Zelfstandigheid vrouwen is in gevaar

Vrouwen hielden in de crisis het gezinsinkomen overeind, maar worden nu alsnog massaal ontslagen

Is strijden voor een betere positie van vrouwen een fenomeen uit de vorige eeuw?

De Nederlandse Vrouwenraad trok deze week aan de bel bij kabinet, parlement en gemeenten, uit vrees dat de emancipatie in Nederland afglijdt. En vakbond Abvakabo FNV is woensdag begonnen met een ontslagenteller in de zorg, de sector waar vooral vrouwen werken.

Terug in de tijd: vijfendertig jaar geleden woedde een discussie over huisvrouwenloon. Huisvrouwen zouden betaald moeten krijgen voor al het - onzichtbare - werk dat ze verrichtten. Bovendien maakte een 'salaris' hen minder afhankelijk van hun mannen, de kostwinners. Maar voor toenmalig staatssecretaris emancipatiezaken Jeltien Kraaijeveld-Wouters was zo'n salariëring vele bruggen te ver. Ze leek het debat zelfs een beetje belachelijk te vinden.

Dat huisvrouwenloon is er nooit gekomen, maar in de economische zelfstandigheid van vrouwen is vooruitgang geboekt. Kraaijeveld-Wouters zelf heeft daaraan bijgedragen. Ze was in haar jonge jaren actief bij vrouwenorganisaties, onder meer als bestuurder bij de Nederlandse Vrouwenraad die nu de oude strijd oppakt. Als staatssecretaris stond ze aan de wieg van wetgeving voor gelijke behandeling in het arbeidsproces, zoals beloning, promotiekansen en opleiding.

De grote doorbraak in het huisvrouwendom kwam echter later, met deeltijdwerk. Dat stelde vrouwen in staat zorg voor huis en familie te combineren met betaalde arbeid, al kon niet iedere vrouw alleen van het eigen inkomen leven.

Nederland is inmiddels Europees kampioen deeltijdwerken. Driekwart van de vrouwen - en 17 procent van de mannen - heeft een parttime-baan. Niet tot ieders vreugde. Oeso-topman Yves Leterne noemt het een zwakte van de Nederlandse economie dat vrouwelijke arbeidskracht onderbenut blijft.

Hoe je er ook over denkt, het waren wel deze parttimers, ook in de kleine baantjes, die na het uitbreken van de crisis in 2008 met kunst- en vliegwerk gezinnen overeind hielden. Velen werkten in de zorg, het welzijnswerk en het onderwijs. Terwijl de mannen in de bouw en industrie massaal hun banen verloren, bleven ze de stabiele factor in een samenleving waar niet langer één salaris, maar anderhalfverdieners de norm waren geworden om hogere huren en schoolkampen te betalen. Tot anderhalf jaar geleden.

In rap tempo daalt sinds juni 2013 het aantal banen in zorg en welzijn. Een verlies van 35.000 arbeidsplaatsen. Het UWV meldt een stijging van WW-uitkeringen aan vrouwen met 8 procent. En het einde is nog niet in zicht omdat Rijk en - in zijn kielzog - gemeenten sterk bezuinigen op de zorg. Op de FNV-teller stonden gisteren 25.622 aangekondigde ontslagen onder zorgmedewerkers, exclusief mensen met tijdelijke contracten.

Een grote groep kan aan het werk blijven als zzp'er, roepen wethouders. Een verhullende term voor alfahulp of 'dienstverlener aan huis', ver verwijderd van de oorsprong van deze eenmansbedrijven waar vrijheidslievende, meestal hoogopgeleide, ondernemende types hun brood verdienen. Voor de ontslagen zorgmedewerksters is het geen vrije keuze, ze móeten voor zichzelf beginnen. Zonder ruggensteun van collega's, arbeidsongeschiktheidsverzekering, geld bij ziekte en pensioenopbouw brengt het vrouwen opnieuw in een kwetsbare positie.

De Nederlandse Vrouwenraad legt met de waarschuwing dat de moeizaam verworven economische zelfstandigheid van vrouwen in gevaar is, de vinger op een zere plek.

Het roept de vraag op welk perspectief overheid en werkgevers deze vrouwen kunnen geven om financieel stevig op eigen benen te staan. Een jaar geleden zorgde minister Bussemaker nog voor een trending topic op Twitter met haar uitspraak dat vrouwen nog altijd te veel teren op de zak van hun man.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden