Opinie

Zes eenzame personages op zoek naar elkaar

Het Nationale Toneel met ’Pleinvrees’ van Alan Ayckbourn. T/m 4/10 in het Nationale Toneelgebouw in Den Haag, 30/10 t/m 2/11 in Bellevue in Amsterdam

Als Jean Anouilh de schrijver was geweest, zou hij het stuk hebben gerangschikt onder de pièces grinçantes: een komedie met heel wat grimmige kantjes. Maar de Engelse schrijver ervan is Alan Ayckbourn en nummer zevenenzestig van zijn enorme oeuvre is weer onvervalst Brits.

’Private Fears in Public Places’ uit 2004 vertaalden Ger Apeldoorn en Harm Edens als ’Pleinvrees’, al zijn het huizen, een bar en een kantoor waar de zes personages hun angst en verdriet te boven proberen te komen.

Niek Kortekaas heeft al deze locaties in één toneelbeeld samengebracht op verrijdbare vloerdelen waar de spelers voortdurend in aanwezig zijn, een ingenieus en aansprekend decor. Regisseur Ivar van Urk heeft de vierenvijftig scènes die het stuk telt in een al even ingenieuze vervlechting rap aan elkaar gemonteerd.

Het resultaat is een buitengewoon toegankelijke voorstelling, op en top theateramusement van niveau waarbij de toeschouwer zich kan laven aan goed gespeelde karakterrollen in een reeks uiterst herkenbare situaties. De grimmigheid daarin komt tot uitdrukking als de zes vaak onbedoeld steeds meer met elkaar verweven raken en hun eenzaamheid steeds navranter zichtbaar wordt.

Op de een of andere manier zit eenieder geweldig met zichzelf in de knoop. Nicole (Pauline Greidanus) is een ambitieuze jonge zakenvrouw die een groter huis zoekt voor haar en haar vriend Dan (Jeroen Spitzenberger), een oud-beroepsmilitair die uit de dienst ontslagen is en zijn draai niet kan vinden. De makelaar, Stuart (Xander van Vledder, in oogopslag en mimiek herinnerend aan Victor Löw) is een gedreven zoeker naar liefde en warmte, wat meestal wrang afloopt in een potje rukken voor de treurbuis-porno. Zijn zuster Imme daarentegen, fraai gespeeld door Eline ten Camp, is een muurbloempje dat zich in een blind date met Dan ontwikkelt tot formidabele inneemster van cocktails die het snelst tot onbeheersbare dronkenschap leiden. Stuarts secretaresse Charlotte (Rian Gerritsen) is een opgewekte bijbellezeres die een verrassend talent ontplooit als buikdanseres en SM-meesteres.De barman Marinus (Stefan de Walle) is een rots in de branding die voor zijn cholerische vader zorgt (alleen over de band horen we hem tekeergaan). Aan het slot van de handeling komt hij bij Charlotte uit de kast, snikkend om zijn al jaren geleden gestorven vriend.

Met deze korte schets wil ik een indruk geven van Ayckbourns vakmanschap: direct herkenbare karakters verwikkelen in een verrassingsplot dat evenzovele keren bij de toeschouwer een aha-erlebnis oproept van „dat had ik kunnen weten”. Kortom, soepel society-drama van gewone eenzame zielen, maar alles met klasse.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden