Zes kilometer van de komeet

De blik omhoog stond het toe; een heldere hemel. En diep in dat zwart, op miljoenen kilometers van ons vandaan, die ruimtesonde die een komeet escorteert op zijn baan voorbij de zon. Rosetta heet de sonde, 67P/Churyumov-Gerasimenko, kortweg Churi, de komeet. De komeet raast met 55.000 kilometer per uur door de ruimte.

Sinds november vliegt Rosetta met Churi mee, een half miljard kilometer bij ons vandaan, in wijde cirkels om het brok ijs, gas, stof en gesteente heen. Churi heeft een doorsnee van 4,5 kilometer en haarscherpe foto's leerden dat de komeet in zijn grillige vorm leek op de 'badeend', of een slordig afgekloven appel. Naarmate hij dichter bij de zon komt wordt de komeet actiever in zijn uitstoot van stof en ijs, vooral rond dat dunner gevormde 'middel'.

Deze week werd Rosetta vanaf het vluchtleidingscentrum van de Esa in Darmstadt rakelings langs Churi gestuurd, dat wil zeggen dat de sonde de komeet in een flyby passeerde op een hoogte van zes kilometer. Zes! Een nietigheid in vergelijking met de afstand die de sonde aflegde om bij de komeet te komen na zijn lancering van tien jaar geleden. Zo lang was hij onderweg geweest, meestentijds in winterslaap gehouden.

Zes kilometer - en hier is een foto die hij maakte. Een landschap, zonovergoten, als een berghelling. Maar ik zocht naar iets anders.

In november dropte Rosetta een landertje op de komeet, zelden zag ik zoiets ontroerends. Vanaf 22 kilometer hoogte viel een wasmachinegroot blok met drie spillepoten uit de sonde en daalde in wandeltempo naar de komeet af, om op een meter nauwkeurig te landen op een plaats die Aligkia was genoemd. Toch gebeurde er toen iets onvoorziens: de wasmachine, Philae genaamd, stuitte af op het harde stuk komeet, vloog zeven kilometer omhoog om nog eens neer te dalen, nu nog zachter maar met weer een stuit, en belandde tenslotte, onzichtbaar voor Rosetta - en dus voor de aarde - ergens in de ijskoude schaduw van een klifwand.

Exacte locatie: onbekend.

Philae is een minilab en hoewel hij in de zwarte schaduw was verdwenen, ging hij toch aan het werk en mat en peilde (en trachtte ook nog te boren) voordat zijn batterij leegliep, ergens aan het begin van de aardse nacht. We konden zijn laatste piepjes in die novemberdagen op Twitter volgen. Zijn schaduwpositie maakt het lastig te bepalen of zijn zonnepanelen genoeg energie kunnen vangen om weer op te starten - dat zal dit voorjaar moeten blijken, als het zonlicht langzaam sterker wordt.

De flyby was niet bedoeld om Philae op te sporen. Veel meer moest Rosetta metingen doen van gas en stof, van de atmosfeer om de komeet, zonder erdoor vervuild of beschadigd te raken. Inmiddels bracht de sonde 70 procent van de komeet in kaart, vooral omdat het tuimelende ruimtegesteente nog delen in de schaduw hield. Maar komende maanden komt meer oppervlak in het licht, met augustus als hoogtepunt. Dan is Churi het dichtst bij de zon en het actiefst.

En misschien zal dan, tussen de omloopbanen van Mars en de zon, een kleine wasmachine weer gaan draaien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden