jury van de Prinsjesprijs noemt Omtzigt een 'luis in de pels van het kabinet.' Het Kamerlid bezweert dat hij net zo kritisch is over een regering met als zonder het CDA. Sterker: "Goede controle begint bij de regeringspartijen."

Daarom vond hij het een dieptepunt dat de fracties van VVD en PvdA dit keer maar een paar uur kregen om het regeerakkoord te beoordelen. Omtzigt: "Er is hier nog een wereld te winnen."

Eerdere prijswinnaars van de Prinsjesprijs en het oordeel van juryvoorzitter Wim Deetman over hen:

2013: Gerdi Verbeet, destijds voorzitter van de Tweede Kamer en voormalig griffier Jacqueline Biesheuvel. Ze kregen de prijs omdat ze ervoor gezorgd hebben dat de Tweede Kamer het initiatief kan nemen bij de formatie van een nieuw kabinet en zelf een informateur kan benoemen. Die mogelijkheid om niet de koning of koningin de regie te geven maar het zelf te nemen had de Kamer al sinds zij in 1971 een motie met die strekking aannam, ingediend door KVP-er Eric Kolfschoten. Maar om diverse redenen was het daar nooit van gekomen. Verbeet en Biesheuvel stelden een procedure voor die het benoemen van de informateur door het parlement mogelijk maakte. Deetman: "Zij hebben dat in alle stilte gedaan. Procedures zijn het halve werk. Dit is heel belangrijk voor het gezag van de Kamer. Stel dat het niet was gelukt, dan had dat de Kamer op hoongelach komen te staan."

2014: De Kamerleden Wouter Koolmees (D66), Carola Schouten (ChristenUnie) en Elbert Dijkgraaf (SGP). Deze financiele woordvoerders van de drie fracties onderhandelden met het kabinet van VVD en PvdA over nieuwe financiele afspraken. De fractieleiders sloten op basis daarvan het Herfstakkoord met het kabinet. Dat maakte dat het kabinet ook in de Eerste Kamer kon rekenen op een meerderheid. Die hadden ze daar niet - in de Tweede Kamer wel.
Deetman: "Het contact tussen de fractieleiders was misschien niet altijd even goed. Deze drie Kamerleden hebben gezegd: we gaan praten om eruit te komen. Ze hebben daardoor iets ergers voorkomen: dat het kabinet zou moeten onderhandelen met de senaat. Dat zou het constitutionele stelsel op zijn kop zijn geweest."

2015: Roel Kuiper, Eerste Kamerlid voor de ChristenUnie. Hij was voorzitter van een commissie uit de senaat die onderzoek deed naar privatisering en verzelfstandiging van overheidsdiensten. De commissie bekeek de situatie bij het spoor, in de energiesector, de reïntegratie en post en telefoonverkeer. Deetman: "Dit was een heel belangrijk rapport, waar maar heel weinig aandacht voor is geweest. Het onderwerp klinkt misschien niet spectaculair, maar voor burgers is dienstverlening essentieel. Hier wordt het belang van de individuele burger belicht. En dat heeft nota bene de Eerste Kamer gedaan!"


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden