Zelfs roken van jointje wijst al op spionage

MOSKOU - De recente spionnenmanie in Rusland bereikte deze week een nieuw hoogtepunt met de arrestatie van een 'toekomstig spion', de 24-jarige Amerikaan John Tobbin. Volgens politiek analist Andrej Rjabov van het Moskouse Carnegie Center laten de autoriteiten hiermee zien dat het hen ernst is met de politiek van 'nationale veiligheid'.

Tobbin, student aan de universiteit van Voronezj met een prestigieuze Amerikaanse beurs, werd begin deze maand aangehouden, officieel vanwege het bezit van 1,5 gram marihuana. Zijn arrestatie werd pas eergisteravond laat bekendgemaakt. De Russische televisie liet beelden zien van FSB-agenten die in Tobbins flat een pakketje drugs ontdekten in een exemplaar van de roman 'Catch 22'. De geheime dienst FSB gaf toe dat Tobbin niet betrapt is op spionage, maar zei 'alert' te zijn omdat Tobbin in de VS Russisch gestudeerd heeft op elitaire, aan de inlichtingendienst verbonden instituten.

,,De autoriteiten vermoeden dat hij in Rusland een geopolitieke en taaltraining ondergaat, voor zijn uiteindelijke benoeming'', aldus een FSB-woordvoerder gisteren. ,,De informatie die hij nu verzamelt voor zijn scriptie heeft de veiligheid van Rusland echter niet geschaad.''

Maar de zaak tegen Tobbin is niet het enige voorbeeld van de spionnenmanie. Deze week is in Kaloega het proces hervat tegen Igor Soetjagin, militair specialist van het Moskouse U.S.A and Canada Institute. Hij zit sinds oktober 1999 vast en wordt beschuldigd van hoogverraad en spionage. Volgens zijn advocaten had Soetjagin geen toegang tot geheime documenten en haalde hij zijn informatie over het Russische leger uit gewone publicaties en buitenlandse bronnen. De overheid wil met het proces contacten van wetenschappers met buitenlanders ontmoedigen, aldus de verdediging. Staatszender RTR toonde FSB-agenten die in Soetjagins kantoor dollarbiljetten vonden en stapels boeken doorzochten, waaronder de Koude-Oorlog-thriller 'The Hunt for Red October'.

En dan is er nog het proces tegen de Amerikaanse zakenman Edmund Pope, die vorig jaar twintig jaar cel kreeg wegens spionage. Het was de eerste veroordeling van een buitenlandse spion sinds de val van de Sovjet-Unie. President Poetin verleende hem in december gratie. Tegen een Russische professor die contacten had met Pope, loopt nog een zaak. Onder Poetins voorganger Jeltsin kwamen slechts een paar spionnenzaken naar buiten.

,,De spionnenmanie is een indicator van Poetins machtspolitiek'', aldus politicoloog Rjabov. ,,Hij wil het volk laten zien dat nationale veiligheid hoog op zijn agenda staat. Onder Jeltsin had de toenadering tot het Westen en de opbouw van democratie prioriteit.'' Toch ziet Rjabov Poetins machtspolitiek niet als stap richting autoritair regime. ,,De sterke staat denkt hij te vormen door de bureaucratische wetshandhavende organen te versterken. Daarbij speelt zijn eigen achtergrond als spion een rol. Maar volgens mij kan hij zich beter richten op het versterken van de maatschappelijke organisaties.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden