Review

Zestig jaar later kijken de Puttershoekse patiënten van dokter Hers je weer aan.

Drie albums met in totaal 1536 pasfoto’s van zijn patiënten in Puttershoek kreeg huisarts Floris Hers bij zijn afscheid in 1946 aangeboden. Gemeentebeambte Van Es van der Have had ze allemaal keurig in rijtjes ingeplakt op de bruine bladen, en er met witte inkt de namen en geboortedata onder geschreven. Families staan bij elkaar als speciale geste naar de huisarts, die bijzonder geïnteresseerd was in de erfelijkheidsleer. Zestig jaar later kijken al deze mensen, van wie de meesten inmiddels overleden zijn, je weer aan op een tentoonstelling in het gemeentehuis van Binnenmaas, waar Puttershoek tegenwoordig deel van uitmaakt.

Het zijn niet de cleane pasfoto’s die we van nu kennen en die aan strenge voorschriften moeten voldoen: niet lachen bijvoorbeeld of de tanden laten zien. De patiënten van dokter Hers kijken alle kanten uit, sommigen proberen er zo voordelig mogelijk uit te zien, maar de meesten lijken geen speciale moeite te hebben gedaan. Niet alleen de slechte gebitten vallen op, ook het feit dat veel mensen nogal tobberig en bedrukt in de verte of in de lens kijken. Een enkeling bijt zelfs op de lippen. Deze pasfoto’s zijn ook niet speciaal gemaakt voor het afscheidscadeau van dokter Hers, die 26 jaar een praktijk had in dit dorp in de Hoeksewaard en die bijzonder geliefd was. De aanleiding was minder vrolijk, vertelt Jan Groeneveld van de Stichting Oud-Puttershoek die de foto-expositie heeft samengesteld. De foto’s zijn allemaal in de Tweede Wereldoorlog gemaakt, toen op last van de Duitse bezetter elke Nederlander van 16 jaar en ouder een persoonsbewijs moest hebben. Dat verklaart ook waarom kinderen ontbreken in de fotogalerij. De foto’s, duplicaten van het origineel op de persoonsbewijzen, bevonden zich in het archief van de gemeente, waar Van Es van der Have ze in 1946 heeft uitgehaald op verzoek van het Comité ’Huldeblijk dokter Hers’.

Mevrouw Van Horssen (1934) is naar de tentoonstelling gekomen om de portretten van haar ouders Gerrit en Maria te bekijken. Omdat ze nog een kind was in de oorlog, hoeft ze niet te zoeken naar haar eigen portret, hoewel ze ook een patiënt was van dokter Hers. „Daar heb ik nu nog het bewijs van. Kijk maar”, zegt ze, en ze stroopt de mouw van haar trui omhoog, om op haar bovenarm het litteken te laten zien van de snee die de huisarts ooit aanbracht vanwege een bloedzweer. Een andere herinnering aan de dokter is zijn grote tas, die hij altijd achterop zijn fiets vervoerde. En zijn waarschuwing dat de wachtkamers van de artsen nog eens vol zouden komen te zitten met mensen die ziek waren geworden door ’alle rotzooi in de grond en de lucht’. „Hij maakte zich toen al zorgen over de milieuvervuiling.”

Ook de dokter zelf kijkt ons aan, samen met zijn vrouw Christine Stein en hun twee dochters Augustina en Anna Catharina. Hun namen vallen op tussen die van de vrouwen uit Puttershoek. Die heetten in die tijd Gerrigje, Gijsbertje, Gezina, Bertha, Lijntje, Meinsje of Fijgie. Ook de naam Floris geeft het standsverschil weer dat er toen nog was tussen een ’geneeskundige’ zoals Hers zichzelf noemde, en de ’gewone’ dorpelingen, die grossierden in namen als Teunis, Nelis, Corstiaan, Fop, Cornelis, Gerrit en Meeuwis.

Jan Groeneveld wijst naar het portret van Woutrina van Gilst-Nederpelt (1906), die juist deze dag is overleden. Dat heeft hij net gehoord van een van haar nazaten. „Er komen zoveel verhalen los als mensen deze foto’s zien.” Wat hem opvalt is dat veel bezoekers deze portretten van hun familieleden nooit eerder hebben gezien, ook niet in oude familiealbums. „Waarschijnlijk komt dat doordat veel mensen het gehate persoonsbewijs met deze foto’s erop na de oorlog meteen hebben vernietigd.”

Omdat niet alle foto’s in één keer konden worden getoond, zijn eerst de namen die beginnen met de letters A t/m K tentoongesteld. Vanaf 3 november zijn L t/m Z te zien in het gemeentehuis aan de Sportlaan in Maasdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden