’Zet dictator Meles onder druk’

De burgemeester van Addis Abeba zat 20 maanden in de cel. „Eén grote en lange komedie." Onlangs bezocht hij Nederland.

Berehanu Nega is de verpersoonlijking van de Oranje Revolutie in Ethiopië, en het mislukken daarvan.

In de hoofdstad Addis Abeba won in 2005 oppositiepartij CUD 137 van de 138 zetels. Niemand stemde op de regeringsvertegenwoordigers – een unicum, en een klap in het gezicht van dictator Meles Zenawi. „De gemeenteraad koos mij in de zomer tot burgemeester”, vertelt Berehanu Nega in een Amsterdams hotel. „In september 2005 had ik moeten beginnen, maar de regeringsmensen lieten ons niet toe op het stadhuis.”

Op 1 november dat jaar werd Berehanu gearresteerd, en beschuldigd van hoogverraad. Later kwam daar een aanklacht wegens ’genocide’ bij. Jurist Yacob Hailemariam, een van zijn medegevangenen, raakte daarvan overstuur. Berehanu neemt het leven wat laconieker, en moest in de cel lachen om de reactie van Yacob. „Onze rechtbanken liegen altijd, dus hoezo onlogische aanklacht? Ze plakken elke leugen op je, in de hoop dat er iets beklijft.”

Toen hij werd opgepakt, wist Berehanu dat het lang zou gaan duren. „Als ze ons snel vrij zouden laten, zouden we helden worden. Het doel was de beweging, het verlangen van de mensen naar democratie, om zeep te helpen.”

Berehanu trekt flink aan een sigaret, en bestelt een tweede whisky. Twintig maanden zat hij in de cel. „Het fysieke deel kun je tolereren, hoewel ik hartklachten kreeg toen ik in een cel zat met 350 mannen. Maar de emotionele scheiding... Mijn kinderen van 13 en 14, mijn vrouw en vooral mijn moeder hadden het er heel zwaar mee.” Om zichzelf te beschermen werd Berehanu stoïcijns. „Verder denken dan je eigen lijden is de enige uitweg. Ik heb nooit iemand kwaad gedaan, slechts voor vrijheid gestreden, niets om spijt van te hebben. Dat maakte me kalm.”

In juli kwam hij na een veroordeling tot de doodstraf (zie kader) onverwacht vrij. Onlangs was de burgemeester even in Europa voor een bezoek aan het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag en het Europarlement in Brussel, dat bij monde van de Portugese Ana Gomes flink lobbyde voor zijn vrijlating.

„In de cel denk je altijd: Word ik vergeten? Lukt het ze?” Het fijnst vond Berehanu daarom te horen van supporters en van organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch, die zeggen waar het op staat: „Dat de rechtbanken niet deugen en wij gewetensgevangenen zijn”.

De econoom wist dat de strijd voor democratie niet makkelijk zou zijn, maar toch had hij gehoopt dat de regering-Meles tot inzicht zou komen. „We hebben ze kansen om te onderhandelen gegeven, ze mochten van ons aanblijven.” Maar de macht delen, dat lijkt te veel gevraagd van dictator Meles.

Terugblikkend vindt de burgemeester de lange periode in de cel geen verspilde tijd. „Ik heb veel gelezen en in het geheim een boek geschreven, waarvan er al 10.000 zijn verkocht. Maar voor het land was het verloren tijd. Het had een nieuw democratisch tijdperk kunnen zijn.”

Berehanu vreest dat de enige weg die dissidenten rest, geweld is. „Dat zie je al in de Ogadenwoestijn. Op rebellenacties reageert het Ethiopische leger met grof geweld: het bombardeert er dorpen en verkracht vrouwen. In acht van onze negen deelstaten zijn guerrillabewegingen. En kijk wat Meles met zijn inval in Somalië heeft aangericht. De humanitaire crisis daar is volgens de VN nu groter dan die in Darfur.”

Hij bepleit meer druk van het Westen. „Meles is daar gevoelig voor. En democratie in Ethiopië is de sleutel om de storm te bedwingen die zich in de Hoorn van Afrika ontwikkelt. Ik hoop dat het Westen dat inziet.”

’Democratie in Ethiopië is sleutel om de storm in de Hoorn van Afrika te bedwingen’

aldus Berehanu Nega

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden