Zes eeuwen adellijk bewind maakten van De Twickel een perfect wandelgebied

De route is een combinatie van twee wandelingen, die bij de plaatselijke VVV zijn te verkrijgen. Tot de Noordmolen (oliemolen) volgden we de wandeling van 5 kilometer, daarna die van tien km. Totale lengte ongeveer 12 kilometer. Delden is per trein bereikbaar (op de lijn Zutphen-Hengelo). Reizigers uit het westen en midden van het land kunnen ook per intercity naar Hengelo en dan een stukje terug naar Delden. Daarbij hebben zij de keus hebben uit trein of bus. Kasteel Twickel is niet toegankelijk. de tuinen zijn van half mei tot eind oktober op werkdagen open tussen 11 en 16.30 uur.

PETER VAN LAKERVELD

Met deze tekst trachtten de eigenaren van de oliemolen bij Delden ooit de verkoop van hun product te stimuleren. Eigenlijk is het een watermolen. Een waterrad brengt de molensteen in werking die olie uit het lijnzaad perst.

Het moet vroeger al een nijver volkje geweest zijn, daar in Delden. Midden in het stadje staat nog een oude fabriek met zo'n echt zaagtandvormig dak met daarnaast een fabrieksschoorsteen. Gelukkig is dit industrieel monument niet ten offer gevallen aan de vooruitgang, het nuttige is met het aangename verenigd er is nu een klein winkelcentrum in gevestigd.

Trouwens, over industriële monumenten gesproken: wie met de trein in Delden arriveert ziet op het perron nog een origineel wisselblok, een rij wielen met handvatten, gemonteerd op een fraai gietijzeren onderstuk, regelrecht uit de negentiende eeuw. Uit die zelfde eeuw is het monument op de markt, opgericht door de bevolking uit dankbaarheid aan jonkheer dr. R.F. van Heeckeren van Wassenaer, baron van Twickel, die in Delden een waterleiding liet aanleggen en en passant zout in de grond aantrof.

Met die baron raken we het eigenlijke doel van de reis naar Delden: een wandeling over het landgoed Twickel. Vierduizend hectare groot is het liefst, bestaande uit bos, heide, akker- en weiland. Soms blijkt dat feodaal eigendom toch ergens goed voor is geweest. Zes eeuwen lang bewoonden diverse adellijke families het kasteel Twickel, onder wie de achttiende-eeuwse diplomaat Unico graaf van Wassenaer, van wie in de jaren zeventig werd ontdekt dat hij de componist was geweest van zes beroemde concertstukken, die altijd waren toegeschreven aan de Italiaan Pergolesi.

Het landgoed werd al die eeuwen bijeengehouden, was niet onderhevig aan verwoestende herverkavelingen en is nog eens extra beschermd nadat de laatste kinderloze eigenares Twickel in 1953 vermaakte aan een stichting die tot doel heeft het gebied in stand te houden. Exploitatie van de landerijen is aan strikte regels gebonden. De ongeveer honderd pachtboeren mogen hun bedrijf uitoefenen maar het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen is verboden en mest van buiten het gebied mag niet worden uitgereden. Bomen in weilanden, die door hun omvang zon wegnemen en groei van het gras afremmen, mogen niet worden gerooid.

Aan al die historie en al deze regels dankt de recreant een perfect wandelgebied. Aanvankelijk overheerst de Engelse landschapsstijl, die de kasteelbewoners fraaie vergezichten moest garanderen, we zijn dan nog in de naaste omgeving van het kasteel. Wat verderop gaat de route door bos, oorspronkelijk aangelegd voor houtwinning. Oude eiken en beuken, zelfs de dennen schijnen meer dan honderd jaar oud te zijn.

Na het oversteken van de weg Delden-Borne begint het coulisselandschap, dat sommige delen van Twente en de Achterhoek zo aantrekkelijk maakt. Bomen, weilanden, houtwallen en boerderijen die hier nu eens niet verpest worden door ontsierende varkensstallen. Nu en dan lopen we evenwijdig aan de Twickelervaart, een hooguit vier meter brede sloot, maar eigenlijk een kanaal, ruim tweehonderd jaar geleden aangelegd in opdracht van de heren van Twickel. Er voeren platbodems in maar al in 1874 vonden ze het kanaal te smal en werd het voor scheepvaart gesloten.

Als u op de Dashaarsweg komt, loop hem dan niet helemaal tot het einde uit maar ga - in afwijking van de VVV-route - na ruim een kilometer rechtsaf bij 'aardappelen te koop'. Eerst is het nog asfalt maar na tweehonderd meter, bij een boerderij, wordt het weggetje een karrespoor. U vermijdt dan het wat saaie tweede deel van de Dashaarsweg. Het karrespoor komt uit op een asfaltweggetje. Daar links en al spoedig lopen op we op de Deldeneresch, een golvend gebied, waar de hoogteveschillen door eeuwenlange bemesting zijn ontstaan. Mooie vergezichten.

In de verte zien we al de watertoren van Delden (van die baron die al eerder de revu passeerde) en als we daar voorbij zijn, zit de wandeling er bijna op. We zijn terug in Delden. In Stad Delden wel te verstaan. Want hier bestaat nog die merkwaardige bestuursstructuur, die in Nederland langzamerhand verdwijnt. Zoals de dorpen rond Zwolle deel uitmaakten van de gemeente Zwollerkerspel en de gemeente Franeker een eiland vormde binnen Franekeradeel, dat de omringende dorpen omvatte, zo is het hier nog steeds. De wandeling begint en eindigt in Stad Delden maar het grootste deel ligt op het grondgebied van de gemeente Ambt Delden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden