Experiment

Zesurige werkdag heeft veel voordelen, maar is wel duur

Niet al te vroeg beginnen, langer lunchen, op tijd naar huis; en dat alles voor hetzelfde uurloon. Het klinkt ideaal en de resultaten zijn veelbelovend, maar de zesurige werkdag is wel duur. Dat blijkt uit een experiment dat is uitgevoerd in een verpleeghuis in het Zweedse Göteborg.

Een jaar geleden was men nog lyrisch over het experiment en werden de hoge kosten grotendeels terzijde geschoven. Dat de kwaliteit van het werk verbeterde was maatgevend. Nu staat de invoering van een zesurige werkdag op nationaal niveau niet eens meer op de planning. Kom niet aan onze belastingcenten, zo lijkt de publieke opinie nu te zijn.

Het experiment begon twee jaar geleden in Svartedalen, een verpleeghuis met 68 medewerkers. De resultaten toonden aan dat de medewerkers zich gezonder voelden, dat er minder ziekteverzuim was en dat de patiënten beter verzorgd werden. Desondanks bleken de voordelen van het experiment niet op te wegen tegen de extra kosten die het met zich meebracht.

Om de 68 verzorgers van één bejaardentehuis van de achturige werkdag naar een zesurige werkdag te laten gaan, moesten er namelijk 17 extra personeelsleden worden aangenomen. Dat kostte 12 miljoen kronen (omgerekend 1,25 miljoen euro) aan belastinggeld extra. Dat is overigens goedkoper dan verwacht, zei de Göteborgse zorgwethouder Daniel Bernmar tegen de Volkskrant.

Het kan wel

Het experiment in verpleeghuis Svartedalen is twee jaar lang wereldwijd op de voet gevolgd. Zweden wordt namelijk geprezen om haar vooruitstrevende arbeidsvoorwaarden. Het is echter één van de vele onderzoeken die het land doet om de verzorgingsstaat te verbeteren, en die pogingen beperken zich niet alleen tot de publieke sector.

Ook kleinere bedrijven zweren bij een verkorte werkdag. Die zijn bovendien beter in staat om productiviteit en financiën te balanceren. Zelfstandigen kunnen bijvoorbeeld flexibeler met werktijden omgaan dan een verpleeg- of ziekenhuis, zonder dat te moeten compenseren met het aannemen van extra medewerkers. Vanuit die hoek zijn dan ook voornamelijk positieve geluiden te horen.

Het experiment in Svartedalen staat echter los van de private sector. Het doel ervan was niet om de uitslag ervan op de algehele invoering van een zesurige werkdag te projecteren, zegt Bernmar. "We wilden alleen kijken welke voor- en nadelen een zesurige werkdagen zou sorteren in een zwaar beroep zoals verpleegster. Nu kunnen we als samenleving een debat voeren over de resultaten."

Toyota

Het servicecenter van Toyota in Zweden was in 2003 een van de eerste bedrijven die een verkorte werkdag instelden: het bleek een succes. Niet alleen stegen de productiviteit, gezondheid en het geluk van werknemers, maar ook de nettowinst nam met 25 procent toe.

Voor- en tegenstanders

Naast het tegengaan van oververmoeidheid en depressies is het idee dat een verkorte werkdag werknemers (én werkgevers) meer motivatie en energie geeft, zodat er binnen een kleiner tijdsbestek meer kan worden gepresteerd. Hierdoor zou de balans tussen privé en werk worden rechtgetrokken. Om dit te doen slagen is afleiding van social media en andere bronnen van onrust not done.

De duur van de werkdagen staat al langer ter discussie. Roland Paulsen van de universiteit van Lund bekende eerder nog het een zorgelijke ontwikkeling te vinden dat de werkdag de laatste jaren weer steeds langer wordt. Volgens hem zou er zelfs een vierurige werkdag ingevoerd kunnen worden, aangezien de productiviteit is verdubbeld sinds de jaren zeventig. Mits er efficiënt wordt gewerkt, anders slaagt het niet.

Er zijn echter ook voldoende critici. Zij denken dat het een illusie is dat er ooit op grote schaal een zesurige werkdag wordt ingevoerd. Zo noemde Maria Rydén, de woordvoerder van de oppositiepartijen in Gotenburg, het project in het verleden "populistisch en een verspilling van belastinggeld." Het is volgens haar "het type economisch denken dat andere landen in Europa in prolemen heeft gebracht."

Studies

Eerdere studies wezen uit dat het maken van meer uren een negatieve werking heeft. Een studie van de Stanford University in 2014 constateerde dat te veel werk de productiviteit naar beneden zou halen. Een andere studie, door het Families and Work Institute, stelde niet geheel verrassend dat oververmoeidheid op het werk tot meer fouten zal leiden. Een verkorte werkdag zou dus een voor de hand liggende oplossing zijn.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden