Opinie

Zet het kind nu echt centraal

De opvoedende invloed van school wordt aan banden gelegd door de schoolkeuze die ouders voor hun kind maken. Rekenen, taal, aardrijkskunde, akkoord, maar wel binnen een door hen gekozen klimaat!

Het heeft gezorgd voor een religieuze diversiteit van scholen. Daarnaast bestond het neutrale openbare onderwijs. Scholen vochten voor hun identiteit. Godsdienstles stuitte op heftige protesten van oudercommissies van openbare scholen. Het kreeg een geschiedkundig kader zoals ‘Cultuurgeschiedenis van het Christendom’ of een meer filosofisch karakter als ‘Humanistisch onderwijs’.

Met het toenemen van de welvaart en het afnemen van het aantal kinderen wordt de aandacht die we aan het onderwijs besteden steeds uitgebreider. De wijze waarop de vakken onderwezen worden, krijgt de aandacht. Er ontstaan verschillende onderwijsconcepten: Montessori, Jenaplan, Dalton, Freinet of vanuit wereldbeelden zoals de vrijeschool. Door mensen als Fröbel wordt onderwijs voor kleuters ontwikkeld.

Vervolgens wordt de diversiteit van de kinderen zelf grondig bekeken. Aan de ene kant wordt het kind optimaal ontwikkeld; aan de andere kant krijgt het kind dat niet met alles mee kan komen extra aandacht. WSNS met zijn rugzakje moet kinderen die buiten de boot dreigen te vallen optimaal onderwijs geven. SBO of Speciaal onderwijs als de problematiek binnen het reguliere onderwijs onvoldoende te hanteren is. Om de talenten van kinderen optimaal te benutten, groeit het ontwikkelingsgericht onderwijs.

In de keuze van onderwijs kunnen ouders richting geven aan de soort opvoeding in normen en waarden die zij willen. Inmiddels wordt dat regelmatig doorkruist door een geheel andere waarde, namelijk prestatie. Het kind moet eigenlijk als het even kan naar de universiteit. In de koorts van het maatschappelijke meten zijn we ook de kinderen al heel jong aan het meten.

In deze koorts wordt het onderwijs meegezogen. Ze meten, zonder precies te weten wat ze allemaal moeten meten om de prestatie van het kind in kaart te brengen. Het belang van de prestatie wint het regelmatig van de religieuze overtuiging of het wereldbeeld van de ouders. Als tegenhanger groeit de vrije school bijvoorbeeld enorm omdat er meer ruimte lijkt te worden gegeven aan kinderen.

De katholieke scholen groeien sterk, dat groeit niet met het katholicisme mee, maar omdat ze vaak de best presterende school zijn. Dat ze aandacht besteden aan normen en waarden lijkt dan mooi meegenomen en de ouders relativeren de godsdienstige opvoeding van de school thuis aan tafel. Omdat ouders belangrijker zijn dan school wint de ouderlijke invloed waarschijnlijk steeds.

De belangstelling voor de intellectuele prestatie wint het steeds vaker van de ontplooiing van het kind zelf. Als het kind er de hersens niet voor heeft, dan leren we het te blokken, geven bijles en spelen schooltje thuis. Fout! In Griekenland staan ze op straat te protesteren tegen het gebrek aan banen voor de uitgeperst hoogopgeleide jongere die vaker kiest voor een baan die geld zal genereren dan voor onderwijs passend bij de belangstelling van het kind. Nu nog écht het kind centraal en dan zijn we er!

Martine Delfos (1947) is biopsycholoog. Voor meer informatie over haar werk zie www.mdelfos.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden