Zesentwintig paradijzen

Uit taal weeft Martijn den Ouden dromen vol religieuze symbolen

'Beslist grappig', had ik destijds in de kantlijn geschreven bij een passage uit het debuut van Martijn den Ouden. En elders: 'Veel geweld'. 'Melktanden' verscheen in 2010, werd toen meteen tot Poëzieclubkeuze uitgeroepen.


Ik pakte dat debuut er weer eens bij omdat er inmiddels een nieuwe Den Ouden ligt, zijn derde. En ook 'Een kogelvrije zomer', zoals de bundel heet, is er een van uitersten - zie alleen de titel al. Eentje waarvan de regels nu eens venijnig steken, je dan onbedaarlijk in de lach doen schieten. Wat dit voor poëzie is?


Den Ouden is opgeleid aan de opleiding Beeld en Taal van de Rietveld Academie. Die opleiding staat zo'n beetje garant voor gedichten waarin veel, zo niet alles mogelijk is. Voor vrije verzen, met beelden die elkaar in hoog tempo opvolgen, en ook voor plezier. En dat laatste springt misschien als eerste in het oog in 'Een kogelvrije zomer'. Want al opent die huiveringwekkend - "de winter is een vals wijf zonder kleren / met een eng dun gerimpeld lijf / een koude adem / en een lage hartslag" - , je wilt toch verder lezen. En zo beland je vervolgens in allerlei bevreemdende situaties die de dichter uit taal optrekt.


Dromen lijken het en hallucinaties, vol religieuze symboliek, zoals wanneer Andrea tijdens een nachtelijke storm een man in haar slaapkamer treft met de stem van de Messias (heeft iemand hem ooit horen praten?). Deze man, fluistert haar in dat ze een 'goede visser van mensen' zou zijn, 'een verdomd goede'.


Spel alleen is het zeker niet. Achter de opgewekte buitenkant ('Kijk eens, Maria. Het is volle maan. Het weiland ligt er sprookjesachtig / bij in het maanlicht.'), schuilt een wereld vol duisternis, oorlog en wreedheid.


Neem de serie paradijzen die Den Ouden schetst. Zesentwintig in totaal, met daarbij een zwemparadijs of 'de wijze waarop de vogels bij de evenaar vliegen', maar ook taferelen die daarmee scherp contrasteren, die eerder dan paradijselijk, grotesk, gruwelijk en schrijnend zijn: "de weelderig gedekte eettafel van de familie Tukker eerste kerstdag 1972 / waar grootvader zich met het broodmes de keel doorsnijdt na zijn / bekentenis de kinderen te hebben misbruikt".


Den Ouden is behalve dichter, beeldend kunstenaar en maakt onder meer collages. Ook in zijn poëzie knipt en plakt hij van alles ineen. Anekdotes, dialoogjes of een als ready made ogende rouwkaart. En naast grappen als het 'over the top' gedicht over de verdiensten van collega's kan een vers staan dat vraagt om bekommernis om de medemens, om troost voor de 'gevleugelde vreemdeling'.


'wat te doen met het leven', vraagt de dichter zich in een van de reeksen af. 'Een kogelvrije zomer' omvat dat leven met zijn hoogten en diepten, schoonheid en ellende, oorlog en vrede.


Martijn den Ouden: Een kogelvrije zomer Querido; 120 blz. euro 16,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden