Zet leerlingen van gelijk niveau bij elkaar in één klas

Frans in een tweede klas mavo/havo. Een mondelinge beurt. ,,Kom jij maar 'ns even naar voren, Jan.'' Schrikken dus. Jan stiefelt naar voren en wacht gelaten wat er komen gaat. Jan heeft het uitstekend geleerd. Hij weet een antwoord op elke vraag. ,,Goed zeg, een tien'', zeg ik tevreden. ,,Studie!!!'', klinkt het hier en daar honend uit de klas als Jan, beschaamd, terugwandelt naar z'n plek.

Studie. Geen leuke term, niet leuk bedoeld. Het is in deze heterogene tweede klas namelijk not done om een goed cijfer te halen. Je ligt er direct uit. Sommige leerlingen scoren onnodig laag, omdat ze hun positie tussen leeftijdgenoten belangrijker vinden dan hun rapport en hun toekomst.

Dezelfde scene, in een tweede klas gymnasium. Johan is de pineut voor een mondeling en kijkt behoorlijk benauwd. ,,Kom op, je hebt het toch geleerd? We duimen voor je'', klinkt het stimulerend uit de klas. Ook Johan heeft z'n zaakjes goed voor elkaar en krijgt een tien. En applaus van z'n medeleerlingen, die mèt hem blij zijn.

Twee uit de schoolse werkelijkheid gelichte identieke situaties. En toch zo totaal verschillend. Want wat gebeurt hier precies? Een leerling wordt op z'n kennis ondervraagd en scoort uitstekend. In de ene klas wordt dat succes niet alom gepikt, terwijl de andere klas in de vreugde deelt. In de scheldende klas zit een aantal leerlingen dat nooit in staat zal zijn een tien te halen voor een mondeling Frans. Schelden is het beste verdedigingsmechanisme tegen dat gebrek aan intellectuele bagage. De andere klas daarentegen wordt bevolkt door slimme leerlingen, die ook een tien zouden kunnen halen en die blij zijn dat een ander nu ten deel valt wat hen misschien morgen overkomt.

Hoe ongelijker het niveau binnen een klas, des te groter de kans op onderlinge afgunst en des te beroerder de sfeer. Vooral als leerlingen in die kwetsbare puberteitsleeftijd zijn en soms voor het leven getraumatiseerd worden door schools falen. Dus uit een zwakke leerling z'n frustratie door vandalisme, brutaliteit en scheldpartijen en houdt de slimmere leerling zich koest, zodat hij niet opvalt. In een heterogene klas homogeniseert het niveau en richt zich op de niet bestaande gemiddelde leerling, ten koste van de sterkere en de zwakkere leerlingen.

Ons onderwijs blijft onderwerp van discussie. Willen we onze tot voor kort nog zo geroemde kwaliteit handhaven, dan dienen we onze kinderen maximale kansen te bieden op het juiste, op hun niveau toegesneden onderwijs. Géén basisvorming dus. Leerlingen zouden na de basisschool juist zo snel mogelijk geplaatst moeten worden in homogene groepen met eigen onderwijsaccenten. Dat is bovendien goed voor de onderlinge sfeer. Op elk scharniermoment moet overstappen naar een andere schoolsoort open blijven, zodat een leerling na een zwakke start via vmbo en havo uiteindelijk een vwo-diploma moet kunnen halen als dat niveau er alsnog in blijkt te zitten. Terug dus naar los van elkaar bestaande schooltypen, voor mijn part verenigd onder het dak van één brede scholengemeenschap om stapeling van diploma's te vereenvoudigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden